Kendi başına Pakistan seyahati

Halkının inanılmaz misafirperverliğinden dünyanın ikinci en yüksek dağ silsilesi Karakurum’a kadar Pakistan, ne yazık ki pek iyi bir üne sahip olmayan inanılmaz bir ülke ama seni temin ederim ki bizzat ziyaret ettikten sonra kesinlikle fikrini değiştireceksin.

Yaklaşık bir ay sırt çantasıyla seyahat edip (burada yolculuğumun videosunu bulabilirsin – İtalyanca, ama altyazıları açabilirsin) ağırlıklı olarak ülkenin kuzeyini keşfettim ve bu rehberde, her zamanki gibi bütçeye de göz kulak olarak, ana turist rotalarından uzak, kendi başına seyahatini en iyi şekilde planlaman için bir sürü bilgi ve tavsiye bulacaksın.

Hızlı menü

↑ Menü

Hopper Buzulu.

Pakistan’ı ziyaret etmek için en iyi dönem

Ülkeye gelen gezginlerin çoğu ünlü dağlarını ziyaret etmek için geldiğinden, Pakistan’a gitmek için en iyi dönem yaklaşık nisandan ekime kadar olan dönem; çünkü yılın geri kalanında karlar yüzünden pek çok bölge tamamen ulaşılamaz oluyor ve daha genel olarak sıcaklıklar son derece düşük, ülke içinde ulaşım da gerçekten zorlaşıyor.

Öte yandan, Karakurum’u ziyaret etmeyi düşünmüyor da Pakistan’ın geniş ovasındaki tarihi ve kültürel açıdan ilgi çekici şehirlere vakit ayırmak istiyorsan, en iyi dönem kasımdan marta kadar, yani sıcaklıkların gerçekten çok daha hoş olduğu kış. Yazın rahatlıkla 40 dereceyi aşabiliyor ve kişisel deneyimimle seni temin ederim ki hiç hoş değil.

Pakistan’a giriş için belgeler ve aşılar

Vize almak hiç bu kadar kolay olmamıştı. Nitekim Ocak 2019’dan itibaren resmi site üzerinden online başvuru yapmak mümkün; biz İtalyanlar için ayrıca genellikle 48–72 saatte verilen “visa on arrival” denen kapıda vize için de başvurulabiliyor (kurallar vatandaşlığına göre değişir, o yüzden kendi durumunu kontrol et). Üç ay süreli tek girişli turist vizesi 35 $, ama istersen daha uzun süreli ve çok girişli vizeler için de başvurabilirsin – tabii ki maliyeti daha yüksek. Gerekirse vizeyi uzatmak da aynı portal üzerinden yapılabiliyor. Bu sayfada maliyet hesaplayıcısını bulabilirsin.

Not: Site, kapıda vizenin yalnızca havalimanında kabul edildiğini düşündürse de, göçmenlik idaresiyle ilgili form üzerinden iletişime geçtikten sonra, kapıda vizenin Hindistan’la olan kara sınırında da sorunsuz kabul edileceği bana teyit edildi ve gerçekten de öyle oldu; diğer kara sınırları için göçmenlik idaresiyle iletişime geçmeni tavsiye ederim.

Ekim 2024 güncellemesi:

14 Ağustos 2024’ten itibaren e-Vize 24 saat içinde ücretsiz olarak verilecek ve 90 günlük bir konaklamaya izin verecek.

Pakistan zorunlu aşı istemiyor ama Hepatit A ve Hepatit B aşıları her zaman tavsiye edilir.

Güncel vize bilgileri ve diğer konular için kendi ülkenin dışişleri bakanlığının seyahat duyurularını kontrol etmeni öneririm (örneğin Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın Yurt Dışı Seyahat Duyuruları sayfası).

Altit Kalesi.

Pakistan’da yapılacak ve görülecek şeyler

Bu rehberde fiyatlar çoğunlukla yerel para birimiyle verilmiştir. Pakistan’ın resmi para birimi “Pakistan rupisi” olup “PKR” olarak kısaltılır.

Kur yaklaşık 1€ = 310 PKR. Güncel kur için bu sayfaya göz atmanı öneririm.

Pakistan oldukça büyük bir ülke ama daha önce de söylediğim gibi, ziyaretçilerin büyük çoğunluğu – haklı sebeplerle – neredeyse yalnızca kuzeydeki bölgelere, daha doğrusu Gilgit-Baltistan eyaletine odaklanıyor; temelde Karakurum Dağları’nı geçip Çin sınırına kadar uzanan yol olan Karakurum Karayolu’nu takip ediyorlar.

Pakistan seyahatim sırasında zamanımın büyük çoğunluğunu tam da Gilgit-Baltistan’da geçirdim, bu yüzden bu bölgeyle ilgili bilgilerin en kapsamlı olduğunu göreceksin. Ülkenin diğer bölgeleriyle ilgileniyorsan umutsuzluğa kapılma; işine yarayacağını düşündüğüm epey bilgi topladım.

Not: Rehber boyunca birçok kez https://www.alltrails.com/ bağlantılarıyla karşılaşacaksın. AllTrails uygulamasından doğrudan çevrimdışı navigasyon kullanmak istersen pro sürüme geçmen gerekiyor. Ama sitenin masaüstü sürümünden koordinatları “Google Earth KML” formatında indirip sonra Organic Maps uygulamasına yükleyerek bu sorunu aşabilirsin; Organic Maps, hiç şüphesiz en sevdiğim seyahat uygulamalarından biri.

İslamabad

1960’ta adeta sıfırdan, yalnızca ülkenin başkenti olmak amacıyla inşa edilen İslamabad, Pakistan’ın geri kalanına kıyasla gerçekten alışılmadık bir şehir: şehirden geçen yollar geniş ve akıcı, bolca yeşil alan var ve lüks ev ve araba görmek hiç de nadir değil; nitekim ülkenin tüm siyasi sınıfı ve elitleri burada yaşıyor.

İslamabad’da yapılacak ve görülecek şeyler

Yeni kurulmuş olması nedeniyle şehir tarihi açıdan pek fazla şey sunmuyor ve tavsiyem zamanını diğer destinasyonlara ayırman, ama yalnızca bir günün bile varsa görmeye değer birkaç şey var.

Faisal Camii’ni (Google Maps) ziyaret etmeni tavsiye ederim; ülkenin en büyüğü ve dünyanın en büyüklerinden biri. Taksiyle, hatta daha iyisi Uber kullanarak kolayca gidilebilir ve nerede kalırsan kal birkaç avrodan fazlasına mal olmaması gerekir.

Şehirde yapılacak bir başka ilginç şey de Margalla Hills’i ziyaret etmek: İslamabad’ın hemen kapısında bulunan bu tepelik bölge (patikaların çoğu şehrin içinden başlıyor!) günübirlik yürüyüşler için bolca imkân sunuyor. Ziyaretim sırasında, ağustosta, gerçekten çok sıcaktı ama ilgini çekiyorsa Trail 3 (All Trails) ve Trail 5 (All Trails) en popüler olanlar gibi görünüyor.

Şehir manzarasını hiç yorulmadan izlemek istiyorsan bir taksiye bin ya da motosiklet kirala ve Monal’e (Google Maps) git. Üçüncü numaralı patikanın sonundaki, yoldan da ulaşılabilen bir seyir noktası; burada gün batımını şehre bakarak izleyebileceğin birkaç restoran ve kafe var. Şehre daha da yakın bir başka seyir noktası da Daman-e-Koh (Google Maps); buraya da hem yürüyerek hem arabayla gidilebilir.

Faisal Camii.

İslamabad’a ulaşım

İslamabad, Pakistan’ın başlıca şehirlerinin çoğuyla doğrudan bağlantılı; Lahore’dan yaklaşık yarım saatte bir otobüs var ve yolculuk aşağı yukarı dört saat sürüyor. Gilgit’ten gelen otobüsler ise sabahın geç saatlerinde/öğleden sonranın ilk saatlerinde kalkıp İslamabad’a ertesi sabah erkenden varıyor, yaklaşık 15 saat.

İslamabad’da konaklama

Hermes Urban Stay (eski adıyla Backpackers Hostel & Guest House) gerçekten harika bir konaklama seçeneği; bir hostelden çok, hostele dönüştürülmüş bir daire, gerçekten geniş bir ortak salon, ortak mutfak, harika wifi, nazik ve yardımsever personel. Yatak sayısı fazla olmadığı ve çoğu zaman her yer dolu olduğu için önceden rezervasyon yapmanı tavsiye ederim. Bir diğer harika seçenek de Coyote Den Travelers Hostel İslamabad.

Daha lüks bir şey arıyorsan Shelton’s Rezidor iyi yorumlar almış ve Faisal Camii’ne çok yakın.

Lahore

Lahore, büyüklük olarak Pakistan’ın ikinci şehri ve her bakımdan ülkenin kültür başkenti sayılıyor. Hindistan’dan karayoluyla geliyorsan zorunlu bir durak ama herkese ziyaret etmesini şiddetle tavsiye ederim.

Lahore’da yapılacak ve görülecek şeyler

Surlarla çevrili şehir (Google Maps) tüm başlıca turistik yerlerin ve tarihi yapıların bulunduğu yer. En azından birkaç saat hayat dolu dar sokaklarında yürümeni şiddetle tavsiye ederim; bazarlar ve street food kelimenin tam anlamıyla her yerde ve en güzel yanı, surlarla çevrili şehrin içinde trafiğin neredeyse hiç olmaması. Konaklama yerlerinin çoğunun bulunduğu Mall Road’dan surlarla çevrili şehre taksiyle gündüz 100–200 rupi, akşam 200–300 rupi tutuyor.

Badshahi Camii

Bu da dünyanın en büyük camilerinden biri; iç avlusu 100.000 kişiye kadar ibadet edeni alabiliyor ve İslamabad’dakinin aksine daha klasik bir tarzı var (Google Maps).

Her taksici doğru girişi bilir, ama camiye yürüyerek gitmek istersen halka açık tek giriş şu noktada; burası, caminin yanı sıra birkaç restoran, güzel bir yeşil alan, Lahore Kalesi (Google Maps) ve bir Sih tapınağı (Google Maps) bulunan gerçekten büyük bir kompleks.

Akşamüstü geç saatte vardım ve yalnızca camiyi gezme fırsatı buldum; giriş ücretsiz ama ayakkabıları dışarıda emanete bırakmak 20 rupi ve içeri girerken müzeye yönlendiriliyorsun, çıkışta orada bağış bırakman isteniyor.

Tapınak yalnızca sabahları ziyaret edilebiliyor (saatini hatırlamıyorum), kaleye giriş (200 rupi) ise yalnızca 17:40’a kadar; cami ise 20:00’ye kadar açık.

Badshahi Camii.

Wazir Khan Camii

Surlarla çevrili şehirde ziyaret etmeye değer, gerçekten ilginç bir cami daha var. Adı Wazir Khan (Google Maps) ve on yedinci yüzyılda inşa edilmiş; Badshahi kadar etkileyici olmasa da kesinlikle görmeye değer, hiçbir şey olmasa bile 100–200 rupi ödeyerek (fiyat pazarlığa açık) caminin yanlarındaki kulelerden birine çıkıp şehrin inanılmaz manzarasını görebiliyorsun.

Lahore Şehir Müzesi

Ülkenin en büyük ve en önemli müzesi; sömürge döneminde, 1864’te açılmış ve Budist sanatından İslam sanatına uzanan, bir sürü el yazması, silah, kostüm ve antika mücevher içeren gerçekten etkileyici bir koleksiyona sahip. Cuma hariç her gün 9:00’dan 19:00’a kadar açık; yabancılar için giriş 1.000 rupi (Google Maps).

Wagah Border’daki tören

Wagah (Pakistan tarafı) ya da Attari (Hindistan tarafı) sınırı iki ülke arasındaki tek açık sınır ve burada her gün oldukça özel bir tören yapılıyor. Sınır yalnızca 10:00’dan 16:00’ya kadar açık ve 15:00 civarında gerçek bir kapanış töreni başlıyor; iki devletin sınır kuvvetleri geleneksel kostümlerle geçit yapıyor ve insanlar tribünlerden izlerken gerçek bir gösteri sergiliyor.

Törene Hindistan tarafından katıldım ama elbette Pakistan tarafında da herkes hoş karşılanıyor. Giriş ücretsiz ve – iki ülkenin gerginliği artırmaya hiç ihtiyacı yokken kimin daha büyük olduğunu gösterme yarışlarını onaylamasam da – bence kesinlikle kaçırılmaması gereken bir şey.

Lahore’dan sınıra tuk tuk 600–700 rupi tutuyor ve dönüşünü beklemesini istersen sanırım gidiş dönüş 1.000 rupiye anlaşabilirsin; 30 km’den biraz fazla, yaklaşık bir saat.

Not: Sınırın açılış ve kapanış saatleri sık sık değişiyor gibi görünüyor, dolayısıyla törenin başlangıcı da; bu yüzden yerinde kontrol etmeni öneririm.

Wagah Border’daki tören.

Lahore’a ulaşım

İslamabad’dan ve İslamabad’a pratikte yarım saatte bir otobüs var. “Şirin” otobüsler arasında en ucuz şirket Nazi express, 900 rupi. Skyways 1.100 rupi ve Faisal Movers 1.200 rupi. Üç şirketin terminalleri birbirine çok yakın, Lahore’un güneyinde; Mall Road’dan tuk tuk yaklaşık 300 rupi tutuyor.

Hindistan’dan (Amritsar) geliyorsan Wagah Border’daki töreni sınır geçişiyle birleştirebilirsin: göçmenlik işlemlerinden geç, sonra töreni izlemek için geri dön; böyle yaparsan tören bittikten sonra Lahore’a gitmek için bir araç bulmak da daha kolay olmalı.

Lahore’da konaklama

Lahore Backpackers, sırt çantalı gezginler arasında en popüler seçenek gibi görünüyor; ben yakında, Regale Internet Inn‘de kaldım, internet gerçekten hızlı ve personel nazik ve yardımsever, ama mekânlar konusunda daha fazlasını bekleme.

Wazir Khan Camii.

Gilgit

Gilgit, Gilgit-Baltistan eyaletinin başkenti ve ülkenin kuzeyini keşfetmek isteyen herkes için neredeyse zorunlu bir durak. Şehrin kendisi pek fazla şey sunmuyor ama yine de çevredeki vadileri keşfetmeye başlamak için ideal üs.

Her halükârda, büyük ihtimalle burada en az bir ya da iki gün geçireceğin için, geldiğinde ve İslamabad’a dönmeden önce, Bazar’a giden ana cadde boyunca yürüyüş yapmanı tavsiye ederim ve tavuğu seviyorsan bu restoranı kesinlikle denemelisin.

Şehre çok uzak olmayan bir başka gezilecek yer de Kargah Buddha (Google Maps); Gilgit’in yaklaşık 8 km batısında, kayaya oyulmuş bir Buda tasvirinin bulunduğu, yedinci yüzyıldan kalma bir arkeolojik alan. Anlaşılan yabancılardan 1.000 rupi istemeye başlamışlar, bütçen kısıtlıysa muhtemelen buna değmez.

Gilgit’e ulaşım

İslamabad’dan her gece gece otobüsü işleten en az iki şirket var: NATCO, devlet şirketi ve 14.00’ten 21.00’e kadar birkaç kalkışı var, ama otobüs dolu değilse seferler iptal edilebiliyor. Yol boyunca turistler için, pasaport fotokopisini teslim etmen gereken iki kontrol noktası var. Bilet 3.020 PKR. Blogun bir okuyucusunun olumlu bir deneyimi oldu: “Otobüs rahattı, (Hindistan’daki kamu otobüslerinde her zaman olduğunun aksine) yol boyunca insan almak için ara duraklarda durmadı ve Chilas’tan sonraki bir heyelan yüzünden 16 saat sürdü.”

Ben İslamabad’da kaldığım hostelin tavsiyesi üzerine Faisal Movers‘ı tercih ettim: 20:00 ve 22:00’de kalkışları var, ücreti 4.000 PKR ama hizmet en hafif deyimiyle kusursuz, otobüsler yeni ve her koltukta uçaklardaki gibi bir ekran var; NATCO’yu kullanan diğer gezginlerin anlattıklarına dayanarak da şiddetle tavsiye ederim, her halükârda en az 15 saatlik otobüs yolculuğu.

Bütçesi kısıtlı olanlar için bir tavsiye daha: Gilgit otobüs terminalinde indikten sonra taksi tutmadan, ana yol boyunca (terminalin yanında), yolda gidip gelen ve toplu taşıma görevi gören küçük Suzuki kamyonetler geçiyor; binmenin ücreti yalnızca 25 rupi.

Bütçesi daha rahat olanlar, vakti az olanlar ya da sadece 15 saatlik otobüs yolculuğundan kurtulmak isteyenler için Gilgit’in İslamabad ile günlük uçuş bağlantıları var, yaklaşık 100 €; ama dikkat, yüksek rakımdaki kötü hava nedeniyle uçuşlar önceden haber verilmeden iptal edilebiliyor.

Ekim 2024 güncellemesi, blogun bir okuyucusundan:

Gilgit’e bir uçuş almıştık ama çoğu zaman olduğu gibi iptal edildi. Kuzeye gitmek için her zaman Skardu’ya uçmak daha mantıklı ama bunu bilmiyorduk ve hem gidişte hem dönüşte karayoluyla gittik, ama yolculuk çok yorucu. Faisal Movers gibi bazı şirketler artık otobüslerde “tek başına” turist kabul etmiyor, çünkü kontroller için otobüste bir polis memuru bulunması gerekiyor. Biz hem gidişte hem dönüşte özel bir taksiyle gittik ve fiyat kişi başı yaklaşık 8.000 PKR. Gruplar minibüs kiralayıp bu şekilde eşlik edilerek gidebilir.

Gilgit’te konaklama

Medina Hotel 2 harika, ekonomik ve temiz bir otel, yatakhanesi de var. Tüm odalar gerçekten şirin bir iç avluya bakıyor, restoran uygun fiyata harika yemekler sunuyor, wifi hiç de fena değil ve personel süper nazik ve yardımsever. Gerekirse bölgenin geri kalanını keşfederken bazı eşyalarını emanete bırakmak, tur organize etmek ve araç kiralamak da mümkün. Şiddetle tavsiye ederim.

Fairy Meadows (Nanga Parbat Üs Kampı)

Fairy Meadows, kuşkusuz Pakistan’ın kuzeyindeki turistik destinasyonların başında geliyor. Eskiden yalnızca birkaç çobanın yaşadığı bir yayla olan yer, şimdi yeşilliklerin ve dağların arasında, her bütçeye uygun konaklama seçenekleriyle gerçek bir turizm merkezine dönüştü. Buradan Rakhiot Buzulu’nun ve çok uzak olmayan, 8.126 metre yüksekliğiyle dünyanın dokuzuncu en yüksek dağı olan Nanga Parbat’ın muhteşem manzaraları görülüyor!

Fairy Meadows’tan Nanga Parbat.

Fairy Meadows’ta yapılacak ve görülecek şeyler

Bölümün başlığının da önerdiği gibi, Fairy Meadows’tan yola çıkarsan, fiziksel durumun yeterince iyiyse Nanga Parbat üs kampına aynı gün içinde gidip gelebilirsin. Yolculuk 8 km’den biraz fazla ve yaklaşık 700 metre yükseliş, patika Organic Maps’te işaretli (şiddetle indirmeni tavsiye ederim!) ve hızlı tempoyla yürürsen 3–4 saatte ulaşabilirsin. Bu seyir noktasına vardığında sağdaki patikayı al – ben giderken soldakini seçtim, daha aşağıdan geçiyor ve birkaç dereyi pek de güvenli olmayan bir şekilde geçmek zorunda kalmanın yanı sıra patikada birbirinden farklı çok sayıda iz var ve takip etmesi hiç kolay değil. Sağdaki patika ise çok daha fazla yürünmüş ve sanırım “resmi” olan o; ama bu patikada da buzulu geçen kısmı takip etmek pek kolay değil, yine de ara sıra yolu gösteren birkaç taş yığını var. Her halükârda kesinlikle imkânsız bir şey yok, ama ayağını nereye bastığına dikkat et!

Üs kampına vardığında çok özel bir yapı ya da anıt bekleme, sadece bir haç ve numaralı dört plaket var; üstelik ziyaret ettiğim gün orada tek kişi bendim ama Nanga Parbat manzaraları gerçekten muhteşem!

Özetlersek, Fairy Meadows’tan üs kampına ulaşmak için en fazla 3–5 saat, geri dönmek için ise 3–4 saatten fazla sürmemesi gerekir; sabahlar genellikle daha açık olduğu için sabah erken yola çıkmanı tavsiye ederim. Kişisel deneyimime göre hepsi rahatlıkla kendi başına yapılabilir, ama başka bir gezginle konuştuktan sonra öğrendim ki yukarıda bahsedilen seyir noktasında (yolun ayrıldığı yerde) geç gelirsen güvenlik gerekçesiyle tek başına daha ileri gitmene izin vermeyen bir polis memuru olabiliyor (belli ki ben oraya çok erken geçmişim). Umutsuzluğa kapılma, çünkü bana söylendiğine göre memur sana ücretsiz eşlik ediyor ve temelde rehber görevi görüyor.

Yukarıda anlatılanı kendi başına yapmaktan rahatsız olacaksan, tam gün bir rehber sana 3.000 PKR’den fazlaya mal olmamalı ve hepsini tek seferde bir günde yapmanın çok fazla olduğunu düşünüyorsan geceyi Behal’de geçirebilirsin; Fairy Meadows ile üs kampı arasında yaklaşık yarı yolda bulunan bir çoban yerleşimi. Burada da konaklamak mümkün ve çadırlardan güzel ahşap bungalovlara kadar konaklama seçenekleri var, ayrıca insanların çoğunun kaldığı Fairy Meadows’a kıyasla atmosfer daha rahat.

Alternatif olarak sadece Behal’i ziyaret edip daha ileri gitmeden seyir noktasına aynı gün içinde gidebilirsin (pek çok kişi tam olarak bunu yapıyor) ve bu noktaya kadar kesinlikle takip etmesi kolay ve gerçekten keyifli olan patika boyunca sayısız başka seyir noktasının tadını çıkarabilirsin.

Son olarak, birçok yerli turistin yaptığı gibi, Fairy Meadows ve çevresinde birkaç gün dinlenerek, birkaç fincan kahve yudumlayıp çevredeki manzaraya hayran kalabilirsin.

Behal’den Nanga Parbat.

Fairy Meadows’a ulaşım

Fairy Meadows’a ulaşmak pek de kolay değil. İlk adım, Karakurum Karayolu üzerinde Gilgit’in yaklaşık 80 km güneyinde bulunan Rakhiot Bridge‘e ulaşmak; bunun için temelde üç seçeneğin var: Gilgit terminalinden her saat kalkan, Chilas’a giden minibüslere binmek (ücreti 250 rupi, yaklaşık bir buçuk saat), taksi tutmak ya da harika işleyen otostop yapmak. Teknik olarak, İslamabad’dan Gilgit’e otobüsle geliyorsan, önce Gilgit’e uğramadan seni doğrudan Rakhiot Bridge’de indirmelerini de isteyebilirsin; burada, Fairy Meadows’a ilerlemeden önce fazla bagajını bırakabileceğin birkaç otel var.

Hangi seçeneği seçersen seç, Rakhiot Bridge’e mümkün olduğunca erken varmanı tavsiye ederim. Devam etmenin tek yasal yolu (yürüyerek ilerlemene izin vermeyen bir polis memuru var), durumdan sonuna kadar faydalanan yerellerin işlettiği bir jeepe binmek; ücret her yıl artıyor gibi görünüyor. Her halükârda Ağustos 2019’da fiyat (gidiş dönüş) 8.000 PKR’ydi ve en fazla 5 kişiyle paylaşılıyor, ama bu kişilerin dönüş tarihi ve saati konusunda anlaşması gerekiyor. Örneğin sen Fairy Meadows’ta iki gece geçirmek istiyorsan ve jeepi doldurmaya çalışan diğer kişiler yalnızca bir gece kalmak istiyorsa, jeepi sadece gidiş için paylaşman mümkün değil ve jeep için tamamını ödemen gerekir; yani 8.000 rupi olmadan jeep kıpırdamıyor. Bana kalırsa bu bir dolandırıcılık ama ne yazık ki işler böyle yürüyor; her halükârda jeepe bindikten sonra kesinlikle yüreği zayıflara göre olmayan bir yolda sadece 14 km’yi katetmek için neredeyse iki saat seni bekliyor ve yolun temelde bittiği bu noktaya vardığında, Fairy Meadows’a ulaşmak için 1–2 saatlik yürüyüş seni bekliyor.

2023 yazında Pakistan’ı ziyaret eden bir okuyucudan güncelleme: “Jeep artık tam 14.000 PKR; yine biri ile paylaşılabiliyor ama gece sayısı ve dönüş saati konusunda anlaşmak gerekiyor; Pakistanlı turistlerle jeepin paylaşılmasını engellemeye çalışıyorlar, çünkü onlar için çok farklı bir tarife var… Bununla birlikte, kendi başına tehlikeli olan yol çok sayıda heyelana açık (üstelik sadece yağmur yağdığında değil), öyle ki bu yıl birkaç gün kapalı kaldı (Raikot Bridge’e varmadan önce – zor olsa da – bilgi edinmek önemli) ve sonunda gidebildiğimde bir engel vardı: trekkingin başlangıcından 3 km önce jeepten inip bir kısmı yürüyerek (çok açıkta bir bölüm) geçmek ve sonra jeep değiştirmek gerekiyordu (toplam tutar aynı kalıyor, ama iki jeep arasında bölünerek ödeniyor).”

Ekim 2024 güncellemesi

Fairy Meadows için jeep ücreti 16.000 PKR. Fiyatı artırdılar çünkü yolun bir kısmı çöktü ve onarılana kadar iki jeep gerekiyor; kesintiye uğrayan kısım yürüyerek geçiliyor (10 dakika).

Fairy Meadows’ta konaklama

Daha önce de söylediğim gibi, Fairy Meadows ülkenin geri kalanına kıyasla daha pahalı olsa da, çadırlardan lüks bungalovlara kadar her bütçeye uygun seçenekler sunuyor; fiyatlar pazarlığa çok açık ve yılın dönemi de hiç az etkilemiyor, ama çadır ve uyku tulumu için gecelik yaklaşık 500 PKR, basit bir bungalov için ise 2.000 PKR ödemen gerekir. Greenland Resort gezginler arasında popüler bir seçenek. Kişisel olarak ben The Public House’ta kaldım; orada ağır pazarlık yaptıktan sonra banyolu özel bir oda için iki gece 2.500 PKR ödedim (artık açık değil gibi görünüyor).

Minapin (Rakaposhi Üs Kampı)

Minapin, Gilgit’in yaklaşık 80 km kuzeyinde bulunan küçük bir köy ve Rakaposhi üs kampına ulaşmak isteyen herkes için ideal başlangıç noktası. Zorlu bir yürüyüş yapma havasında değilsen bu durağı atlamanı tavsiye ederim, ama imkânın varsa en azından kelimenin tam anlamıyla Karakurum Karayolu üzerinde bulunan ve üs kampına mutlaka ulaşmak zorunda kalmadan da Rakaposhi Dağı’nın harika manzaralarını sunan bu seyir noktasında dur.

Rakaposhi Buzulu.

Rakaposhi Üs Kampı’na ulaşım

Daha önce de söylediğim gibi, üs kampına ulaşıp aynı gün Minapin’e dönmek zorlu bir yürüyüş ama tempona göre 7–9 saatte kesinlikle yapılabilir; toplamda yaklaşık 18 km ve 1.600 metre yükseliş. Yani tam olarak bir gezinti sayılmaz ama seni temin ederim ki buna değer: yukarı vardığında Rakaposhi Dağı’nın ve altındaki buzulun inanılmaz manzarasını görüyorsun, hayatımda gördüğüm en etkileyici yerlerden biri.

Bu durumda da ne yazık ki izlenecek patika pek net değil ama Organic Maps’te işaretli. İstersen All Trails’ten patikanın gps koordinatlarını da indirebilirsin. Yolun yarısında Upper Hapakun Hotel & Camping var; burada yemek yiyebilir, istersen geceyi de geçirip ertesi gün devam edebilirsin. Sabah erken çıkmaya çalış, yanına bir öğle yemeği al ve manzaranın tadını çıkar!

Not: İlgini çekerse, ekipmanın varsa üs kampında kendi ekipmanınla ya da sabit bir noktası olan ve yeme içme ve konaklama sunan yerellerle geceleyebilirsin. İkinci durumda yine de işi vadiden organize etmenin daha iyi olacağını sanıyorum. Son olarak, yerel bir rehbere güvenip ertesi gün buzulu geçerek Diran Dağı’nın üs kampına ulaşabilirsin. Ben yapmadım ama anlaşılan güzel bir gezi, kesinlikle rehbersiz yapılmaması gerekiyor!

Rakaposhi Üs Kampı.

Minapin’e ulaşım

Kişisel olarak Minapin’e Fairy Meadows’tan aynı gün içinde, Raikot Bridge’den Gilgit’e otostop yaparak ve oradan Aliabad’a giden bir minibüse binerek (Google Maps) ulaştım; Minapin’e ayrılan kavşakta indirilmeyi istedim. Orada köye çıkan 3 km’yi yürümeye başladım, ama daha 5 dakika bile geçmeden bir yerli durdu ve beni arabasına aldı. Sanırım doğrudan Minapin’e giden minibüsler de var ama Aliabad’a gidenlere kıyasla çok daha seyrekler; her halükârda otostop muhtemelen en rahat ve en hızlı seçenek.

Minapin’de konaklama

Şiddetle tavsiye ederim, Osho Thang Hotel‘de kal; tesis gerçekten temiz, güzel bir iç bahçesi var, personel cana yakın ve yemekler kesinlikle enfes!

Karimabad

Karimabad yüzyıllar boyunca Hunza vadisinin ana şehriydi ve hâlâ başkenti. Aliabad büyüklükte onu geçmiş olsa da şehir, birkaç kilometre içinde çok sayıda ilgi çekici yerle, hiç de azımsanmayacak bir tarihi ve kültürel mirası koruyor. Burada halkın neredeyse tamamı İsmaili, yani İslam’ın en liberal kolu; pek çok kadın sokakta burka olmadan yürüyor ve seninle konuşabilir bile, alkol bulmak da hiç zor değil, öyle ki pek çok genç Pakistanlı Karimabad’ı biraz bizim Amsterdam’ımız gibi görüyor.

Karimabad’da yapılacak ve görülecek şeyler

Karimabad’ın geçmişte vadinin ana şehri olması boşuna değil; vadiye yukarıdan hâkim, geçmişte kesinlikle stratejik kabul edilen bir konumda ve günümüzde çevredeki tüm zirvelere muhteşem manzaralar sunuyor: belki Café de Hunza‘nın ceviz kekini (walnut cake) tadarak birkaç günü rahatça geçirmek için ideal yer.

Ultar Meadows’a giden patikadan Baltit Kalesi.

Baltit Kalesi

Karimabad’a yukarıdan hâkim olan ise Baltit Kalesi (Google Maps); oraya ulaşmak için yer yer eski bir Avrupa köyünün sokaklarını andıran, en eski evlerden oluşan köyün içinden yürünüyor. Kalenin içini gezmedim, dış avluyla yetindim, bu yüzden bir şey söylemiyorum. Bana anlatılana göre kalenin içi Altit’tekine kıyasla daha az boş ve gerçekten görülecek bir şeyler var. Giriş burada da 1.000 PKR. Her gün 9:30’dan 17:30’a kadar açık.

Altit Kalesi

Altit Kalesi (Google Maps) teknik olarak Karimabad’da değil, yakındaki Altit’te; ama Karimabad’a yalnızca 3 km mesafede olduğu için rahatlıkla yürüyerek gidilebilir. Kale bir UNESCO alanı ve yakın zamanda restore edildi, bir uçurumun tepesine inşa edilmiş ve gerçekten çok etkileyici, ama bence biz yabancılar için 1.000 PKR tutan giriş ücretine değmez.

Avrupa standartlarına göre az ama yerel standartlara göre kelimenin tam anlamıyla çılgınlık; karar senin. Her halükârda kaleyi gezsen de gezmesen de, her iki yanında geleneksel yapıların bulunduğu Altit’in eski kısmından geçtiği için girişine giden yürüyüşü yapmanı tavsiye ederim, gerçekten şirin. Her gün 9:30’dan 17:30’a kadar açık.

Eagle’s Nest

Altit’te olduğun için Kartal Yuvası denen seyir noktasına kadar çıkmanı tavsiye ederim (Google Maps). Buradan tüm vadinin ve “Lady Finger” denen ikonik dağın daha da muhteşem bir manzarası görülüyor, uzakta Diran ve Rakaposhi de görünüyor. Ben günübirlik çıktım ama istersen burada geceleyebilirsin de, çünkü çok sayıda otel ve restoran var.

Teknik olarak tepeye kadar yürüyebilirsin ama Karimabad’dan yola çıkarsan en az iki saat gerekir. Ben bu fikirle yola çıkmıştım ama Pakistan’da sık sık olduğu gibi, yolun yarısında motosikletli bir yerli durup beni bırakmayı teklif etti ve dönüşte daha 200 metre bile yürümeden aynı şey yine oldu. Tarzın bu değilse ve hiç yürüyesin de yoksa, bir taksi sana birkaç avrodan fazlaya mal olmamalı.

Eagle’s Nest’ten Hunza Vadisi.

Ganish Köyü

Bence bilet ücretine değen bir şey ise Ganish köyünü (Google Maps) ziyaret etmek: bu durumda da Karimabad’dan rahatlıkla yürüyerek gidilebilir; rehberli ziyaretin girişi aşağı yukarı bu noktada. Hunza vadisinde eski İpek Yolu boyunca en eski yerleşim yeri ve burada hâlâ 400 yılı aşkın süre önceye ait binalar ve camiler var. Köye giriş 500 rupi ve bir rehber dahil; benim durumumda rehber son derece nazik bir adamdı ve bize çok bilgi verdi. Adam yıllarca Pakistan’ın dört bir yanında tur rehberliği yaptıktan sonra bu alanın tanınırlığına katkıda bulunmak için memleketine geri dönmüş.

Ultar Üs Kampı (Ultar Meadows)

Ultar Dağı’nın üs kampına giden patika, Baltit Kalesi’nden çok uzak olmayan bu noktada başlıyor. Teorik olarak oldukça kısa ve şirin bir yürüyüş ama yapamadım; çünkü Karimabad’ın hemen dışında patikanın başlangıcından kısa bir süre sonraki dik oluk, eskiden beri sürekli heyelanlara maruz kalıyor ve ziyaretim sırasında durumu çözmeye çalışan çalışmalar yürütülüyordu. Bu yüzden ilgini çekiyorsa güvenlik durumunun güncel halini önceden sormanı şiddetle tavsiye ederim.

Karimabad’a ulaşım

Ben Minapin’e giden kavşaktan 5 dakikadan fazla beklemeden otostop yaptım; alternatif olarak Aliabad’a giden herhangi bir minibüse binip oradan Karimabad’a giden bir minibüs olup olmadığını anlamaya çalışabilir ya da taksiye binebilir/yürüyebilirsin. Teoride sabah erken doğrudan Minapin’den Aliabad’a giden bir minibüs kalkıyor.

Karimabad’da konaklama

Old Hunza Inn‘i tavsiye ederim; temiz ve ekonomik odalar, wifi, gerçekten nazik personel ve tüm vadiye bakan geniş camlı, çok güzel bir ortak salon. Aslında ben Backpackers Stories by Old Hunza Inn‘in odalarından birinde kaldım; temelde aynı mülk ama artık Booking’de iki farklı profili var.

Hopper

Hopper vadisi, Karakurum Karayolu boyunca uzanan klasik rotanın parçası değil ama ona ayırabileceğin birkaç günün varsa kişisel olarak kesinlikle değeceğini düşünüyorum. Özellikle vadi boyunca yukarı çıkan yolun sonunda bulunan, Hopper Buzulu’na çok yakın küçük köyü, yani küçük Hopper merkezini tavsiye ederim.

Küçük Hopper köyü.

Hopper’da yapılacak ve görülecek şeyler

Birçok kişi buraya sadece Hopper Buzulu’na hayran olmak için geliyor. Kutup daireleri dışında dünyanın en uzun buzullarından biri bu; cephesi köyden çok uzak olmayan bir yerde ve köy, bir uçurumun tepesinden, çok sayıda seyir noktasından buzula tamamen hâkim olup eşsiz bir manzara sunuyor. Bu yüzden sadece Hopper’a gelip fazla çaba harcamadan aşağıdaki buzulun harika manzaralarının tadını çıkarabilirsin. İlgini çekiyorsa tam buradan başlayan birkaç yürüyüş de var.

En popüler rota, Rush Dağı’nın eteğindeki Rush Lake’e giden yol; neredeyse 4.700 metre yükseklikte, tüm Asya’nın ikinci en yüksek alpin gölü ve genellikle K2’yi görebileceğin bir seyir noktasından da geçen çok günlük bir trekking. Deneyimli ve özellikle hızlıysan kendi başına tamamlanabilir (wikiloc’ta yüklenmiş rotayı bulabilirsin) ama çoğu insan en az bir gece çadırda geçiriyor ve yol boyunca iki buzulu geçmek gerekiyor; yani deneyimi az olanlara uygun bir trekking değil. Köyde bir servet harcamadan hizmetlerini sunmaya hazır çok sayıda rehber ve hamal var.

Açıkçası bu kadar zamanım yoktu ve bir yerlinin tavsiyesi üzerine, uzakta Rush Peak’e ve köyün yakınında Hopper’a karışan Barpu Buzulu’na harika manzaralar sunan bir çoban yerleşimine kadar gitmekle yetindim.

Hopper Buzulu’nun ortasında.

Güzel bir yürüyüş ve günübirlik yapılabilir, ne yazık ki patika Organic Maps’te işaretli değil (aslında bu arada birinin izi eklediğini gördüm). Ben bu noktaya kadar 3 saatten biraz kısa sürede vardım ve güzel bir panorama için yeterli olduğunu düşünüyorum ama istersen devam edilebilir. Buna rağmen takip etmesi gerçekten kolay, çünkü yerel çobanlar tarafından sık kullanılıyor; tek sorun Hopper Buzulu’nu geçmek gerekmesi, bu da düşündüğümden biraz daha karmaşık çıktı. Özellikle buzula girip çıkmak, yerel halkın bana önceden söylediği gibi: yine de yolu bulmayı başardım ama hiç de kolay olmadı, bu yüzden sorumluluğu üzerimden atmak için yerel bir rehber tutmanı tavsiye ederim!

Yürüyüşümün bittiği nokta, Barpu Buzulu.

Hopper’a ulaşım

Hopper’a toplu taşımayla gitmek istiyorsan tek bir seçeneğin var: her gün 12:00’de Aliabad’dan kalkan ve ertesi gün 7:00 civarında aşağı inen tek bir minibüs var. Gidişte ise Karimabad’dan kolayca yürüyerek ulaşılabilen bu noktada bekleyerek başarıyla otostop yaptım. Dönüşte ise zaten dolu olan bir minibüsün arkasına “binmeyi” başardım ve aynı kavşakta indirildim, hepsi 70 rupiye.

Hopper’da konaklama

Ben Rush Lake Gateway Hotel‘de kaldım; otostop yaparken beni arabasına alan beyefendi otelin işletmecisinin arkadaşı olduğu için “mecbur” kaldım, yani kendimi mecbur hissettim. Her halükârda banyolu özel bir oda için 1.500 PKR ödedim ve sunulan yemekler lezzetliydi ama köyde daha ekonomik seçenekler olabilir.

Passu

Passu, Karakurum Karayolu boyunca bir başka harika durak; Çin sınırına giden yol üzerinde küçük bir köy ve ülkenin en ikonik dağ silsilelerinden biri burada: sivri şekilleriyle neredeyse tırmanılamaz görünen “Passu Konileri”.

Passu Konileri.

Passu’da yapılacak ve görülecek şeyler

Attabad Gölü

Passu’ya varmadan önce, istersen Attabad Gölü‘nde bir mola verebilirsin; 2010’da yıkıcı bir heyelan sonucu oluşmuş, son derece yoğun zümrüt mavisi renkte bir göl; heyelan koca bir köyü kelimenin tam anlamıyla yok etmişti. Karakurum Karayolu’ndan geçerken dağdan kopan ve gölü oluşturan dev parçayı açıkça görebiliyorsun; göl artık jet ski, balık tutma ya da sadece tekne turu gibi aktivitelerin sunulduğu bir turistik cazibe merkezi.

Passu Asma Köprüsü

Yine Passu’ya doğru ilerlerken bir başka cazibe merkezi, Hunza Nehri’ni geçen asma köprü; hiç de iyi durumda olmadığı ve ayak basılacak tahtalar birbirinden uzak olduğu için dünyanın en tehlikeli köprülerinden biri sayılıyor, güvenlik nedeniyle geçişe izin verilmiyor ama köprünün başında klasik fotoğrafı çekebilirsin. Güncelleme: Anlaşılan artık geçilebiliyor, sanırım güzel fotoğraflar çekilebilir.

Passu Buzulu

Buzulu yoldan geçerken de görebilirsin ama Borith Gölü‘nden başlayan çok kısa bir yürüyüşü şiddetle tavsiye ederim. Buradan bir saatten az yürüyerek aşağıdaki buzulun harika seyir noktalarına ulaşabilirsin (Google Maps); başta yol boyunca yürünüyor, son kısım ise iyi bakımlı ve takip etmesi kolay bir patika, ayrıca Organic Maps’te işaretli. Ben bu seyir noktasına kadar gittim ama istersen daha ileri de devam edilebilir.

Gölün yanına, birkaç gün önce tanıdığım arabası olan İspanyol bir gençle gittim ama araçsızsan otostopla sorun yaşamaman gerekir, Passu’ya sadece 10 km.

Passu Buzulu.

Batura Buzulu

Batura Buzulu köye daha da yakın ve rahatlıkla yürüyerek ulaşılabilir; daha iyi seyir noktalarına çıkan başka patikalar olabilir ama ben kişisel olarak bunu izledim (Organic Maps’te bulunan tek patika). Bu durumda da patikayı takip etmek kolay ve vadinin dibinden de yamacı tırmandığı açıkça görülüyor. “Tepe”nin başından buzul açıkça görülüyor, ama buzul dağın arkasına döndüğü için manzaralar olağanüstü değil. İstersen daha ileri devam edilebilir ama geç oluyordu ve geri dönmeyi tercih ettim; her halükârda değer, buzul manzarası pek iyi olmasa da vadinin ve Passu Konileri’nin manzarası buna değiyor.

Son olarak, kaldığım otelde daha uzun trekkingler ve buzul turları da sunuluyordu ama açıkçası bu konuda bilgim yok.

Passu’ya ulaşım

Bu durumda da otostopla geldim: Gilgit’ten bir doktor, kendisi daha önce durması gerektiği halde, beni Hopper’a giden kavşaktan Passu’ya kadar götürdü. Alternatif olarak kuzeye giden herhangi bir minibüse her zaman binebilirsin.

Passu’da konaklama

Ben Passu Inn‘de kaldım. Oteli işleten aile gerçekten misafirperver (özellikle yaşlı olan), oda temizdi, yemekler harikaydı ve rahatlayabileceğin şirin bir avlu var ve elektrik olduğunda wifi bile var! İlk istenen gecelik 1.500 PKR’ydi ama 1.000 PKR’ye indirmeyi başardım. Bir başka popüler seçenek de Passu Peak gibi görünüyor ama bana söylenene göre daha pahalı.

Passu Buzulu’na bakan seyir noktasına giden patika.

Sost

Baştan söyleyeyim, ben Passu’ya vardıktan sonra dönüp geri gittim; kısmen zamandan, kısmen de geçidin tepesinde klasik fotoğrafı çekmek için Çin sınırına varmak beni pek ilgilendirmediği için.

Her halükârda Sost, temelde Çin sınırından önceki son köy, sınır yalnızca 80 km daha kuzeyde. Ertesi gün geçide ulaşmak için bir taksi ayarlamaya çalışmak dışında yapacak pek bir şey yok.

Not: Pakistan göçmenlik ofisi burada. Bu yüzden Çin’e geçmek istiyorsan, elinde zaten bir vize olması gerektiğini unutma ve anladığım kadarıyla askeri öneme sahip bölge çok sıkı düzenlemelere tabi olduğu için bir Çinli rehberle gitmek zorunda da kalıyorsun. Sınırı geçmeyi planlıyorsan bu sayfada ayrıntılı bir rehber var.

Sost’a ulaşım

Toplu taşıma tam buraya kadar geliyor, bu yüzden kuzeye giden herhangi bir minibüs seni varış noktasına götürmeli, alternatif olarak her zaman otostop yapabilirsin.

Sost’ta konaklama

Pamir Serai Guesthouse gezginler arasında popüler bir seçenek gibi görünüyor.

Khunjerab Geçidi

Deniz seviyesinden 4.600 metre yükseklikte bulunan geçit, Karakurum Karayolu’nun en yüksek noktası ve dünyanın en yüksek sınır geçidi; bu yüzden her bakımdan turistik bir cazibe merkezi haline geldi ve yaz döneminde (geçit kışın kapalı) her gün çok sayıda insan klasik fotoğrafı çekmek için oraya ulaşıyor. Ben, daha önce de söylediğim gibi, gitmedim, ama vaktin varsa güzel ve farklı bir şey olabilir.

Ayrıca bana söylenene göre geçide giden yol gerçekten manzaralı. Ama geçide toplu taşımayla ulaşmak mümkün değil, çünkü Çin’e giden otobüsler olsa da sınırda inip ters yönden gelen bir otobüsle ya da otostopla geri dönmek yasak. Yani tek seçenek taksi tutmak; araştırmalarıma göre yaklaşık 3.000 PKR tutması gerekir; paylaşabilirsen ideal olur, ayrıca Khunjerab Milli Parkı girişi için 1.300 PKR ödemen gerektiğini unutma.

Khunjerab Geçidi.

Seyahatini mi planlıyorsun? Sigortanı henüz yaptırmadıysan en iyi seyahat sigortaları rehberimi burada bulabilirsin. Rehberdeki bağlantılar üzerinden satın alarak bu siteyi sana hiçbir ek maliyeti olmadan desteklemiş olursun.

Skardu

Skardu, K2’ye giden tüm seferlerin ve üs kampına giden trekkinglerin kavşağı. Buradan gerçekten de yolun bittiği ve asıl trekkingin başladığı Askole’ye ilerleniyor. İlgini çekerse bil ki en az 12 gün gerekiyor ve fiyatlar 1.500 $’dan başlıyor. Bu sayfada çok iyi bir rehber bulabilirsin.

Skardu’da yapılacak ve görülecek şeyler

Skardu’da açıkçası çok fazla yapacak şey yok ve sanırım K2 Müzesi‘ni gezmek için bir gün fazlasıyla yeterli; müze PTDC Motel‘in yanında ve İtalyan hükümeti tarafından finanse edilmiş, kesinlikle ziyaret etmeye değer!

Skardu’ya çok uzak olmayan diğer ilgi çekici yerler Kharpocho Kalesi, Katpana Çölü ve son olarak “Buddha Rock” denen yer. Bu son iki yeri bile kendi aracın olmadan gezmek oldukça zahmetli ve bu yüzden Skardu’da yalnızca bir gün geçirmeni tavsiye ediyorum. Kendi aracın varsa ya da araç kiralamaya veya şoför tutmaya hazırsan, Skardu çevresindeki Manthokha, Khamosh ve Basho gibi bazı şelaleleri de gezebilirsin.

Son olarak Hushe, Skardu’dan yaklaşık 150 km uzaklıkta, aynı adı taşıyan vadinin içinde yer alan uzak bir köy; yerli bir kız bana masalsı bir köy olarak anlattı ve pek çokları, özellikle motosikletliler için Karakurum’un bu bölgesinin son durağı; ayrıca buradan Gondogoro La, Concordia ve Charakus gibi çok sayıda trekking başlıyor. Bu sayfada bir rehber bulabilirsin.

Katpana Çölü.

Skardu’ya ulaşım

Ben birkaç gün önce tanıştığım İspanyol arkadaşımın Toyota Runner’ında yolculuk yapma şansına sahip oldum, bu yüzden toplu taşımayla yapıldığında genel olarak oldukça rahatsız olan bir yolculuktan kurtuldum. Gilgit’i Skardu’ya bağlayan yol, özellikle heyelanlara ve kaya düşmelerine (özellikle muson mevsiminde) maruz kalıyor; bu da geçici kapanmalara ve yolculuk süresini 10 saatten fazlasına uzatan sürekli bakım çalışmalarına yol açabiliyor. İlk minibüs Gilgit’ten 9:00’da kalkıyor, yani teoride 5:00’te kalkan bir otobüsün bulunduğu Sost’tan yola çıkarak hepsini tek seferde yapabilirsin. İstersen Skardu’nun İslamabad’dan ve İslamabad’a uçuşların olduğu bir havalimanı da var.

Skardu’da konaklama

Ben Indus Motel‘de kaldım, banyolu geniş ve temiz oda, ilk istenen gecelik 2.500 PKR’ydi ama 1.000 PKR’ye kadar indirebildim. Nazik personel ve ekonomik fiyatlarla iyi yemek.

Deosai Milli Parkı

Deosai platosu, deniz seviyesinden ortalama 4.141 metre yükseklikte bulunuyor ve dünyanın en yüksek ikinci platosu sayılıyor. Karşılaştığın manzara şimdiye kadar gördüğünden tamamen farklı; bölgenin geri kalanını karakterize eden kayalık zirvelerle gerçekten hiçbir ilgisi olmayan, son derece yeşil, tepelik bir manzara.

Geceyi geçirdiğimiz kamp yerimiz.

Deosai’de yapılacak ve görülecek şeyler

Deosai Milli Parkı kamp, balık tutma ve genel olarak doğa tutkunları için mükemmel. Park içinde yapılabilecek özel yürüyüşler yok ve temelde parkı geçen toprak yolu takip edip orada burada birkaç mola vermekle yetiniliyor.

Yol boyunca Himalaya boz ayısı, gri kurt ve kar leoparı gibi bazı yerli türleri görebilirsin! İki klasik durak, restoranın bulunduğu ve sanırım geceyi geçirmek için çadır da sunulan Bara Pani Bridge, aşağı yukarı aynı imkânları sunan Chota Pani ve son olarak Shausar Gölü. Parka giriş 1.300 PKR.

Deosai’ye ulaşım

Net değilse söyleyeyim, yolculuğun bu kısmını arabası olan İspanyol arkadaşımla yaptım ve onunla geceyi de parkta geçirdik. Ne yazık ki toplu taşıma bir seçenek değil: bu yüzden ziyaret etmek istiyorsan, muhtemelen seni Skardu’dan Astore’a aynı gün içinde götürüp aradaki parkı gezdiren bir jeep için ödeme yapmak daha ekonomik. Araştırmalarıma göre maliyet 8.000 ile 10.000 arasında; bu yüzden paylaşacak biri bulmak ideal olur, backpacking Pakistan grubu doğru yer olabilir. Skardu’dan Astore’a yolculuk yaklaşık 7 saat sürüyor.

Deosai’de konaklama

Daha önce de söylediğim gibi birçok kişi parkı günübirlik ziyaret ediyor; Bara Pani Bridge’de ve Chota Pani’de teknik olarak uyumak için çadırlar sunuluyor. Biz kendi kamp ekipmanımıza sahiptik ve Bara Pani’ye varmadan önce nehir kenarına kurulduk; bize söylenene göre hemen her yerde sorunsuz kamp yapılabiliyor. Ağustosta bile geceleri gerçekten soğuktu.

Shausar Gölü.

Astore ve Rama Gölü

Astore’un kendisi pek fazla şey sunmuyor ama kesinlikle çok daha güzel olan Rama Lake’i (Google Maps) görmek isteyenler için neredeyse zorunlu bir durak: bu alpin göl, daha önce bahsettiğim Fairy Meadows’un temelde karşı tarafında, Nanga Parbat’ın kuzey duvarının eteğinde yer alıyor.

Karlı zirvelerle çevrili zümrüt yeşili göl, kuşkusuz gerçekten etkileyici bir yer. Ne yazık ki ya da neyse ki oldukça kolay ulaşılıyor, çünkü yol Rama Meadows’a kadar geliyor ve oradan yarım saat kadar sonra göle varılıyor: bu da gölün son derece popüler olmasına yol açıyor. Astore’dan Rama Meadows’a ulaşmak için otostop yapmak hiç de zor olmamalı, alternatif olarak bir taksi ayarlayabilirsin.

Son olarak, Astore’a 30 km’den biraz fazla mesafede bulunan bir köy olan Rupal’dan, yapma zevkine erişemediğim ama gerçekten güzel görünen ve temelde Nanga Parbat’ın güney duvarının üs kampına götüren 5 günlük bir trekking başlıyor. Bu sayfada kısa bir açıklama bulabilirsin.

Rama Gölü.

Astore’a ulaşım

Skardu’dan Deosai üzerinden jeeple geliyorsan, o zaman Rama Gölü’ne ulaşımı da dahil etmeyi düşün, belki şöyle bir şey yaparak:

birinci gün, Skardu – Deosai – Astore
ikinci gün, Astore – Rama Lake – Astore. Bana söylendiğine göre kamp ve balık tutma ekipmanı dahil, üç gün iki gece (biri Deosai’de, diğeri Rama Lake’te geçirilen) için bir jeep yaklaşık 20.000 PKR tutmalı.

Astore’dan da Gilgit’e sık toplu taşıma bağlantıları var, yol iyi durumda, 4–5 saat.

Astore’da konaklama

Kişisel olarak biz, Rama Meadows ormanının içinde kamp yaptık; burası temelde yolun bittiği ve göle giden patikanın başladığı yer. Çevrede yemek ve uyumak için çadır sunan bir dizi kamp alanı ile bir PTDC dahil oda kiralayan birkaç tesis var. Kamp yapmıyorsan, gölü günübirlik ziyaret edip Astore’da kalmak kesinlikle daha ekonomik.

Kuzeydeki diğer destinasyonlar

Şimdiye kadar anlatılanlar, aşağı yukarı klasik Karakurum Karayolu rotasını izleyerek ülkenin kuzeyindeki başlıca destinasyonlar; bu bölümde ise daha fazla vakti olanlara ya da sadece ana turist rotalarının dışındaki destinasyonlara açılmak isteyenlere bazı fikirler vermek istiyorum.

Khyber Pakhtunkhwa Eyaleti

Eyalet temelde ülkenin kuzeybatısını kapsıyor ve Karakurum Karayolu ile birleştirilebilir. Gilgit’e yönelmek yerine Peşaver’e git ve Swat Vadisi ile Chitral’den geçerek kuzeye ilerle, sonra Shandur Geçidi üzerinden Gilgit-Baltistan bölgesine geri dön.

Bu rotaya çıkmadan önce şunu bil ki bu bölge ülkenin en muhafazakâr bölgesi; nüfusun çoğu, İslam’ın en köktendinci gruplarından biri olan Peştun etnik grubuna ait. Bu yüzden kadınsan mutlaka uygun giyinmeye çalış, erkeklerin ise yerel kıyafet “salwar kameez” giymesi tavsiye edilir.

Not: Bu eyalete ait bazı bölgeler, özellikle Afgan sınırına yakın olanlar, istikrarsız ve pek güvenli sayılmaz; durum sürekli değiştiği için gerekli araştırmaları yapmanı öneririm.

Pakistan dağlarında ilginç hayvanlar.

Peşaver

Peşaver Pakistan’ın en eski şehri ve tüm Asya’nın en eski şehirlerinden biri. Günümüzde Khyber Pakhtunkhwa eyaletinin başkenti ve burada, eski şehrin içinde ülkenin en iyi bazarlarından bazıları bulunuyor. Turistik açıdan ilgi çekici bir başka yer de Bala Hisar Kalesi. Peşaver ile İslamabad arasında sık bağlantılar var.

Blogun bir okuyucusunun deneyimini aktarıyorum: “Günübirlik gittim (İslamabad’daki Faisalbad istasyonundan, Daewoo otobüsüyle, yaklaşık 2 buçuk saat, yaklaşık 700 PKR, online rezervasyon imkânıyla): özel bir atmosfere sahip, oldukça ‘hard core’ bir yer, eski şehirdeydim ama bana şehrin bir parkın bulunduğu kuzey kısmına gitmememi ima ettiler… insanlar (sadece erkekler) çok meraklı ve genel olarak nazik, sanırım sık sık turist görmüyorlar. Arkeolojik alanları görmek istemiyorsan bir gün yeterli sanırım, ama tavsiye edilir. (Peşaver’de para bozdurmak hesaplı ve Afganistan vizesi alınabiliyor.)”

Swat Vadisi

Peşaver’den kuzeye doğru, trekking için epey olanak sunan, ana turistik rotalardan uzak gerçekten muhteşem dağlık bir bölge olan Swat Vadisi’ni geçerek ilerliyorsun. Geçmişte bölge Taliban’ın kontrolü altındaydı – 2017’de bile, yani çok uzun zaman önce değil – ve vadi turistlere kapatılmıştı ama şimdi işler istikrar kazanmış gibi görünüyor.

Vadideki başlıca turistik destinasyonlar: Malam Jabba, Mingora (birçok trekkingin organize edilebildiği ana şehir) ve son olarak Kalam. Bu sayfada Kalam’dan olası yürüyüşler hakkında çok iyi bilgiler, şu diğer sayfada ise Swat Vadisi’ne genel bir bakış bulabilirsin.

Chitral

Chitral, yakındaki Kalash vadilerini (Bumburet, Birir ve Rumbur) ziyaret etmek için üs görevi gören oldukça büyük bir şehir. Bil ki Kalash vadilerini ziyaret etmek istiyorsan polis karakoluna kaydolman gerekiyor ve sana özel bir koruma atanacak: nitekim 2009’da bir grup Taliban sınırı geçerek birçok kişiyi öldürdü. Mümkünse bölgeyi, her yıl 13 Mayıs’tan itibaren dört gün süren Chilam Joshi Festivali sırasında ziyaret etmen tavsiye edilir.

Güneyden Chitral’e ulaşmak için: Mingora’dan Timargara’ya giden minibüsler var, oradan Chitral’e giden ikinci bir minibüse binebilirsin. Yolculuk oldukça uzun ve 12 saate kadar sürebilir. Alternatif olarak Chitral’e Kalam’dan başlayarak Kumrat Vadisi’ni geçerek de ulaşabilirsin; bunun için bu sayfada çok iyi bir rehber bulabilirsin.

Shandur Geçidi.

Shandur Geçidi

Chitral’den Gilgit’e ulaşmak için deniz seviyesinden 3.700 metre yükseklikte bulunan Shandur Geçidi’nden geçmek gerekiyor. 390 km’lik bu yol toplu taşımayla yapılırsa tam iki gün sürüyor; çünkü önce Mastuj’a ulaşıp geceyi burada geçirmen ve ertesi gün Gilgit’e devam etmen gerekiyor. İdeal olan, masrafları paylaşacak biri ve yolu yaklaşık 18 saatte katedecek özel bir jeep bulmak. Al Farooq Hotel, yolculuğu paylaşacak arkadaş arayan yabancıların başlıca uğrak yeri gibi görünüyor.

Küçük bir parantez: geçidin tepesinde dünyanın en yüksek polo sahası bulunuyor ve anlaşılan dağların arasından yükselen yol gerçekten muhteşem bir manzara sunuyor.

Yasin Vadisi

Yasin Vadisi, Gilgit ile Shandur Geçidi arasında aşağı yukarı yarı yolda bulunuyor, bu yüzden yolculuğu bölmek için iyi bir yol olabilir. Alternatif olarak Chitral’e doğru daha ileri gitmek zorunda kalmadan doğrudan Gilgit’ten de ziyaret edebilirsin. Daha Yasin vadisine girmeden önce bana Khalti Gölü ve Gupis köyü tavsiye edildi. Gilgit’ten yola çıkıyorsan, bu noktadan her gün 11:00’de Gupis’e kalkan paylaşımlı minibüsler var.

Naltar Vadisi

Bu da bana tavsiye edilen bir başka vadi ve Gilgit’e çok uzak olmayan bir yerde. Vadi, bölgenin geri kalanına göre çok daha yeşil ve özellikle yerli turistler arasında popüler. Başlıca cazibe merkezi yolun sonundaki göller ve kar leoparını görebileceğin bir koruma alanı.

Pek de kar leoparı sayılmaz.

Güneydeki diğer destinasyonlar

Pakistan’ı yaz döneminde ziyaret ettim, bu yüzden ülkenin güneyini ziyaret etmeyi hiç düşünmedim bile. O dönemde bu konuda pek bilgi toplamadım. Her halükârda başlıca duraklar kuşkusuz Karaçi: Pakistan’ın eski başkenti ve ülkenin en kalabalık şehri; burada pek çok şeyin yanı sıra Pakistan’ın kurucusunun onuruna tamamen beyaz mermerden inşa edilmiş etkileyici Mazar-e-Quaid mozolesi var. Burada bir rehber bulabilirsin.

Karaçi’ye çok uzak olmayan Thatta, çok sayıdaki UNESCO alanıyla kesinlikle ülkenin güneyindeki bir rotaya dahil edilmesi gereken bir başka durak. Burada kısa bir rehber bulabilirsin. Quetta, kara yoluyla İran’a devam etmek isteyen herkes için bir kavşak ve son olarak Multan, Asya kıtasının en eski şehirlerinden bir diğeri; sayısız tarihi alanıyla seni en az birkaç gün meşgul edebilir. Burada bir rehber bulabilirsin.

Mazar-e-Quaid.

Pakistan için önerilen rotalar

Aşağıda 2, 3 ve 4 hafta ya da daha uzun olası rotaları sıralıyorum. Her ülkede olduğu gibi belirli bir süre için mükemmel bir rota yok ve burada, Pakistan’da bu özellikle geçerli; kimileri sadece K2 üs kampına giden trekking için ya da ülkenin güneyini ziyaret etmek için gelebilir. Bu yüzden aşağıdakileri bir ilham olarak al ve rotayı ilgi alanlarına/bütçene göre değiştir ya da oluştur!

Pakistan’da 15 günlük rota

Bu rota temelde Karakurum Karayolu boyunca uzanan başlıca cazibe merkezlerini ve ayrıca İslamabad ve özellikle Lahore’da birkaç günü kapsıyor; Lahore’u başlangıç noktası olarak kullanacağım, çünkü iki şehre (İslamabad ve Lahore) uçuşların fiyatları çoğu zaman birbirine denk ve buradan başlamak, vaktin azsa şehirler arası ulaşımı biraz daha verimli kılıyor.

Lahore (2 gece)

1. Gün:

Jet lag’ini at, şehri kısaca keşfet ve gün batımında Wazir Khan Camii’nin tepesine çık.

2. Gün:

Sabahı Badshahi Camii’nde, yakındaki kalede geçir ve Sih tapınağına göz at. Öğleden sonra surlarla çevrili şehirde yürüyebilirsin, Lahore müzesini ziyaret edebilirsin ve ilgini çekerse yerel bir SIM kart alabilirsin; ZONG en iyi şirket. Akşam Wagah Border’daki tören.

İslamabad (1 gece)

3. Gün:

Lahore’dan İslamabad’a otobüse bin, gün batımında Faisal Camii’ni ziyaret et.

Not: Bence İslamabad kesinlikle olmazsa olmaz değil, bu yüzden zamanını başka yerde geçirmeyi tercih edersen, sabah Lahore’dan otobüse binip bagajının çoğunu otobüs terminalinde emanete bırakabilirsin (Faisal Movers’ı tavsiye ederim), camiyi ziyaret edip sonra Gilgit otobüsüne binmek için terminale dönebilirsin.

Gilgit (2 gece)

4. Gün:

Gilgit’e gece otobüsünü seçersen, temelde Margalla Hills’i ziyaret etmek için kullanabileceğin koca bir günün oluyor.

5. Gün:

Sabah Gilgit’e varış, bazar boyunca bir yürüyüş yap ve belki Khargah Buddha’yı ziyaret et.

Not: Burada da, “yapılacak ve görülecek şeyler” bölümünde anlatıldığı gibi, doğrudan Raikot Bridge’de durup altıncı güne geçerek bir gün kazanabilirsin. Gilgit de, biraz İslamabad gibi, bence kesinlikle olmazsa olmaz değil.

Fairy Meadows (2 gece)

6. Gün:

Sabah erken Raikot Bridge’e var ve Fairy Meadows’a giden patikanın başlangıcına ulaşmak için jeep ayarla. Günün geri kalanında Nanga Parbat manzarasının tadını çıkar.

7. Gün:

Nanga Parbat üs kampına aynı gün içinde ulaş ya da alternatif olarak sadece Behal’e kadar çık.

Minapin (2 gece)

8. Gün:

Sabah Fairy Meadows’tan ayrıl ve aynı gün Minapin’e ulaş.

9. Gün:

Rakaposhi üs kampına yürüyüş.

Karimabad (2 gece)

10. Gün:

Karimabad’a ulaş. Eski kısmı gez ve Altit Kalesi’ne kadar çık.

11. Gün:

Eagle Nest’i, Baltit’i ve Ganish’i ziyaret et.

12. Gün:

Gilgit–İslamabad hattını işleten Faisal Movers otobüsü tam olarak Karimabad’dan kalkıyor, kalkış sabah 8 civarında olmalı.

13. Gün:

Otobüs İslamabad’a sabah erkenden varıyor. İslamabad’dan eve dönüş uçuşu ya da Lahore’a 5 saatlik bir otobüs yolculuğu daha ve oradan eve dönüş uçuşu.

Pakistan’da 3 haftalık rota

Pakistan’da üç haftan varsa, az önce anlatılan rotayı izlemeni ve şu durakları eklemeni tavsiye ederim.

Hopper (2 gece)

12. Gün:

Karimabad’dan Hopper’a ulaş.

13. Gün:

Günü Hopper’da geçir.

Passu (2 gece)

14. Gün:

Hopper’dan Passu’ya ulaş ve öğleden sonra Batura Buzulu’nu ziyaret et.

15. Gün:

Borith Gölü’nden Passu Buzulu’na kısa trekking, Passu asma köprüsü.

Sost (2 gece)

16. Gün:

Passu’dan Sost’a ulaş ve ertesi gün için Khunjerab Geçidi’ne taksi ayarla.

17. Gün:

Khunjerab Geçidi gezisi.

Gilgit (1 gece)

18. Gün:

Sost’tan Gilgit’e ulaş ve günün geri kalanını Gilgit’te geçir.

19. Gün:

Gilgit – İslamabad otobüsü.

20. Gün:

Otobüs İslamabad’a sabah erkenden varıyor. İslamabad’dan eve dönüş uçuşu ya da Lahore’a 5 saatlik bir otobüs yolculuğu daha ve oradan eve dönüş uçuşu.

Pakistan’da 4 haftalık rota

Dört haftan varsa, az önce anlatılan üç haftalık rotayı izlemeni ve Skardu – Deosai – Astore devresini eklemeni tavsiye ederim.

Pakistan’da 5 veya daha fazla haftalık rota

5 hafta ya da daha fazla vaktin varsa, bence yapılacak en iyi şey önce Peşaver’i, Swat Vadisi’ni ve Chitral’i eklemek, sonra da az önce anlatılan 4 haftalık rotayı izlemek.

Deosai platosu.

Pakistan içinde ulaşım

Pakistan’da otobüsler

Otobüsler, ülkenin bir destinasyonundan diğerine, özellikle büyük şehirler arasında ulaşmak için kuşkusuz en yaygın, pratik ve ekonomik araç. Kuzeyde, bir yandan Gilgit’e, diğer yandan Peşaver’e ulaştıktan sonra büyük şehirlerarası otobüsler neredeyse her zaman yerini ülkenin daha kırsal bölgelerini birbirine bağlayan bir minibüs sistemine bırakıyor.

Açık ara en iyi şirket Faisal Movers: rakiplerine göre biraz daha pahalı ama sanırım buna değer, otobüsler yeni ve her koltukta uçaklardaki gibi kendi multimedya istasyonu var, özellikle uzun İslamabad – Gilgit hattı için kesinlikle tavsiye edilir. Büyük şehirleri birbirine bağlayan ve biraz daha ekonomik diğer iyi özel şirketler: Daewoo Sammi ve Skyways.

Ülkenin kuzeyinde, İslamabad – Gilgit hattı dahil, en ekonomik seçenek devlet şirketi Natco; ancak otobüsler çoğu zaman iyi durumda değil ve birkaç yüz rupi daha az için mümkün olduğunca kaçınmak daha iyi; yine de Natco, diğer şirketlerin aksine Astore, Skardu ve Chilas gibi başka alternatifi olmayan destinasyonlara da gidiyor.

Kısacası, anlatılan rotalara uyarsan, Gilgit’e vardıktan sonra Karakurum Karayolu boyunca kuzeye toplu taşımayla devam etmek için, başlıca köyler arasında gidip gelen ve çoğu zaman ağzına kadar dolu bu minibüslere güvenmen gerekiyor: biraz da tüm gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi çok az insanın kendi aracı var ve yerel ulaşım gerçekten uzak bölgelere bile ulaşıyor; bilgi için yerellere sormak yeterli.

Pakistan’ın tipik psikedelik kamyonları.

Pakistan’da taksiler

Şehirlerde taksiler gerçekten ucuz ve internete erişimin varsa, İslamabad ve Lahore’da Uber normal taksilerden bile daha ucuz. Bir başka gerçekten ucuz seçenek, İslamabad sokaklarında yasaklı olan ama Lahore sokaklarında rahatça dolaşan meşhur tuk tuklar ve kuşkusuz en ucuz seçenek.

Biraz da tüm gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi taksimetre bekleme ve binmeden önce her zaman fiyatta anlaşmaya çalış. Taksiler, özellikle paylaşımlı olanlar, ülkenin kuzeyinde de özellikle popüler; orada bazen daha kırsal bölgelere ulaşmak için minibüslerin yerini alıyor ve onlarla paralel çalışıyor.

Pakistan’da iç hat uçuşları

İç hat uçuşları pek ucuz sayılmaz ama bütçen izin veriyorsa, Chitral, Gilgit ve Skardu gibi destinasyonlara uçakla gitmek kelimenin tam anlamıyla otobüste geçirilecek koca günleri kurtarabilir. Az önce sayılan üç havalimanına yalnızca Pakistan Airlines hizmet veriyor. Ama dikkat, bu destinasyonlara neredeyse her zaman günde iki uçuş olsa da hava koşulları nedeniyle sık sık iptal ediliyorlar.

Ülke içindeki diğer destinasyonlar için Airblue‘ya da göz atabilirsin.

Pakistan’da trenler

Ülkenin güneyinde otobüslere çok iyi bir alternatif ve özellikle uzun mesafelerde objektif olarak daha rahatlar; başvurulacak site bu.

Pakistan’da otostop

Pakistan, her bakımdan otostopçular için bir cennet sayılabilir. Yolda yürürken daha istemeden birinin beni arabasına almayı teklif ettiği birden fazla kez oldu. Bu özellikle çok sayıda gezginin yalnızca otostopa güvendiği ülkenin kuzeyinde geçerli; özellikle Karakurum Karayolu boyunca tıkır tıkır işliyor!

Ben kendim de birçok kez otostop yaptım ve hiç 10 dakikadan fazla beklemedim; yerliler seni arabalarına almaktan son derece mutlu oluyor ve epey sık, daha önce durmaları gerekirken bile beni varış noktama götürmekte ısrar ettiler. Kesinlikle denemelisin ve seni temin ederim ki Karakurum Karayolu boyunca birkaç kez otostop yaptıktan sonra insanla tıka basa dolu ve çok daha yavaş minibüslere binme isteğin geçecek.

Son olarak, kuzeyi keşfetmek için bir jeep kiralamak istersen, Astore’da tanıştığım Lahoreli bir grup yerli bana, kendilerinin günlüğü yalnızca 4.000 rupiye bir tane kiralamayı başardıklarını söyledi.

Pakistan’da motosiklet

Bu, Pakistan’da kaldıkları süre boyunca sık sık motosiklet kiralayan, hatta satın alan gezginler arasında gerçekten popüler bir başka seçenek. İyi durumdaki bir motosikletin fiyatı yaklaşık 400 € civarında görünüyor; örneğin Gilgit’te motosikletini kiralayıp birçoklarının yaptığı gibi Karakurum Karayolu’nda Çin sınırına kadar gitmeye karar verirsen günlüğü yaklaşık 3.000 rupi ödemeye hazırlıklı ol.

Pakistan seyahatinin maliyeti

Bu noktada muhtemelen Pakistan seyahatinin ne kadara mal olduğunu merak ediyorsundur. Cevap, gerçekten ucuz bir ülke olduğu, şimdiye kadar ziyaret ettiğim en ucuz ülkelerden biri! Ucuza seyahat edersen, günlük 20 euroluk bir bütçeyle rahatlıkla özel odalarda kalabilir ve günde üç kez dışarıda yemek yiyebilirsin; en önemlisi neredeyse her fiyatın pazarlığa açık olduğunu unutma.

Ulaşım

Sana sadece birkaç rakam vermek için, İslamabad’dan Gilgit’e 500 km’den fazla ve 15 saatlik otobüs yolculuğu, şirkete ve seçilen hizmete bağlı olarak yaklaşık 10–15 €. Karakurum Karayolu boyunca minibüsler orantılı olarak daha da ucuz: Aliabad’dan Gilgit’e 100 km yaklaşık 2 €, Hopper’dan Karakurum Karayolu’na 20 km bir minibüsün arkasında yaklaşık 50 sent.

Taksiler ve tuk tuklar da gerçekten ucuz, gündüz 5 km için 300 rupiden fazla tutmaması gerekir.

Yemek

Yemek de son derece ucuz. 50 sentten azıyla rahatlıkla karnını doyurabilirsin. Sana birkaç rakam vermek için: neredeyse her öğünle servis edilen yassı ekmek Roti normalde 5–10 sent, bir porsiyon Dal, fasulye/mercimek çorbası normalde 40–50 sent, ızgara tavuktan iki güzel parça yaklaşık 1,5 €.

Konaklama

Ne yazık ki hosteller pek yaygın değil ve çoğunlukla büyük şehirlerde bulunuyor ama yine de uyumak gerçekten ucuz. Pakistan’daki ayım boyunca özel bir oda için hiçbir zaman 1.500 PKR’den fazla ödemedim, çoğu zaman sadece 1.000 PKR ile idare ettim (son yıllardaki enflasyon nedeniyle muhtemelen %50 daha fazla tutuyordur). Çoğunlukla oldukça mütevazı odalardı ama neredeyse her zaman özel banyolu ve her şey düşünülünce hiç de fena değildi.

Kamp yapıyorsan ya da belki arabanla seyahat edip arabada uyuyorsan, ülkedeki neredeyse tüm PTDC’lerde rahatlıkla park edip tuvaletleri, wifi’yi ve ortak alanları ücretsiz kullanabilirsin. PTDC’ler temelde turizm geliştirme departmanına ait bir otel zinciri.

Büyük şehirlerde Couchsurfing gerçekten popüler gibi görünüyor ve kalacak yer bulmakta zorlanmaman gerekir. Daha lüks bir şey arıyorsan, Serena Hotels zincirinin ülkenin kuzeyinde de birkaç tesisi var.

Skardu’daki PTDC, arka planda K2 müzesi.

Diğer masraflar (para çekme ve SIM kartlar)

Son olarak, ülkedeki nakit çekim komisyonları hakkında birkaç söz etmeye değer. Nakit, özellikle büyük şehirlerin dışına çıkar çıkmaz kesinlikle şart ve ayrıca çok sayıda banka uluslararası kartları kabul etmiyor. Tavsiyem epey nakit para getirmen; Lahore’da kur gerçekten iyiydi, bu noktada bankalar arası kura neredeyse aynı seviyede çalışan çok sayıda döviz bürosu var.

ATM’den para çekeceksen, en az 15 farklı bankayı denedikten sonra çalışıyor gibi görünen tek bankalar çekim başına 800 PKR komisyonlu MCB, çekim başına 800 PKR Allied Bank ve en iyi seçenek olan 500 PKR ile Standard Chartered. Üç banka da işlem başına yalnızca 20.000 PKR çekmene izin veriyor. En iyi seyahat kartlarına göz at.

SIM kartlara gelince, en iyi kapsama alanına sahip şirket ZONG. eSIM destekleyen bir telefonun varsa ve yerel SIM almak zorunda kalmadan hemen internete girme rahatlığını istiyorsan, Airalo ve Ubigi gibi bir hizmet kullanmanı tavsiye ederim. Bu çözümü seçersen, yine de en az birkaç noktayı göz önünde bulundurman gerekiyor. Her şeyden önce, nadir istisnalar dışında, gigabaytlar yerel SIM kullanmaya göre çok daha pahalıya geliyor; ikincisi, yerel ortakları her zaman bölgede en iyi kapsama alanına sahip olan değil. Kısacası, sanırım çoğu gezgin yerel bir SIM almalı (ya da belki yerel bir sağlayıcının eSIM’ini almayı denemeli) ama kendi değerlendirmeni yapmanı öneririm, çünkü istisnalar eksik değil. Örneğin Japonya’yı ziyaret ettiğimde, Ubigi‘nin sunduğu paket, yerleşik olduğumu kanıtlamadan alabileceğim herhangi bir yerel SIM’den daha ucuzdu.

Pakistan seyahati: yemek

Öğünlerin çoğu sadece pilav ya da chapati ile servis edilen bir köriden oluşuyor; chapati temelde kil fırınlarda pişirilen mayasız ekmek, aynı hamurdan yapılan Parantha ise genellikle kızartılıyor ve bu yüzden çok daha yağlı.

Köri chapati ile servis edildiğinde, chapatinin çatal bıçağın yerini tamamen aldığını ve yemeğin yalnızca elle yenildiğini çok geçmeden fark edeceksin.

Bazen köri yerine, elbette vazgeçilmez chapati ile birlikte bir çorba servis ediliyor; açık ara en popüler çorba Dal, sarı (sarı ve kırmızı mercimek) ya da kahverengi olabilir, her halükârda temelde bir mercimek çorbası. Ki sabzi ise genellikle Aloo ki sabzi gibi ana bir malzemesi olan bir sebze çorbası; aloo patates demek, yani bu durumda ana malzemenin patates olduğu bir sebze çorbası; kombinasyonlar çeşitli ve bazen et de içeriyor.

Son derece popüler iki yemek daha: büyük şehirlerde neredeyse her yerde bulunan, neredeyse yalnızca tavuk servis eden gerçek ızgaracıların bulunduğu ızgara tavuk ve tavuk parçaları ve sebzelerle servis edilen pilav olan biryani.

Son olarak, ne içtiğine dikkat et, musluk suyundan kaçın ve hem çevreye hem cebine iyilik yapmak istiyorsan filtreli bir matara kullan!

Pakistan’da street food.

Pakistan seyahati: güvenlik

Pakistan göründüğü kadar tehlikeli mi? Pakistan’da güvenli seyahat etmek mümkün mü?

Ülkenin son derece güvenli olduğunu söyleyenler var ve yerellerin “Pakistan is safe” cümlesini güçlü bir inançla tekrarladığını sık sık duydum ama bence gerçek ortada bir yerde: ülkenin büyük kısmının güvenli sayılabileceği doğru, ama özellikle Afgan sınırına yakın bazı bölgelerin böyle sayılamayacağı ya da en azından bu bölgelerin istikrarsızlığının herkesin gözü önünde olduğu da doğru.

Yine de, kesinlikle turistlerin çoğunu alan eyalet olan Gilgit-Baltistan, İslam konusunda en liberal eyalet olmasının yanı sıra, bu yıllarda yalnızca tek bir saldırıya sahne oldu. Örneğin bu sayfaya göz atarsak, yalnızca Quetta şehrinde son 10 yılda yaklaşık 15 terör saldırısı olduğunu görüyoruz. Kısacası Khyber Pakhtunkhwa ve Balochistan, biraz risk almaya hazır değilsen kaçınmanın muhtemelen daha iyi olduğu iki eyalet; ülkenin geri kalanında, biraz sağduyuyla, hiçbir sorun yaşamaman gerekir, hatta bu halkın sunduğu muazzam misafirperverliğin tadını çıkarabileceksin.

Ayrıca nasıl konuşulduğuna dikkat etmenin tavsiye edildiği iki konu var: Hindistan ve özellikle Keşmir bölgesi ve İslam. İkisi de birçok Pakistanlı için hassas konular, bu yüzden tavsiyem bu konularda sohbetlerden kaçınman ya da en azından fikrini son derece saygılı bir şekilde ifade etmen.

Epey yalnız kadın gezgin tanımış olsam da, bu kadar güçlü bir şekilde erkek egemen bir topluma alışık olmayan bir kadın için seyahat deneyimi en azından tuhaf olabilir. Bu konudaki güzel makaleyi okumanı öneririm.

Neyse, güvenliğe ayrılan bu son bölümle seni kesinlikle korkutmadığımı umuyorum; Pakistan kesinlikle ziyaret edilmesi gereken bir ülke ve yakın tarihinin ve bazı bölgelerinin hâlâ istikrarsız sayılması seni ziyaret etmekten alıkoymasın!

Son olarak, özellikle 3.500 metrenin üzerinde trekking yapmayı planlıyorsan, bu faaliyeti kapsayan (benim bildiğim kadarıyla) tek iki sigorta World Nomads – ki trekkingi 6.000 metreye kadar sigortalamana izin veriyor (ekstra aktivite olarak ekleyerek, bu sayfada gösterildiği gibi) – ve “Extreme Pack” paketini ekleyerek 4.600 m üzerindeki trekkingler için kapsam sunan TrueTraveller. Daha önce söylediğim gibi, diğer sigortaların çoğu 3.500 metrede duruyor, bazıları daha da düşük.

Pakistan seyahati mi planlıyorsun? Şu yazılara göz at:

Hangi seyahat sırt çantasını seçmeli

Seyahate neler götürülmeli

Aklına takılan bir soru mu var? Ya da güncel bilgilerin mi var? Yorum bırakmaktan ya da bana Instagram‘dan yazmaktan çekinme!

Sitemde artık reklam olmadığı için, bu yazıyı faydalı bulduysan seyahat sigortanı bu sayfadaki bağlantılardan biri üzerinden satın alabilirsin. Böylece sana hiçbir ek maliyeti olmadan işimi desteklemiş olursun. AB’de ya da Birleşik Krallık’ta yaşıyorsan True Traveller‘ı öneririm. Diğer herkese, %5 indirim alabileceğin HeyMondo‘yu öneririm. Desteğin için teşekkürler!

Bağış / sanal pizzalar ve biralar için 🙂