Op eigen houtje naar India
India, het zevende grootste land ter wereld qua oppervlakte en het volkrijkste, van de hoge toppen van de Himalaya in het noorden tot de stranden en de jungle in het zuiden, is een plek met een enorme geografische maar ook culturele diversiteit, absoluut uniek ter wereld, die oneindig veel reismogelijkheden biedt voor elke smaak.
Ik heb bijna 4 maanden als backpacker rondgereisd, vooral in het noorden van het land, en daarmee slechts aan de oppervlakte gekrabd van wat in alle opzichten als een continent kan worden beschouwd en jaren zou vergen om fatsoenlijk te bezoeken. Maar of je nu een paar weken of een paar jaar de tijd hebt, met deze gids vol informatie en tips wil ik je helpen om je reis op eigen houtje door India zo goed mogelijk te organiseren.
Snelmenu
- Beste reistijd voor India
- Documenten en vaccinaties voor India
- Wat te doen en te zien in India
- Mogelijke reisroutes door India
- Vervoer in India
- Wat kost een reis naar India
- Veiligheid op reis in India
Jodhpur, de blauwe stad.
Beste reistijd voor India
Over het algemeen is de beste tijd van het jaar om naar India te gaan van oktober tot maart, wanneer de dagen in het grootste deel van het land warm, zonnig en vooral droog zijn. Het grote probleem in de rest van het jaar zijn namelijk de moessons, die ongeveer in juni in het zuiden van het land beginnen en het noorden begin augustus bereiken, volgens het patroon op deze afbeelding.
Daardoor zijn zelfs maanden die normaal gesproken worden afgeraden, zoals juni en juli, toch een uitstekende periode om de bergachtige gebieden in het noorden te bezoeken, omdat de moessons daar nog niet zijn aangekomen en de temperaturen dankzij de hoogte uitermate aangenaam zijn. Ook in augustus en september kun je een aantal regio’s, eveneens in het noorden, bezoeken die een bijzonder klimaat hebben: ze liggen in de zogenaamde “rain shadow”-gebieden, krijgen heel weinig regen en hebben in deze periode, opnieuw dankzij de hoogte, optimale temperaturen. Twee klassieke voorbeelden zijn de Spiti Valley en Kasjmir.
Generaliseren over een land dat zo groot en geografisch zo divers is, is niet makkelijk, en ik raad je aan specifiek onderzoek te doen naar het gebied dat je wilt bezoeken. Als vuistregel om in je achterhoofd te houden geldt in grote lijnen: bezoek de Indiase laagvlakte van oktober tot maart en de bergen van mei tot september.
Het Rode Fort.
Documenten en vaccinaties voor India
Om India in te reizen heb je altijd een visum nodig (de regels hangen af van je nationaliteit, dus check wat voor jou geldt). Kom je met het vliegtuig aan via een van de 28 internationale luchthavens, dan is het proces om een visum te krijgen vrij eenvoudig: je kunt alles gewoon online regelen via het daarvoor bestemde portaal en het zogenaamde “E-Visa” aanvragen.
Er zijn drie opties: 30 dagen, 1 jaar en 5 jaar. Het visum voor 30 dagen kost maar 10 $ in het laagseizoen (april–juni) en 25 $ in de rest van het jaar; dit visum is “Double Entry”, wat betekent dat je tijdens de geldigheidsduur van het visum het land kunt verlaten en een tweede keer weer kunt binnenkomen.
Het visum voor een jaar kost daarentegen 40 $ en dat voor 5 jaar 80 $; beide zijn “multiple entry”-visa, dat wil zeggen dat je zo vaak het land uit en weer in kunt reizen als je wilt. Bedenk wel dat je niet langer dan 90 dagen achter elkaar mag blijven. Tot slot gaat de geldigheid van alle e-visa in op de dag van afgifte en niet op de dag dat je het land binnenkomt. Bedenk ook dat je bij aankomst in theorie om een uitreisticket binnen de geldigheidsduur van het visum kunt worden gevraagd. Persoonlijk is mij beide keren nooit iets gevraagd, maar ik ben altijd over land binnengekomen; op het vliegveld kunnen ze strenger zijn. Hier lees je hoe je reist met een enkeltje.
De tempels van Khajuraho.
Het E-Visa is zonder twijfel de praktischste en goedkoopste optie voor iedereen die India wil bezoeken, maar onthoud dat dit visum alleen geldt als je binnenkomt via een van de 28 internationale luchthavens of een van de 5 havens (Mumbai, Cochin, Mormugao, Chennai en New Mangalore). Kom je daarentegen binnen via een landgrens, zoals in mijn geval – ik kwam uit Nepal – dan moet je het visum regelen via de diplomatieke/consulaire vertegenwoordigingen in je eigen land of, in mijn geval, in Kathmandu in Nepal. De aanvraag moet hoe dan ook online worden gedaan via de daarvoor bestemde pagina, voordat je naar de ambassade/het consulaat gaat.
Let op: bij “multiple entry” e-visa, dus die van 1 en 5 jaar, mogen de inreizen na de eerste ook over land plaatsvinden.
India vereist geen verplichte vaccinaties, behalve voor bezoekers uit landen met risico op gele koorts. Hepatitis A en hepatitis B worden altijd aanbevolen en het is in elk geval verstandig om met een reisarts te praten.
Voor actuele informatie over visa en dergelijke raad ik je aan de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken van je eigen land te raadplegen (bijvoorbeeld, in Nederland, het Reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken).
Trektocht in de Himalaya.
Wat te doen en te zien in India
Gezien de omvang van het land heb ik besloten dit deel van de gids in drie gebieden/reisroutes te verdelen: noord, midden en zuid, die ruwweg alles beslaan wat ten noorden van New Delhi ligt, de regio tussen New Delhi en Mumbai en ten slotte wat ten zuiden van Mumbai ligt. Voor elke regio vind je een gedetailleerdere kaart en bij langere reizen kun je de verschillende reisroutes gerust met elkaar combineren.
Natuurlijk heb ook ik zelf, ondanks de vier maanden in India, maar een klein deel gezien van alles wat er te zien is, en hoewel ik mijn best heb gedaan om de gids zo compleet mogelijk te maken, zijn de bestemmingen hierna in grote lijnen alleen de toeristisch interessantste.
In deze gids staan de prijzen in de lokale munteenheid, de “Indiase roepie”, vaak afgekort tot “INR”. De wisselkoers is ongeveer 1€ = 106 INR. Voor de actuele koers raad ik je aan deze pagina te bekijken.
Midden-India
Ik begin met wat je het midden-noorden van het land kunt noemen, maar wat ik voor het gemak gewoon het midden zal noemen. Het beslaat in feite de staten Haryana, Uttar Pradesh en Rajasthan en volgt in grote lijnen waarschijnlijk de allerpopulairste route. Hier vind je de video van het eerste deel van mijn reis (in het Italiaans, maar je kunt de ondertiteling aanzetten) en van de periode die ik in Rajasthan heb doorgebracht (in het Italiaans, maar je kunt de ondertiteling aanzetten).
In al deze regio’s is het in de zomer echt heet en daarom is het aan te raden ze te bezoeken van oktober tot maart.
New Delhi
De hoofdstad van het land en voor velen ook de eerste stop van een reis door India. Ik heb er maar een paar dagen doorgebracht en de periode (eind mei) was klimatologisch zeker niet ideaal, maar laten we zeggen dat ik niet bepaald onder de indruk was van deze gigantische, extreem chaotische en vervuilde stad. Afgezien daarvan volgen hier een paar dingen om te doen als je een paar dagen hebt.
Wat te doen en te zien in New Delhi
Delhi zou je best een flink aantal dagen bezig kunnen houden, maar ik denk dat een paar dagen genoeg zijn om de belangrijkste bezienswaardigheden te zien.
Binnen in het Rode Fort.
Historisch centrum
Het oudste deel van de stad bundelt veel van de belangrijkste toeristische plekken en je kunt er een mooie rondwandeling van maken: als je uitstapt bij het metrostation Chandni Chowk (Google Maps) kun je het Rode Fort (Google Maps) bezoeken en er gerust een paar uur doorbrengen; de toegang kost 950 INR (900 INR als je met de kaart betaalt), wat vrij duur is, en als je een beperkt budget hebt, denk ik dat een blik van buiten genoeg is, want de tuinen binnen zijn naar mijn mening niet bepaald indrukwekkend.
Loop vanaf het Rode Fort verder langs Chandni Chowk Road en bezoek de twee tempels Shri Digambar Jain Lal Mandir (Google Maps) en Bhagwan Shri Kalki Mandir (Google Maps) die aan het begin van de straat liggen, en wandel dan door naar de iconische kruidenmarkt (Google Maps) en blijf daarbij Chandni Chowk Road volgen. Vanaf hier raad ik je aan dezelfde weg terug te nemen door de steegjes van Kinari Bazar en Dariba Kalan, voordat je bij de Jama Masjid-moskee (Google Maps) aankomt.
Dit is in grote lijnen de klassieke route door het historische centrum van Delhi. Zelf heb ik ook de Swaminarayan Akshardham-tempel (Google Maps) bezocht; de toegang is gratis en het gebouw is echt indrukwekkend, en het ligt vlak bij het metrostation Akshardham (Google Maps), waardoor het heel makkelijk te bereiken is. Ik ben ook in de Lodhi-tuinen geweest (Google Maps), gratis toegang en zeker een oase van rust in de chaotische stad; in het park staan bovendien een paar oude gebouwen en monumenten die je kunt bezoeken.
Andere iconische plekken die ik zelf niet heb bezocht, zijn zonder twijfel de tombes van Humayun (Google Maps), qua architectuur vergelijkbaar met de Taj Mahal, de Qutub Minar (Google Maps), waar de hoogste bakstenen minaret ter wereld staat, en de iconische India Gate (Google Maps), een oorlogsmonument. De sikhtempel Sri Bangla Sahib Gurudwara (Google Maps) is mooi en ’s avonds krijgt iedereen die aanwezig is gratis eten in de “kantine”, een interessante ervaring.
De Sri Bangla Sahib Gurudwara-tempel.
Naar New Delhi reizen
De verbindingen van en naar Delhi gaan praktisch naar elke belangrijke stad binnen een straal van minstens 1.000 km, of het nu per trein/bus of per vliegtuig is. Binnen de stad raad ik daarentegen aan de metro te gebruiken, waarmee je vrijwel overal naartoe kunt voor werkelijk belachelijk lage prijzen, ook voor de ritten van en naar het vliegveld.
Overnachten in New Delhi
Ik heb geslapen in Joey’s Hostel en ik raad het aan. De prijs is uitstekend, het personeel is echt aardig en behulpzaam, het inbegrepen ontbijt is goed en vooral als je in de zomer in Delhi bent, zijn de gemeenschappelijke ruimtes met airconditioning een niet onaardige bonus, en de ligging bij het metrostation is echt praktisch.
Agra
De stad Agra, die maar een paar uur van Delhi ligt, herbergt de attractie bij uitstek van India: de Taj Mahal.
Wat te doen en te zien in Agra
Taj Mahal
Ook hier vind ik de toegangsprijs, om het zacht uit te drukken, buitenproportioneel, en uiteraard stijgt hij voortdurend. Hoe dan ook, de toegang kost 1.100 roepie (1.050 als je met de kaart betaalt) plus 200 roepie om het mausoleum in te gaan; dat is maar een paar euro extra, maar als je echt een beperkt budget hebt, denk ik eerlijk gezegd niet dat het de moeite waard is en raad ik aan je te beperken tot het standaardkaartje.
De Taj Mahal is elke dag open van 6:00 tot 19:00, behalve op vrijdag. Ik raad aan om via de oostpoort (Google Maps) naar binnen te gaan, want die is minder druk; het loket opent rond 5:30 en ik raad ook aan om dan al aanwezig te zijn, zodat je zo snel mogelijk binnen bent: de plek is al rond 8:00 extreem druk.
De Taj Mahal.
Het fort van Agra
Het gebouw lijkt op dat van het Rode Fort in Delhi, maar is beter bewaard gebleven. Vanaf het fort (Google Maps) heb je een prachtig uitzicht op de Taj Mahal en het wordt vaak op dezelfde dag bezocht. Een tuk tuk van de Taj Mahal naar het fort kost ongeveer 30–50 roepie, terwijl de toegang 600 roepie kost, maar je krijgt 50 roepie korting als je het toegangskaartje van de Taj Mahal laat zien.
Tot slot is er nog een interessante plek op slechts 40 km van Agra: Fatehpur Sikri (Google Maps), een echt indrukwekkende ommuurde citadel die maar een fractie van het toerisme van Agra ontvangt en die je gerust met de bus op één dag kunt bereiken.
Naar Agra reizen
Agra ligt aan een van de belangrijkste spoorlijnen van het land, maar die is ook een van de drukste, dus het is moeilijk om een plek te reserveren, vooral op korte termijn; het is toch de moeite waard om het te proberen. Als alternatief kun je een bus nemen, vanuit New Delhi is dat 4–5 uur.
Overnachten in Agra
Ook hier heb ik geslapen in Joey’s Hostel en ik raad het sterk aan. Er is een mooi terras met uitzicht op de Taj Mahal en het hostel ligt op vijf minuten lopen van de ingang, het inbegrepen ontbijt is zeker niet slecht en het personeel is super behulpzaam.
Orchha
Orchha ligt iets buiten de klassieke route, maar ik vind het absoluut de moeite waard om te bezoeken; het is een klein middeleeuws dorpje aan de oevers van de rivier de Betwa met een echt indrukwekkend fort en een heel interessante reeks tempels.
Orchha van bovenaf gezien.
Wat te doen en te zien in Orchha
Alle bezienswaardigheden liggen binnen een paar kilometer van elkaar en daarom lijkt me één dag genoeg om de stad te bezoeken. Ik raad aan om ’s ochtends vroeg te beginnen, want alleen het fort kan gerust een paar uur duren, en onthoud ook dat je met het toegangskaartje, dat 200 roepie kost, ook de catacomben (Google Maps) en de Lakshmi Narayan Mandir-tempel (Google Maps) kunt bezoeken.
Tot slot raad ik aan ook de Chaturbhuj Mandir-tempel (Google Maps) te bezoeken, vanwaar je een mooi uitzicht op het fort hebt, en als je de bewaker een paar roepie betaalt, kun je ook op het dak van de tempel klimmen en genieten van een prachtig panorama over het hele dorp.
De catacomben van Orchha.
Naar Orchha reizen
Orchha heeft een heel klein treinstation (Google Maps) dat maar een paar keer per dag wordt bediend; als je doorreist naar Khajuraho, zou er om 7:25 ’s ochtends een passagierstrein moeten zijn, niet te reserveren. Hoe dan ook is de manier om Orchha te bereiken via Jhansi, dat op ongeveer 15 km ligt. In Jhansi is een goed bediend treinstation (Google Maps), en ook een busstation (Google Maps) met verbindingen naar alle belangrijke steden in de buurt. Van Jhansi naar Orchha is het ongeveer 45 minuten met de tuk tuk; ik heb 220 roepie betaald en deelde hem met een vriend. Een goedkoper alternatief dat ik niet heb getest, is een van de gedeelde tuk tuks die naar het schijnt, zodra ze vol zijn, vanaf het busstation vertrekken en 20 roepie per persoon zouden moeten kosten.
Overnachten in Orchha
Shree Ram Homestay is waarschijnlijk de beste optie in het dorp. Een goed alternatief lijkt Temple View Guesthouse te zijn. Hoe dan ook is het dorp echt heel klein en liggen alle accommodaties zo ongeveer in het centrum, dus een slaapplek vinden zou absoluut geen probleem moeten zijn.
Het fort van Orchha.
Khajuraho
Khajuraho is een klein dorp halverwege Agra en Varanasi en dus een uitstekende tussenstop om de reis tussen die twee populaire bestemmingen te onderbreken. Hier staan talrijke groepen hindoeïstische en jaïnistische tempels die tot het UNESCO-werelderfgoed behoren vanwege het prachtige steenhouwwerk dat ze kenmerkt.
Een van de tempels van Khajuraho.
Wat te doen en te zien in Khajuraho
Veel mensen komen naar Khajuraho uitsluitend om het zogenaamde hoofdcomplex (west) of “Western Group” te bezoeken: hier staan zonder twijfel de indrukwekkendste en best bewaarde tempels, de toegang kost 600 roepie en het opent om 6:00 uur ’s ochtends, en ik raad aan om de zonsopgang binnen het complex te bewonderen.
Na het hoofdcomplex raad ik aan ook de groep tempels in het oosten en die in het zuiden te bezoeken; die laatste zijn zeker niet zo mooi als die van de westelijke groep, maar ik vind ze toch de moeite waard. Er hoeft geen toegang te worden betaald, behalve voor een paar tempels waar een kleine bijdrage wordt gevraagd; als je echt een beperkt budget hebt, kun je zelfs overwegen alleen deze te bezoeken en de westelijke groep over te slaan.
De tempels liggen allemaal vlak bij elkaar en een goede manier om ze te bezoeken is zeker met een fiets, die je voor 100 roepie of iets meer kunt huren; als alternatief kun je altijd een tuk tuk voor een paar uur afhuren (na wat afdingen).
Degene die mij zijn aangeraden en die ik zelf heb bezocht, zijn: Vamana Temple, Javari Temple, Jain Temples, Duladeo Shiva Temple, Beejamandal Temple en Chaturbhuji Temple.
Ten slotte kun je vanuit Khajuraho met een tour naar het nabijgelegen Panna National Park, beroemd om zijn hoge dichtheid aan tijgers, die tijdens het bezoek praktisch altijd worden gezien. De kosten gelden “per jeep”, die als ik me niet vergis door maximaal 4 personen kan worden gedeeld, dus als je wilt besparen, is het handig om het in een groep te doen.
Naar Khajuraho reizen
Als je uit Varanasi komt, is de handigste en voordeligste manier de nachttrein die drie keer per week vertrekt (maandag, woensdag en zaterdag) en als eindbestemming juist Khajuraho heeft. Kom je daarentegen uit Orchha, dan raad ik aan de trein in Jhansi te nemen; vanuit Agra raad ik de nachttrein aan (dagelijks vertrek).
Ten slotte: als je doorreist naar Orchha (via Jhansi) en je trein online wilt boeken, voer dan Datia in als bestemming, anders toont het systeem geen enkele trein. Mij is verteld dat er ook een rechtstreekse trein naar Orchha is, vertrek om 12:30, maar die heeft vaak vertraging en is een trein zonder reservering en dus extreem druk, met een prijs van slechts 50 roepie.
Overnachten in Khajuraho
Moustache Khajuraho is een echt leuk hostel vlak bij het hoofdcomplex (west).
Varanasi
Varanasi, een van de oudste steden van India en van de wereld, is ook een van de heiligste van het land: hier bezoeken namelijk elk jaar miljoenen pelgrims de oude ghats (trappen die tot in de rivier afdalen) om te baden in het water van de Ganges.
Een van de vele ghats van Varanasi.
Wat te doen en te zien in Varanasi
Varanasi is niet een van die steden met absoluut onmisbare bezienswaardigheden; de echte attractie hier is het kijken naar de ceremonies die langs de rivier plaatsvinden. Hier dompelen zich elke dag ruim 60.000 mensen onder in het water van de Ganges, vooral bij zonsopgang en zonsondergang. Op die twee momenten van de dag worden de razend populaire “boat tours” aangeboden: een tochtje met een boot van ongeveer een uur dat een ander perspectief biedt op de verschillende ceremonies die langs de ghats plaatsvinden. De klassieke route bij zonsondergang begint meestal bij Dasaswamedh Ghat (Google Maps) en gaat dan verder naar Manikarnika Ghat (Google Maps), waar je de crematies kunt zien, en tot slot weer naar Dasaswamedh Ghat voor de Aarti-ceremonie.
Ik raad je simpelweg aan om te verdwalen in het labyrint van steegjes van het oude deel van Varanasi, waar je tussen koeien, pelgrims en streetfood echt een unieke sfeer voelt.
Naar Varanasi reizen
Vanuit Khajuraho zijn er drie treinen per week (dinsdag, vrijdag en zondag); kom je daarentegen uit Agra, dan zijn er elke dag treinen. Een andere mogelijke bestemming is Lucknow, ongeveer 8 uur met de bus. Er is bovendien een dagelijkse bus die Varanasi rechtstreeks met Kathmandu in Nepal verbindt.
Overnachten in Varanasi
Ik heb een paar dagen doorgebracht in het Good Vibes Hostel, centrale ligging en echt goedkoop, maar meer ook niet. Daarna ben ik overgestapt naar het Gostops Varanasi dat buiten de oude stad ligt in een duidelijk mooier gebouw en over het geheel genomen denk ik een betere optie is. Verder naar het zuiden langs de Ganges is er een Moustache.
De Ganges bij Varanasi.
Lucknow
Ik sluit dit deel over het midden-noorden af met een bestemming die ik zelf niet heb bezocht, maar die mij door verschillende reizigers is aangeraden: Lucknow, de hoofdstad van Uttar Pradesh en historisch gezien een zo belangrijke stad dat ze wordt beschouwd als het hart van de cultuur van Noord-India.
De belangrijkste attractie is de Bara Imambara (Google Maps), een groot complex van tombes, gebouwd in 1783, met een interessant labyrint binnenin, en de nabijgelegen Chhota Imambara (Google Maps), een imposant mausoleum uit 1837. Er is één toegangskaartje voor beide en het kost 500 INR voor buitenlanders.
Naar Lucknow reizen
Met de trein is er een verbinding vanuit Agra en New Delhi, terwijl de bus de enige mogelijke optie is als je in Varanasi bent. Ook kun je Lucknow bereiken vanuit de stad Sunauli aan de grens met Nepal.
Dit zojuist beschreven traject is een populaire route die in feite begint in New Delhi en eindigt in Varanasi. Een andere, misschien nog populairdere route is die door de staat Rajasthan, die velen in één reis combineren.
Jaipur
Jaipur, de hoofdstad van Rajasthan en ook bekend als de “Roze Stad”, is gezien de nabijheid van New Delhi en Agra voor velen de eerste stop van een reis door de regio.
De apentempel in Jaipur.
Wat te doen en te zien in Jaipur
Er zijn talrijke plekken om te bezoeken in Jaipur en omgeving; vergeet bovendien niet dat Jaipur een van de belangrijkste Indiase steden is voor de productie van stoffen en kleding, en je kunt er echte koopjes doen.
Jaipur City Palace en Hawa Mahal
Deze twee gebouwen zijn zonder twijfel de meest iconische van het centrum van Jaipur en liggen vlak bij elkaar. Zelf heb ik het Jaipur City Palace niet bezocht omdat ik te laat bij de ingang kwam; het is namelijk elke dag open van 9:30 tot 17:00 en de toegang voor buitenlanders kost 500 roepie. De Hawa Mahal, ook bekend als het Paleis van de Winden, ligt er vlakbij, maar mij is afgeraden om het interieur te bezoeken omdat de buitenkant van het paleis veel mooier is, vooral ’s avonds als het verlicht is.
Tot slot is er de Jantar Mantar, die letterlijk precies tussenin ligt en een UNESCO-werelderfgoedlocatie is, beroemd omdat het het grootste is van de vijf astronomische observatoria die Maharadja Jai Singh in de periode 1727–1734 liet bouwen. Elke dag open van 9:00 tot 16:30, de toegang kost 200 INR voor buitenlanders.
Let op: overweeg de aanschaf van het combiticket dat toegang geeft tot Jantar Mantar, Amber Fort, Central Museum, Hawa Mahal, Isarlat en Nahargarh Fort voor 1.000 INR; het kaartje is twee dagen geldig en kan worden gekocht bij elk van de zojuist genoemde plekken.
Er is bovendien nog een ander combiticket dat voor 500 INR, ook twee dagen geldig, toegang geeft tot het City Palace, Royal Gaitor en de cenotafen van de Maharani’s en Jaigarh.
Hawa Mahal.
Amber Fort, Jaigarh Fort en Nahargarh Fort
Als dit een van je eerste stops in Rajasthan is, of meer in het algemeen in India, heb je waarschijnlijk nog niet genoeg van het bekijken van forten, maar ik had er zelf al genoeg gezien, nog los van de forten die ik later nog zou bezoeken, dus ik heb me beperkt tot een kort bezoek aan Amber Fort! Hoe dan ook, hier is wat informatie over de verschillende forten.
Amber Fort
Het ligt ongeveer 11 km ten noorden van het centrum van Jaipur (Google Maps) en wordt beschouwd als het mooiste van de drie forten; de buitentuinen en een flink deel van de eerste verdedigingslinies kun je gratis bezoeken; wil je daarentegen het binnenste van de citadel bezoeken, dan kost het kaartje 500 INR. De belangrijkste attractie in het fort is de “Sheesh Mahal”, een zaal bedekt met duizenden kleine spiegeltjes.
Als je wilt, kun je het fort met het openbaar vervoer bereiken dankzij bus nummer 5, die langs de Hawa Mahal en New Gate rijdt.
Amber Fort.
Jaigarh Fort
Dit fort (Google Maps) ligt op ongeveer een kilometer van Amber Fort. Het is nooit in een veldslag veroverd en staat bekend om het grootste kanon ter wereld, de Jaivana. Naar het schijnt zijn ook de binnentuinen en het uitzicht op het grote complex van Amber Fort beneden zeer de moeite waard. De toegang voor buitenlanders kost 500 INR.
Nahargarh Fort
Tot slot Nahargarh Fort (Google Maps), het kleinste van de drie en ook te voet makkelijk te bereiken vanuit het centrum van Jaipur, met prachtig uitzicht op de stad zelf en het Man Sagar-meer.
Andere interessante plekken in de stad en omgeving zijn de Jal Mahal (Water Palace), een deels ondergelopen paleis dat letterlijk midden in het meer ligt en te zien is vanaf de weg naar Amber Fort. Een van de beroemde Step Well, vlak bij Amber Fort, met gratis toegang, en ten slotte de Monkey Temple (Galtaji), een tempelcomplex midden in het bos in een echt sfeervolle omgeving, dat je bereikt na een korte wandeling, gratis toegang.
Om je tussen de verschillende bezienswaardigheden te verplaatsen, raad ik aan een tuk tuk voor de hele dag te betalen; de prijzen tijdens mijn bezoek in het laagseizoen waren ongeveer 600 INR voor één persoon en 800 INR voor twee.
Tot slot kun je vanuit Jaipur op één dag de Chand Baori bezoeken, die meer dan 1.000 jaar geleden is gebouwd en een van de grootste en mooiste trappenputten ter wereld is; het bezoek wordt vaak gecombineerd met het Bhangarh Fort, dat ongeveer halverwege tussen Jaipur en Chand Baori ligt. Beide plekken met het openbaar vervoer bezoeken is volgens mijn onderzoek weliswaar haalbaar, maar niet bepaald eenvoudig; als je geïnteresseerd bent, biedt elk reisbureau in de stad een tour/transport van een dag naar beide bestemmingen.
Step Well in Jaipur.
Naar Jaipur reizen
Jaipur is per trein te bereiken vanuit alle belangrijke steden in de omgeving (Delhi, Agra, Ajmer en er zijn ook directe verbindingen naar Mumbai). Ook de busverbindingen zijn heel frequent en gaan vrijwel naar elke noemenswaardige stad binnen een straal van honderden kilometers.
Overnachten in Jaipur
Moustache Hostel Jaipur is een van de beste hostels waar ik ooit ben geweest, niet bepaald dicht bij het centrum maar vlak bij het busstation; het gebouw is gloednieuw en echt comfortabel.
Pushkar
Pushkar is een echt populaire bestemming onder reizigers; het is een heilige stad, beroemd om de tempel van Brahma, een hindoegod die wordt beschouwd als de schepper van deze wereld en die om ingewikkelde redenen maar heel weinig tempels aan zich gewijd heeft. Eerlijk gezegd vond ik de stad extreem toeristisch en ze heeft niet veel indruk op me gemaakt, maar ik vind het toch de moeite waard om er te stoppen om de reis naar Jodhpur te onderbreken.
Zonsondergang aan het meer van Pushkar.
Wat te doen en te zien in Pushkar
Velen zien Pushkar als een bestemming om te relaxen en er is inderdaad niet veel te doen. De kleine stad is gebouwd rond het Pushkar-meer, waarvan wordt gezegd dat het door Heer Brahma is geschapen en dat daarom een bedevaartsoord is; er zijn maar liefst 52 ghats rondom en de ceremonies volgen elkaar de hele dag op.
Juist bij die ceremonies moet je goed opletten, want er zijn veel niet bepaald eerlijke monniken die je proberen te zegenen, je voorhoofd te kleuren enzovoort, enzovoort, met als enig doel daarna geld van je te krijgen.
De bazaar zit vol met souvenirs van allerlei soort en yoga- en meditatiecentra ontbreken zeker niet. Dit is een uitstekende plek om de zonsondergang te bekijken en mocht je zin hebben in een mooie wandeling bij zonsopgang, dan biedt de Savitree-tempel prachtig uitzicht; overdag kun je ook met de kabelbaan omhoog.
Naar Pushkar reizen
Vanuit Jaipur biedt Jai Ambay technisch gezien een rechtstreekse bus met airconditioning voor 300 roepie, maar in Ajmer werd ik (op hun kosten) in een lokale bus gezet omdat er niet genoeg passagiers naar Pushkar waren.
In feite lijkt het me beter om een van de vele bussen (ook de staatsbussen van RSRTC) te nemen die vanuit Jaipur, Jodhpur en Bundi naar Ajmer rijden en dan vandaar de lokale bus te nemen voor 20 roepie, die je naar Pushkar brengt, met heel frequente vertrekken. Hetzelfde geldt als je Pushkar verlaat: neem eerst de bus naar Ajmer, want van daaruit heb je veel meer opties.
Als je wilt, zijn er ook treinverbindingen; naar het schijnt zou je vanaf het treinstation toch de bus naar Pushkar moeten kunnen nemen zonder naar het busstation te gaan.
Overnachten in Pushkar
Ook hier raad ik Moustache aan, uitstekende accommodatie en een prachtig dakterras met uitzicht over de hele stad. Een ander goed alternatief zou Zostel kunnen zijn. Zoek je daarentegen iets luxueuzers, kijk dan eens naar Inn Seventh Heaven.
Bundi
Ik ben er zelf niet geweest vanwege tijd en weer (de stad had net zware regenval gehad en stond deels onder water), maar het is zeker een bestemming die enige populariteit geniet onder reizigers.
De stad heeft meer dan 50 trappenputten, waarvan de meeste inmiddels in erbarmelijke staat verkeren, met uitzondering van de Rani Ji Ki Baori (Put van de koningin). Een andere interessante plek is het Taragarh-fort, gebouwd in de 16e eeuw en een van de beroemdste van Rajasthan; de toegang kost 500 INR voor buitenlanders.
Naar Bundi reizen
De busverbindingen naar Jaipur en Ajmer zijn heel frequent, 4–5 uur. Bundi heeft bovendien een treinstation dat echter niet veel wordt bediend. Een alternatief is de stad Kota, op ongeveer een uur rijden, vanwaar ongeveer elke 15 minuten bussen vertrekken die de twee steden verbinden.
Overnachten in Bundi
Bhavyam HomeStay lijkt een uitstekende goedkope optie, net als Blue Door; zoek je daarentegen iets luxueuzers, kijk dan eens naar Dev Niwas Heritage Hotel.
Jodhpur
Jodhpur is de op een na grootste stad van Rajasthan, ligt letterlijk aan de rand van de Thar-woestijn en staat bekend als de blauwe stad: de meeste huizen in het historische centrum zijn namelijk blauw geverfd.
Zonsondergang boven de blauwe stad.
Wat te doen en te zien in Jodhpur
Van de zowat duizend forten die India telt, is dat van Jodhpur zeker een must-see en, anders dan veel andere, is het de toegangsprijs waard.
Mehrangarh Fort
Het fort van Jodhpur (Google Maps), dat vanaf een heuveltop over de stad uitkijkt, is het grootste van heel Rajasthan; het werd in 1458 gebouwd en is nooit in een veldslag veroverd.
In tegenstelling tot alle andere forten die ik in India heb bezocht, is in de toegangsprijs van 600 roepie een echt interessante en goed opgebouwde audiotour (ook in het Italiaans) inbegrepen. Je kunt gerust een paar uur besteden aan het verkennen van de verschillende zalen en tuinen, met een prachtig uitzicht op de stad beneden.
Jaswant Thada en Singhoria Hill
Dit zijn de marmeren tombes van de koninklijke familie, op ongeveer 1 km van het fort (Google Maps), en dus gemakkelijk te voet te bereiken. De toegang kost maar 30 roepie.
Een andere plek die ik sterk aanraad is Singhoria Hill (Google Maps), een uitzichtpunt dat ook niet ver van het fort ligt; bij zonsondergang heb je er een spectaculair uitzicht op het fort zelf en op de stad beneden. De toegang is gratis, je hoeft alleen maar de trappen langs de weg op te lopen.
Het fort van Jodhpur gezien vanaf Singhoria Hill.
De blauwe stad
Overal worden tours aangeboden, maar eerlijk gezegd denk ik dat het volstaat om te verdwalen in de steegjes van de oude stad om de sfeer te proeven. Het hele deel van de stad aan de voet van het fort, richting het westen, is echt mooi en als je wilt is er ook een zijuitgang van het fort die letterlijk naar het hart van de blauwe stad leidt.
Ik vond bovendien dit uitzichtpunt toen ik zomaar wat rondliep, en naar het schijnt is het een van de favoriete plekken van de verschillende tours.
Het centrum van het nieuwe deel van Jodhpur is niet bepaald indrukwekkend, maar een wandeling is toch de moeite waard; de omgeving van de klokkentoren is niet slecht.
Naar Jodhpur reizen
Ik ben naar Jodhpur gereisd met de staatsbus (RSRTC) vanuit Ajmer, 205 roepie, ongeveer 5 uur. Er zijn hoe dan ook frequente verbindingen zowel vanuit Ajmer als vanuit Jaisalmer. Voor verder gelegen steden zijn de rechtstreekse verbindingen meestal ’s nachts. Ook het treinstation wordt regelmatig bediend, met rechtstreekse dagelijkse verbindingen naar Delhi in het noorden en Mumbai in het zuiden.
Overnachten in Jodhpur
Ook hier heb ik geslapen in goStops Jodhpur en ik raad het aan; het dakterras, en meer in het algemeen het gebouw, is echt leuk, met ruime slaapzalen. Het enige minpuntje is misschien de ligging, want het ligt aan de andere kant van de blauwe stad; ik heb me echter altijd zonder problemen te voet verplaatst en het busstation voor de openbare bussen is echt dichtbij.
De blauwe stad.
Jaisalmer
Ook bekend als de gouden stad; ze ligt in het uiterste westen van Rajasthan, midden in de Thar-woestijn, op korte afstand van de grens met Pakistan.
Wat te doen en te zien in Jaisalmer
Ook hier is het fort dat over de stad uitkijkt de belangrijkste attractie. In tegenstelling tot de andere forten in de regio is dit echter een bewoond fort: binnen ligt een echte bewoonde citadel met winkels, restaurants, hotels en wat dies meer zij.
Het fort van Jaisalmer.
Het fort van Jaisalmer
Omdat het een citadel is (Google Maps), kun je het fort naar believen binnengaan en bezoeken zonder toegang te betalen, en door de steegjes lopen is echt prettig – ook al word je, zoals vaak in India, voortdurend uitgenodigd om winkels en restaurants binnen te gaan. Er zijn bovendien talrijke uitzichtpunten van waaruit je de stad beneden en de woestijn in de verte kunt zien.
Je kunt ook het koninklijk paleis bezoeken dat bij de ingang van de citadel ligt; zelf heb ik dat niet gedaan omdat mij is verteld dat er niet veel te zien is en de toegangsprijs van 500 roepie niet bepaald goedkoop is (audiotour inbegrepen).
Wel heb ik het complex van jaïnistische tempels bezocht, dat ook binnen de citadel ligt (Google Maps). De tempels staan bekend om hun echt indrukwekkende steenhouwwerk; als je niet eerder dergelijk werk hebt gezien, vind ik het de moeite waard. Ze zijn van 8:00 tot 12:00 open voor het publiek en de toegang kost 200 roepie.
Haveli
Dit is een verzameling luxueuze woningen die aan het begin van de 19e eeuw werden gebouwd voor de zonen van een rijke koopman uit Jaisalmer. Patwon Ki Haveli is de indrukwekkendste van de vijf en is omgebouwd tot museum; binnen kun je kunstvoorwerpen en meubilair zien die getuigen van de extreem luxueuze levensstijl van die tijd. De toegang kost 250 roepie, terwijl voor de andere Haveli’s, die allemaal aan dezelfde straat liggen, de toegang 100 roepie is.
De buitengevel van een van de Haveli’s.
Gadisar-meer
Dit kunstmatige meer (Google Maps) werd in het verleden gebruikt als waterreservoir voor de stad, maar is nu vooral een toeristische attractie; er staan een paar tempels en tombes op de oevers en ook midden in het meer. Verwacht niets bijzonders, maar het is zeker de moeite waard om er een rondje te maken en zittend op de ghats naar de zonsopgang of zonsondergang te kijken.
Het meer wordt bevolkt door heel veel meervallen die naar de oever komen, aangetrokken door de vele mensen daar die ze voeren: niets bijzonders, maar zeker iets ongewoons om te zien, en natuurlijk ontbreekt het niet aan mensen die proberen je visvoer aan te bieden! Als je wilt, worden ook boottochtjes aangeboden.
Het Gadisar-meer.
Nacht in de woestijn
De nacht in de Thar-woestijn, vaak met een kameelrit erbij, is zonder twijfel de populairste tour die in de stad wordt aangeboden. Daaraan wordt praktisch altijd ook een bezoek aan Kuldhara gekoppeld, een dorp op ongeveer 18 km van Jaisalmer dat aan het begin van de negentiende eeuw om onbekende redenen volledig werd verlaten.
De activiteiten en bezochte bestemmingen, evenals het comfortniveau, variëren sterk van bedrijf tot bedrijf. Zelf stond ik op het punt de tour te doen met een bedrijf genaamd desert man, met uitstekende recensies, maar omdat het laagseizoen was, was er niet veel volk en het zou me 1.750 roepie hebben gekost, en als ze iemand anders hadden gevonden, zou dat zijn gedaald naar 1.500. Uiteindelijk heb ik hem gedaan met een paar jongelui die ik toevallig bij het Gadisar-meer had leren kennen en die om ethische redenen absoluut geen kameelrit wilden maken; voor mij was dat niet essentieel en dus ben ik met hen meegegaan, vooral voor het gezelschap, waarbij ik 1.250 roepie betaalde en we enkele dorpen in de woestijn bezochten in plaats van de kameelrit te doen.
Wat je keuze ook is, ik vind dat slapen in de woestijn absoluut de moeite waard is, al is het maar om een indrukwekkende sterrenhemel te zien!
Tot slot raad ik sterk aan om van de zonsondergang te genieten vanaf dit uitzichtpunt, dat boven op een heuveltje ligt; je hoeft geen toegang te betalen en het uitzicht is echt geweldig. Iemand zou je kunnen voorstellen om de zonsondergang te gaan bekijken bij Vyas Chhatri, dat niet alleen verder weg ligt maar ook een toegangsprijs heeft. Ik vind de hierboven genoemde plek een duidelijk betere optie.
Kuldhara, het verlaten dorp.
Naar Jaisalmer reizen
Jaisalmer is makkelijk te bereiken met de trein vanuit Jodhpur of met de bus; de trein is iets goedkoper en zeker comfortabeler, maar de reistijd is hetzelfde, ongeveer 6 uur. Ik nam de staatsbus voor 275 roepie. Kom je daarentegen uit het zuiden (Udaipur), dan zijn er nachtbussen. De beste maatschappij is Hanuman, het kantoor in Jaisalmer ligt hier; ik betaalde 800 roepie voor de slaapplaats door rechtstreeks naar het kantoor te gaan, tegen 987 roepie bij Redbus.
Overnachten in Jaisalmer
Ook hier, voor de zoveelste keer in Rajasthan, heb ik geslapen in Moustache; het hostel is echt leuk maar ligt buiten de citadel. Binnen de citadel is Zostel een hostel dat mij sterk was aangeraden; naar het schijnt is het historische gebouw waarin het hostel zit echt mooi.
Zonsopgang in de woestijn.
Udaipur
Udaipur was een van mijn laatste stops in India en dus is er, zoals vaak aan het einde van mijn reizen, heel veel gerelaxt en heel weinig verkend. Afgezien daarvan volgen hier enkele van de belangrijkste bezienswaardigheden van Udaipur.
Wat te doen en te zien in Udaipur
Het paleis van Udaipur, helemaal gebouwd van graniet en marmer, is ongetwijfeld de attractie nummer één van de stad. Als je een beperkt budget hebt (de toegang kost 500 roepie) en al andere forten/paleizen in Rajasthan hebt gezien, kun je het volgens mij gerust overslaan, maar mis vooral het uitzicht ’s avonds op het paleis vanaf Ambrai Ghat niet.
Een ander zeker interessant gebouw is de Jagdish-tempel, met echt indrukwekkende marmerreliëfs en gratis toegang. Twee echt sfeervolle uitzichtpunten over de stad zijn de Shri Manshapurna Karni Mata-tempel, gratis te voet bereikbaar of met de kabelbaan voor 110 roepie, en het Monsoon Palace, waarvoor je 300 roepie betaalt om naar boven te gaan, plus de kosten van vervoer, omdat het paleis buiten de stad ligt.
Ik raad aan om de folkloreshow bij te wonen die plaatsvindt in een theater precies op deze locatie. Heel leuk om te zien en voor maar 150 roepie, met nog eens 150 roepie extra als je foto’s wilt maken. Hij vindt elke avond plaats van 19:00 tot 20:00; probeer er op tijd te zijn, want zelfs in het laagseizoen zat het vol.
Het paleis van Udaipur.
Kumbhalgarh-fort en Ranakpur-tempel
Ik ben er zelf niet geweest, maar dit is een populaire tour vanuit Udaipur. De muren van het Kumbhalgarh-fort (Google Maps) zijn na die van de Chinese Muur de langste ter wereld, terwijl de Ranakpur-tempel (Google Maps) wordt beschouwd als de spectaculairste van alle jaïnistische tempels.
Beide plekken op één dag bezoeken met het openbaar vervoer lijkt onmogelijk. Een alternatief dat mij was aangeraden, is een motor huren en de tour op één dag doen, of anders een nacht in Ranakpur blijven; de plaats lijkt niet slecht en zo onderbreek je ook de reis.
Tot slot: als je op zoek bent naar een goede koffie, dan biedt Jheel’s Ginger Coffee, hoewel echt duur naar Indiase maatstaven, er een van uitstekende kwaliteit en het kleine terras aan het meer is echt leuk; ik heb er letterlijk uren gelezen. Ben je daarentegen op zoek naar een plek om je te goed te doen aan een uitstekende Thali (waarschijnlijk de beste van mijn hele reis door India), ga dan eens langs bij Natraj Dining Hall; ook hier is de prijs niet bepaald backpackervriendelijk, maar gezien het “all you can eat”-formaat is het absoluut de moeite waard, ik ben er twee keer geweest!
Vijfsterrenhotel midden in het meer van Udaipur.
Naar Udaipur reizen
Gezien de vrij centrale ligging zijn er vanuit Udaipur directe busverbindingen naar alle belangrijke steden van Rajasthan in 8–10 uur (Jaisalmer, Jodhpur, Ajmer, Jaipur) en directe verbindingen vanuit Delhi en Mumbai in 14–16 uur.
Met de trein zijn er daarentegen alleen directe verbindingen vanuit Ajmer, Jaipur, Delhi en Mumbai. Vertrek je vanuit Jaisalmer of Jodhpur, dan moet je in Ajmer overstappen en verlies je een hoop tijd, dus het is beter om de bus te nemen.
Overnachten in Udaipur
Ook hier heb ik geslapen in Moustache en ik zou het absoluut aanraden. Prachtig dakterras, uitstekende gemeenschappelijke ruimtes, schone en ruime kamers. Ze hebben zelfs een pingpongtafel. Wat wil je nog meer?
Etnische dans in Udaipur.
Noord-India
Met Noord-India bedoel ik in feite alles ten noorden van Delhi en vooral de Himalaya-regio op de grens van de staten Himachal Pradesh en Kasjmir, waar ik het grootste deel van mijn tijd tijdens mijn reis door India heb doorgebracht (hier vind je de video van dit deel van de reis – in het Italiaans, maar je kunt de ondertiteling aanzetten).
In al deze regio’s is het in de winter echt koud en daarom is het aan te raden ze te bezoeken in de periode april–september, waardoor dit hele gebied een uitstekend alternatief is voor de rest van het land, dat juist in deze maanden meestal gebukt gaat onder de hittegolf die de Indiase zomer in de laagvlakte kenmerkt.
De rest van het jaar (en ook de eerste lentemaanden) kan reizen over land extreem moeilijk zijn vanwege de sneeuw; sommige wegen en passen zijn gewoon afgesloten.
Ik, bijna doodgaand van de kou op de Konmaru La-pas.
Rishikesh
De stad, gelegen aan de voet van de Himalaya en doorsneden door de Ganges, wordt beschouwd als de yogahoofdstad van de wereld en werd extreem beroemd nadat de Beatles haar in 1968 bezochten.
Wat te doen en te zien in Rishikesh
Ik moet zeggen dat, mede door de periode vlak voor de moessons (eind mei) en de schoolvakanties in India, ik de stad extreem druk vond met verschrikkelijk weer, maar ik kan me voorstellen dat ze de rest van het jaar een stuk aangenamer is.
Yoga en meditatie
Als je niet geïnteresseerd bent in het volgen van yogalessen (extreem populair zijn de cursussen om yogaleraar te worden, ik kan me voorstellen dat de prijzen echt gunstig zijn), meditatie, veganistische restaurants en alles wat in zekere zin met de wereld van de yogi’s te maken heeft, heeft de stad zelf naar mijn mening niet heel veel te bieden en kun je je gerust op andere bestemmingen richten. Heb je echter tijd, dan is het de moeite waard om een paar dagen te blijven voordat je verder naar het noorden trekt.
Rishikesh van bovenaf gezien.
Bezoek de watervallen
Een activiteit die niets met yoga te maken heeft, is het bezoeken van enkele watervallen in de omgeving van de stad: Neer Garh (Google Maps), Garud Chatti (Google Maps), Patna (Google Maps) en HimShail (Google Maps). De beste manier om ze te bezoeken is een scooter huren, ongeveer 300 roepie per dag.
Zonsopgang bij de Maan Kunjapuri Devi-tempel
Helaas heb ik niemand kunnen vinden om de taxi mee te delen (alleen was het te duur) om naar de Maan Kunjapuri Devi-tempel te gaan, waarvan ze zeggen dat het magnifiek is om vanaf daar de zonsopgang te bewonderen. Als je wilt, kun je zowel omhoog als omlaag lopen langs het pad (uitgezet op Organic Maps), hoewel veel mensen ervoor kiezen om met de taxi omhoog te gaan en te voet naar beneden. Overdag kun je er met het openbaar vervoer komen, met de bussen naar Gangotri.
Tot slot is raften op de Ganges extreem populair en wordt het praktisch overal in de stad aangeboden. Rishikesh is bovendien vaak het vertrekpunt om de “nabijgelegen” Vallei van de Bloemen te bezoeken.
Naar Rishikesh reizen
Rishikesh ligt maar 230 km van Delhi en wordt daarom door de inwoners van die stad gekozen als vakantiebestemming, zelfs voor alleen het weekend. De praktischste en directste manier is met de bus naar Rishikesh, 5–7 uur reizen. De trein is in dit geval onhandiger omdat het dichtstbijzijnde station in Haridwar ligt, van waar het nog minstens een uur rijden is. Andere bestemmingen met rechtstreekse busverbindingen zijn Jaipur en Agra in het zuiden, Shimla, Chandigarh en Manali in het noorden.
Let op: van het busstation van Rishikesh naar Lakshman Jhula (het toeristische deel) kan het, als er verkeer is, ondanks dat het maar een paar kilometer is, bijna een uur duren!
Overnachten in Rishikesh
In Rishikesh ben ik ziek geweest, dus ik heb tijdens mijn verblijf, dat veel langer duurde dan gepland, meer dan een paar hostels kunnen uitproberen. Verreweg de beste is Blue Jay Hostel, een beetje duur maar echt schoon en modern, sterk aanbevolen. Daarna heb ik gelogeerd in Shalom Backpackers en Hashtag Hostel, beide niet slecht, maar Blue Jay is duidelijk beter.
Het dorp Chitkul
Shimla
Vanuit Rishikesh gaan velen direct naar Manali, maar als je van plan bent de Spiti Valley te bezoeken (die ik niet genoeg kan aanbevelen en waarover ik straks in detail zal vertellen), denk ik persoonlijk dat het veel beter is om richting Shimla te gaan en Manali later te bezoeken.
Wat te doen en te zien in Shimla
Shimla is een stad die altijd van groot belang is geweest voor India, zelfs zo dat ze in 1864, in de koloniale tijd, de zomerhoofdstad werd. De stad biedt namelijk, doordat ze op 2.276 meter hoogte ligt, een aangenaam klimaat tijdens de hete Indiase zomer. Na de onafhankelijkheid werd ze eerst de hoofdstad van Punjab en daarna van Himachal Pradesh, en dat is ze nog steeds.
The Mall en The Ridge
Deze twee gebieden vormen het centrum van de stad (Google Maps), hier kun je de Victoriaanse architectuur zien die typisch is voor de koloniale tijd; de wijken zijn extreem aangenaam, vol cafés, winkels en restaurants, de ideale plek voor een wandeling. Een ander leuk gebied om te verkennen is de Lower Bazaar (Google Maps), waar de groentemarkt en enkele extreem goedkope restaurants zijn die door de lokale bevolking worden bezocht.
Jakhu Hill
Jakhu Hill (Google Maps) en de gelijknamige tempel op 2.445 meter hoogte is het hoogste punt van de stad, vanwaar je, als het weer het toelaat, een prachtig panorama van 360 graden hebt. Je kunt er gerust te voet komen (dat raad ik aan) of de kabelbaan nemen op dit punt. Enkele reis 295 roepie en heen en terug ongeveer 550, naar mijn mening echt duur voor de afgelegde afstand.
Het dorp Hikkim in de Spiti Valley.
Naar Shimla reizen
Ik kwam met de bus uit het noorden in Shimla aan en heb een echt vreemde omweg gemaakt, maar de meest spectaculaire manier om de stad te bereiken is met de trein vanuit het zuiden. De eerste stap is het station van Kalka bereiken, dat op 4–7 uur met de trein van Delhi ligt; hier stap je op de bergtrein die Kalka met Shimla verbindt. Dit deel van de spoorlijn is onlangs uitgeroepen tot UNESCO-werelderfgoed, loopt door maar liefst 103 tunnels en biedt naar het schijnt spectaculair uitzicht.
Het alternatief is de stad met de bus te bereiken; er zijn verbindingen van en naar Shimla vanuit praktisch alle steden in de omgeving, met rechtstreekse verbindingen ook vanuit Delhi in het zuiden.
Overnachten in Shimla
De stad, extreem populair bij binnenlandse toeristen, is om de een of andere vreemde reden bij buitenlandse reizigers absoluut niet populair, en dat merk je aan het geringe aantal hostels in de stad. Ik heb geslapen in het Thira Shimla, een beetje buiten het centrum op een echt vreemde locatie, maar het gebouw is gezellig en het personeel echt aardig; het alternatief is het YMCA Shimla, de ligging is beter maar het is duurder en de recensies zijn slechter.
Het dorp Kibber in de Spiti Valley.
Spiti Valley
De Spiti Valley, of in het Nederlands de Spiti-vallei, is een koude bergwoestijn midden in de Himalaya, gekenmerkt door surrealistische landschappen, eeuwenoude kloosters en een extreem gastvrije bevolking met een sterke Tibetaanse invloed. De regio van de Spiti Valley is zonder twijfel een van de highlights van mijn reis door India.
Zoals eerder gezegd besluiten mensen meestal de regio te bezoeken vanuit Manali of Shimla, maar naar mijn mening is de laatste de ideale plek, omdat aan het begin van het zomerseizoen beide passen (Rohtang 3.978 m en Kunzum La 4.590 m), die je moet passeren als je vanuit het noorden binnenkomt, wegens sneeuw gesloten kunnen zijn. De weg die de Spiti-vallei vanuit het zuiden bereikt, is daarentegen naar het schijnt het hele jaar open. Vanuit Shimla klim je bovendien veel langzamer in hoogte en heb je de passen aan het eind, ideaal vooral als je rechtstreeks uit de laagvlakte komt. Let op: de Rohtang-pas kan nu worden omzeild dankzij de onlangs gebouwde tunnel.
Wat je hieronder vindt, is in grote lijnen de “klassieke route”. Natuurlijk zou je maanden door de regio kunnen reizen, maar wat je op de kaart ziet, zou je in elk geval minstens 2–3 weken bezig moeten houden.
Om de regio te bezoeken, en preciezer om de regio dicht bij de grens met Tibet te doorkruisen, moeten buitenlanders een vergunning aanvragen genaamd “Inner Line Permit”, die 400 roepie kost: 200 voor de vergunning en 200 voor het reisbureau; het lijkt niet mogelijk om het zelf te doen. Hij is 14 dagen geldig en voor zover ik weet kun je hem krijgen in Shimla, Reckong Peo (waar ik aanraad het te doen) en Kaza.
Let op: de beschreven route en verplaatsingen draaien om het openbaar vervoer (dat wil zeggen zoals ik het deed), maar als je wilt zijn er heel veel tours of privéchauffeurs die je gemakkelijk kunt regelen vanuit zowel Manali als Shimla. Een ander extreem populair vervoermiddel onder reizigers is de motor; gezien de staat van de wegen waarop je rijdt, raad ik deze optie alleen aan mensen met enige ervaring aan. Ten slotte liften: ik heb dat zelf vooral rond Kaza gedaan en het werkte perfect. Uiteraard zijn er ook tours en gedeelde taxi’s/jeeps beschikbaar die je eveneens gemakkelijk vanuit Manali kunt regelen.
Reisroute op eigen houtje door de Spiti Valley
De Spiti Valley begint officieel ter hoogte van Tabo, maar ik raad aan een paar dagen te stoppen tussen Sangla en Chitkul voordat je doorgaat naar Reckong Peo. Mocht je de reis vanuit Shimla nog verder willen onderbreken, dan lijken Narkanda en Rampur twee interessante tussenstops.
Ten slotte heb ik geprobeerd zoveel mogelijk informatie over de bussen te verzamelen, maar ik raad sterk aan om alles ter plekke te laten bevestigen. Zoek je een website die vaak wordt bijgewerkt met busdienstregelingen en de staat van de passen, kijk dan hier eens, er staan veel nuttige artikelen.
Wat de accommodatie betreft: er zijn in deze streken praktisch geen hostels, alleen guesthouses. Ik had het geluk te reizen met een groep jongelui en dus altijd de kamer te kunnen delen, hoewel de prijzen hoe dan ook ruim betaalbaar zijn.
Dhankar van bovenaf gezien.
Sangla
Vanuit Shimla raad ik aan de bus van 7:30 te nemen, de volgende zou om 10:30 moeten zijn; het is 9–10 uur reizen, 530 roepie. De weg is het grootste deel van de tijd echt schilderachtig!
Je komt laat in de middag/avond aan in Sangla, dus neem een kamer voor de nacht; er zijn talrijke opties op het hoofdplein, de prijzen zijn vergelijkbaar. De volgende dag raad ik aan vroeg op te staan en het nabijgelegen dorp Kamru te voet te bezoeken, loop omhoog naar het fort en keer terug naar Sangla op tijd om de bus van 12:00 naar Chitkul te nemen; die stopt op het hoofdplein en kost 48 roepie, ongeveer 2 uur.
Chitkul
In Chitkul raad ik aan hooguit een of twee nachten te blijven; het is een klein bergdorp op 3.450 m, het hoogste dat in de Sangla Valley over de weg te bereiken is. Het dorp verkennen kost niet meer dan een paar uur, maar je kunt korte wandelingen maken. Je kunt met name het pad nemen dat achter het dorp de berg op loopt; van daar heb je prachtig uitzicht over de hele vallei, of je volgt de weg tot aan de militaire basis, het punt waar buitenlanders niet verder mogen; de grens met Tibet is niet ver weg.
Het dorp Kalpa.
Reckong Peo en Kalpa
Ik ben twee nachten in Chitkul gebleven en heb de bus naar Reckong Peo genomen om 6:30 ’s ochtends (120 roepie, 3,5 uur); ik denk dat er ’s middags om 13:30 ook een bus is die je zou kunnen gebruiken om maar één nacht in Chitkul door te brengen en de ochtend te hebben om een beetje rond te lopen, maar ik weet niet of je dan op tijd zou aankomen om de vergunning te regelen; het kantoor zou van 10:00 tot 17:00 open moeten zijn.
Zodra je in Reckong Peo aankomt, raad ik je aan je “Inner Line Permit” te regelen; alle reisbureaus hanteren afgesproken prijzen, dus de ene is net zo goed als de andere. Ik heb het gedaan bij The Monk Travels: je vult het formulier in, betaalt 400 roepie en in minder dan een uur zou je je vergunning moeten hebben. Reckong Peo is ook de laatste plek met geldautomaten voordat je in Kaza aankomt, waar de geldautomaten niet altijd contant geld hebben.
Zodra je de vergunning hebt, raad ik aan naar Kalpa te gaan; dit kleine, echt leuke dorp kijkt van bovenaf uit over Reckong Peo, het uitzicht over de vallei en de pieken eromheen is echt indrukwekkend; een uitstekende plek om de dag door te brengen voordat je de volgende dag naar Reckong Peo afdaalt om de bus te nemen. Als alternatief kun je ’s middags naar Kalpa gaan en dan afdalen naar Reckong Peo om daar te overnachten.
Ongeveer elk uur rijdt er een bus tussen Kalpa en Reckong Peo, 20 roepie, ongeveer een half uur reizen, vertrek hier. Houd je vergunning en paspoort binnen handbereik tijdens de reis en neem de bus naar Kaza, het busstation ligt hier; probeer er iets eerder te zijn en koop je kaartje om zeker te zijn van een zitplaats; er is een bus om 6:30 en een om 13:00, de prijs is 195 INR, 4–5 uur. Op zondagochtend vertrekt de eerste bus naar beneden richting Reckong Peo rond 10:00; dat wisten we niet en daarom moesten we te voet naar het station af!
Let op: wil je Sangla en Chitkul overslaan, dan zijn er rechtstreekse bussen van zowel Shimla als Manali naar Reckong Peo (en andersom). Ik denk dat het in beide gevallen minstens 16 uur bus is.
Het dorp Nako.
Nako
Ik raad aan de nacht in Nako door te brengen en de volgende dag verder te gaan, maar als je weinig tijd hebt, kun je ’s ochtends de bus uit Reckong Peo nemen, de middag in Nako doorbrengen en dan met de bus van 13:00 vanuit Reckong Peo verder naar Tabo gaan.
In Nako kun je het klooster bezoeken (niets bijzonders), ronddwalen door de steegjes van het oudste deel van het dorp, dat letterlijk honderden jaren geleden lijkt te zijn blijven stilstaan, en tot slot rond het kleine meertje wandelen. Wil je een prachtig uitzicht, loop dan omhoog naar de gebedsmolen die je bovenaan het dorp ziet; vanaf hier kun je het pad verder volgen (uitgezet op Organic Maps) en een wandeling van een paar uur maken.
We hebben geslapen in Amar Guesthouse, niet slecht.
Tabo
Na de nacht in Nako te hebben doorgebracht, neem je dezelfde bus als de dag ervoor die om 6:30 uit Reckong Peo vertrok en rond 11:30 aankomt, en rijd je door naar Tabo, 120 roepie, ongeveer 3 uur. Tijdens dit traject wordt je vergunning voor de tweede en laatste keer gecontroleerd.
Het klooster van Tabo (Google Maps), gesticht in 996, wordt beschouwd als het oudste continu bewoonde boeddhistische klooster van heel India en de Himalaya-regio; een bezoek is een must. Voor een korte wandeling kun je omhoog lopen naar de meditatiegrotten op de hellingen van de berg, met prachtig uitzicht over de vallei en het dorp.
Onze guesthouse was niets bijzonders, maar om te eten raad ik daarentegen Kunzom Top aan: heerlijk eten en goede prijzen.
Het klooster van Tabo.
Dhankar
Het oude klooster van Dhankar (Google Maps) is een van de indrukwekkendste die ik ooit heb gezien; het klampt zich vast aan kegelvormige rotsformaties en kijkt van bovenaf uit over de vallei bij de samenvloeiing van de rivieren Pin en Spiti.
Helaas ligt Dhankar op ongeveer 7 km van de weg die Tabo met Kaza verbindt en wordt het niet bediend door het openbaar vervoer. Wat wij hebben gedaan, was de bus nemen die om 9:00 uit Tabo vertrekt en ons in ongeveer een uur laten afzetten aan de voet van de weg naar het klooster, 42 roepie.
Daar hebben we ongeveer een half uur gelift, tot een ouder Frans echtpaar drie van ons een lift gaf; ik en twee anderen hebben nog even zonder succes gewacht en zijn uiteindelijk gaan lopen. De afstand is niet groot, maar de hoogte merk je, en als je gaat lopen, raad ik aan de afsnijroutes te nemen die de haarspeldbochten afsnijden; ze zijn uitgezet op Organic Maps.
Verken de rest van de dag het dorp en het klooster, en ik raad aan om de volgende ochtend omhoog te lopen naar het meer (Google Maps); het panorama en de eerste stralen van de dag die op de vallei vallen zijn iets fantastisch.
In Dhankar raad ik aan te slapen in de guesthouse van het nieuwe klooster, dat tegenover het oude is gebouwd: vanaf het terras heb je prachtig uitzicht op het dorp en het oude klooster, het eten is goed en de prijzen ook.
Zonsondergang in Dhankar.
Kaza
De volgende dag zijn we te voet naar de hoofdweg afgedaald om dezelfde bus als de dag ervoor te nemen, die rond 10:00 uit Tabo aankomt, ongeveer een uur, 50 roepie.
Kaza is de belangrijkste stad van de Spiti Valley; met een beetje geluk heb je hier zelfs internetverbinding; tijdens mijn bezoek waren er maar een paar plekken met wifi, een daarvan is Travellers Shed.
Je kunt zelf beslissen of je hier overnacht of doorgaat naar een van de dorpen rond Kaza. Kunzum Homestay biedt privékamers voor een spotprijs en is helemaal niet slecht.
Hoe werkt het vervoer in Kaza en omgeving? Als je de omliggende dorpen wilt bezoeken, weet dan dat er vanuit Kaza in principe 3 bussen per dag vertrekken: een die de route Ki Gompa – Kibber – Chicham rijdt, daar de nacht doorbrengt en de volgende ochtend in omgekeerde richting terugkeert naar Kaza. Een andere die de route Langza – Hikkim – Komic rijdt, waar hij overnacht en de volgende ochtend naar huis terugkeert. Ten slotte is er een bus naar Mud in de Pin Valley die precies hetzelfde doet. Hierdoor kunnen de dorpsbewoners naar Kaza gaan voor school, de markt enz. enz. en ’s avonds weer naar huis.
Het dorp Kibber.
Pin Valley
Wegens tijdgebrek moest ik de Pin Valley overslaan, maar als je tijd hebt, is het volgens wat mij is verteld echt de moeite waard om te bezoeken. Een route zou de volgende kunnen zijn: neem de bus van Kaza naar Mud, het dorp kijkt uit over de vallei en biedt een prachtig panorama, breng hier de nacht door en stap de volgende ochtend, wanneer de bus terugrijdt naar Kaza, uit in Sagnam, dat je als uitvalsbasis kunt gebruiken om de dorpen Kungri en Ka te verkennen, ook met een paar wandelingen.
In Sagnam werd mij sterk een guesthouse aangeraden dat ongeveer op dit punt ligt; de naam zou “Shanta Rakshita” moeten zijn.
Een meerdaagse trektocht verbindt de Parvati Valley (waarover ik later zal vertellen) met de Pin Valley; er zijn geen dorpen langs de route, dus je moet eten en kampeeruitrusting meenemen. Ik heb een Pools stel ontmoet dat vertelde dat het prachtig was, hoewel op sommige stukken echt zwaar.
Key Gompa
Dit is waarschijnlijk de meest iconische plek van de hele vallei. Het klooster (Google Maps), gelegen op de top van een heuvel die uitkijkt over de vallei, is absoluut ongelooflijk, tot nu toe een van de spectaculairste plekken die ik ooit heb gezien.
Neem de bus Key – Kibber – Chicham die om 17:00 uit Kaza vertrekt en er ongeveer 45 minuten over doet om het klooster te bereiken, de prijs is 30 roepie. De terugreis heeft ongeveer deze tijden: Chicham 6:30, Kibber 7:30, Key Gompa 8:30.
Neem het pad dat langs de berg omhoog loopt voor het beste uitzicht op het klooster en woon de volgende dag het gebed van 8:00 bij.
Tijdens mijn bezoek werd de guesthouse van het klooster gerenoveerd en daarom moesten we slapen in die bij de parkeerplaats aan de voet van het gebouw.
Het klooster van Key.
Kibber
Het ligt op een paar kilometer van het klooster van Key. Hier heb ik afscheid genomen van mijn reisgenoten, die in de middag van die dag liftend terugkeerden naar het dal, terwijl ik de volgende dag naar het nog afgelegener dorp Tashigang liep.
Om Kibber te bereiken zijn we de ochtend na het bijwonen van het gebed naar het kruispunt gelopen dat naar het klooster leidt en hebben we daar gelift; na nog geen tien minuten gaf een groep Indiase toeristen ons een lift. Als alternatief kun je wachten op de bus van de dag ervoor.
Hier is niet heel veel te doen, ik heb me beperkt tot wandelen door het dorp, maar in theorie kun je naar het dorp Chicham lopen of de top van de Dangmachan Peak bereiken.
Ik heb geslapen in Norling Home, mooie gemeenschappelijke ruimte met uitzicht op het dorp, schone kamer en lekker eten.
Het dorp Kibber.
Tashigang
Het kleine dorp Tashigang, waar in het zomerseizoen 22 mensen wonen, ligt letterlijk aan het eind van de wereld. Het heeft echter het hoogste stembureau ter wereld; het wordt niet bediend door het openbaar vervoer, hoewel er een onverharde weg is die door gemotoriseerde voertuigen kan worden bereden. Ik besloot het te voet vanaf Kibber te bereiken.
Ik deed er iets minder dan 3 uur over met flink doorstappen, prachtig panorama over de hele route; de enige guesthouse van het dorp kost 600 roepie met drie maaltijden inbegrepen; het oudere echtpaar spreekt hooguit 10 woorden Engels maar weet zich verstaanbaar te maken en ontvangt je letterlijk in huis als een familielid, een fantastische ervaring!
Verder is er in het dorp niet veel te doen; ik begon, zoals altijd, willekeurige paden in de omgeving te volgen, anders kun je gewoon genieten van het uitzicht en de rust die je er voelt, verscholen tussen de toppen van de Himalaya.
Als ik het goed begrepen heb, rijdt er bijna elke ochtend rond 8:00 een auto naar beneden richting Kaza, maar ik besloot het pad te nemen dat Tashigang met het klooster van Key verbindt, waar ik ongeveer twee uur over deed; daar nam ik de bus naar Kaza. Als je besluit te lopen, vraag dan de weg in het kleine dorp Gette, want het pad dat op Organic Maps staat is niet correct en ik heb een hoop tijd nodig gehad om de juiste ingang voor de afdaling te vinden.
Het kleine dorp Tashigang.
Komic
Neem de bus Langza – Hikkim – Komic die om 17:00 uit Kaza vertrekt en er ongeveer anderhalf uur over doet om Komic te bereiken, de prijs is 48 roepie.
Het dorp Komic, op 4.587 meter hoogte, is het hoogste ter wereld dat via een geasfalteerde weg te bereiken is. Ik heb de nacht doorgebracht in de Jordan In World Homestay, 600 roepie voor de kamer met diner, ontbijt en lunchpakket, een fantastische ervaring, drie verschillende generaties wonen onder hetzelfde dak, de man die de gasten ontvangt spreekt uitstekend Engels en is buitengewoon hartelijk, het eten heerlijk.
Hikkim
De volgende dag raad ik aan naar het nabijgelegen dorp Hikkim te lopen, waar het hoogste postkantoor ter wereld staat, op 4.400 meter (Google Maps); van daar zou je als je wilt kunnen doorlopen naar Langza, daar overnachten en de dag erna de bus terug naar Kaza nemen. Wegens tijdgebrek heb ik er de voorkeur aan gegeven om liftend terug te gaan naar Kaza en Langza dus over te slaan.
Het hoogste postkantoor ter wereld.
Chandratal-meer
De laatste grote attractie voordat je de Spiti Valley verlaat. Om het met het openbaar vervoer te bereiken moet je de bus Kaza–Manali nemen die elke dag om 4:30 ’s ochtends vertrekt. Dan heb je drie opties: uitstappen op de top van de Kunzum-pas (Google Maps), waar je rond 8:30 zou moeten aankomen (140 roepie), en ongeveer 3 uur lopen over het pad (uitgezet op Organic Maps) dat niet bijzonder zwaar is maar gezien de hoogte niet bepaald een makkie is; ik raad het hoe dan ook sterk aan, ongelooflijk panorama!
Het pad komt op een gegeven moment uit op de weg en je kunt gewoon liften tot het gebied waar alle campings liggen waar je de nacht kunt doorbrengen (dit punt).
Twee minder zware alternatieven zijn: in de bus blijven zitten en uitstappen waar de onverharde weg naar het meer begint (dit punt) en langs de weg naar de campings lopen; de weg is vergeleken met het pad grotendeels vlak en korter qua afstand, maar het panorama is niet zo schilderachtig, ongeveer 2 uur. Als je wilt, kun je proberen te liften.
Of, als je geen zin hebt om te lopen, kun je in de bus blijven tot het kleine dorp Batal, vanwaar je een taxi kunt regelen.
Het Chandratal-meer.
Wat je keuze ook is, breng de nacht door op een van de vele campings. Er zijn opties voor elk budget, van simpele tenten met een matje op de grond tot echte tenten met bed en eigen badkamer. Wij hadden gekozen voor de allergoedkoopste optie en betaalden 1.000 roepie per persoon met lunch, diner en ontbijt (na onderhandelen), maar de kerels van de camping raakten tijdens de lunch met ons bevriend en gaven ons gratis een upgrade naar een van de tenten met bed en eigen badkamer!
Breng de rest van de dag door bij het meer; en als je niet moe bent van het lopen, kun je in plaats van de onverharde weg naar het meer te volgen een echt mooi pad nemen dat parallel aan de weg loopt. Het staat niet op Organic Maps, maar is echt makkelijk te volgen; het werd ons aangeraden door de mensen van de camping. Als alternatief zou je geen problemen moeten hebben om te liften; wij zijn heen gelopen en terug gelift.
De volgende dag moet je uiterlijk om 8:40 bij het kruispunt staan om in de bus uit Kaza te stappen, dezelfde als je de dag ervoor hebt genomen. Vanaf hier duurt het ongeveer 6 uur om Manali te bereiken, 207 roepie.
Let op: als je van plan bent met de bus door te reizen naar Leh, raad ik je aan op dit punt uit te stappen en te wachten op de bus naar Keylang.
Ben je je reis aan het organiseren? Als je nog een reisverzekering moet afsluiten, vind je hier mijn gids met de beste reisverzekeringen. Als je er een afsluit via de links in de gids, steun je deze website zonder extra kosten.
De “weg” van het Chandratal-meer naar de Rohtang-pas.
Manali
Manali is waarschijnlijk het populairste “hill station” van heel India. Op 2.050 meter boven zeeniveau biedt de stad verkoeling van de hete Indiase zomer en vooral in juni, tijdens de lokale schoolvakanties, wordt ze letterlijk overspoeld door toeristen.
Wat te doen en te zien in Manali
Allereerst moet gezegd worden dat de stad letterlijk in tweeën is gesplitst: het oude deel, “Old Manali” genoemd, en het nieuwe deel. Het oude deel met karakteristieke gebouwen en kleine steegjes, typisch voor bergdorpen, is objectief gezien mooier, maar echt heel toeristisch.
In de stad is niet heel veel te doen, de enige echte attractie is de Hadimba Devi Temple; er zijn echter veel restaurants en bars en, voor wie geïnteresseerd is, marihuana groeit hier in het wild en is praktisch legaal; ook het nachtleven is helemaal niet slecht.
Ik vond Rocky’s Cafe bijzonder leuk, het kijkt van bovenaf uit over de stad en je hebt een prachtig uitzicht over de hele vallei; een andere veel soberdere maar leuke bar waar je een chai kunt drinken en een goed boek kunt lezen is het River Valley View Cafe, hoe dan ook heb je echt keuze te over.
Hadimba Devi Temple.
Jogini Falls en Vashisht
Dit is een mooie wandeling die je op één dag kunt doen, te voet vanuit Manali. Neem het pad dat begint bij Rocky’s Cafe en loop richting het dorp Goshal, steek van daaruit de rivier over naar de Jogini-waterval. Het pad, uitgezet op Organic Maps, is aangenaam en echt makkelijk te volgen. Je kunt tot aan de voet van de waterval klimmen (de moeite waard!) en dan doorlopen naar Vashisht, waar je als je wilt warmwaterbronnen kunt vinden, hoewel die naar mijn mening niet bijzonder aanlokkelijk zijn. Van daar kun je met de tuk tuk terug naar Manali.
Let op: als je wilt, kun je in plaats van Manali Vashisht als uitvalsbasis gebruiken, waar een paar hostels zijn en het dorp zeker rustiger en minder toeristisch is.
De Jogini-waterval.
Naggar
Ik ben er zelf niet geweest, maar het lijkt een goed idee voor een uitstapje vanuit Manali, of als je wilt als minder toeristisch alternatief om een paar dagen te blijven. Het is een oud dorp dat de hoofdstad van de regio is geweest en waar nog een aantal historische gebouwen staan, zoals het kasteel en een paar tempels.
Ten slotte is Manali het vertrekpunt van verschillende trektochten, waarvan de populairste waarschijnlijk de Beas Kund Trek (2–3 dagen) en de Chandrakhani Pass Trek (5–6 dagen) zijn. Extreem populair is ook de dagtocht naar de Rohtang-pas; ik raad die af, het is uitsluitend een drukke bergpas, je zit uren in de auto en de pas, die bijna altijd in de wolken zit, biedt geen spectaculair uitzicht.
Naar Manali reizen
Er zijn rechtstreekse bussen vanuit talrijke steden, waaronder nachtbussen vanuit Delhi en Rishikesh in het zuiden, ongeveer 14 uur. Andere bestemmingen zijn Shimla, Dharamsala en Leh (met een stop in Keylong)
Let op: in Manali zijn er twee busstations, het eerste in het centrum wordt gebruikt door de staatsbussen (HRTC) terwijl dat voor de privébussen een paar kilometer ten zuiden ligt, op deze locatie.
Overnachten in Manali
Ik heb een flinke tijd in Manali doorgebracht en meer dan een paar hostels uitgeprobeerd. Madpackers Manali is mijn favoriet, in een rustige buurt met een mooie tuin en een inbegrepen ontbijt dat elke dag verandert; vlakbij is nog een mooi hostel, Orchards House. Folklore is een uitstekend alternatief qua prijs-kwaliteitverhouding. Tot slot is Alt Life, hoewel een beetje afgelegen en iets duurder, mij sterk aanbevolen.
Parvati Valley
De Parvati Valley slingert zich halverwege Manali en Shimla langs de oevers van de rivier de Parvati. De vallei is zo populair onder Israëliërs dat Kasol, het belangrijkste dorp van de regio, de bijnaam “Mini Israel” heeft.
Wat te doen en te zien in Kasol en omgeving
De hele vallei staat bekend om de ontspannen sfeer en vooral het gemak waarmee je hasj en marihuana kunt krijgen, maar ik verzeker je dat er veel meer is en ik raad een bezoek aan iedereen aan, niet alleen aan liefhebbers van een joint.
Rashol
Het kleine dorp Rashol bereik je aan het eind van een trektocht vanuit Kasol; het pad is vrij kort maar nogal steil, dus vooral omhoog kan het wel 3 uur duren, maar eenmaal boven is het uitzicht de moeite waard. Het pad staat op Organic Maps en is bijzonder sfeervol tijdens de bloei van de rododendrons van maart tot juli, afhankelijk van de hoogte (All Trails).
Het dorp Pulga.
Manikaran
Ook vanuit Kasol bereik je het dorp Manikaran aan het eind van een trektocht, ditmaal grotendeels vlak, die aan de andere kant van de rivier ten opzichte van de weg loopt, kort en aangenaam, ongeveer een uur. Eenmaal in het dorp kun je de markt en de warmwaterbronnen bezoeken.
Als je op de terugweg niet wilt lopen, gaan er vrij vaak bussen naar Kasol (Google Maps).
Malana
Dit echt atypische dorp is vooral beroemd onder liefhebbers van hasj; hier wordt namelijk de beroemde “Malana cream” geproduceerd, extreem sterke hasj die op elke hoek van het dorp wordt verkocht.
Een andere reden om het dorp te bezoeken is het feit dat de inwoners zichzelf tot een “hogere” kaste rekenen. Niet-hindoes, zoals ondergetekende, mogen geen direct contact hebben met mensen om voorwerpen uit te wisselen, je moet ze namelijk eerst op de grond leggen; mensen op straat ontwijken je en ook het betreden van gebouwen is verboden.
Het dorp bereiken is niet bepaald eenvoudig, er is geen openbaar vervoer; de praktischste manier is een gedeelde taxi te nemen vanuit Jari, dat gemakkelijk met de bus vanuit Kasol te bereiken is. De prijs is 1.600 roepie, heen en terug; de taxichauffeur wacht drie uur aan het begin van het korte pad dat naar het dorp leidt. Ik heb hem gedeeld met 2 anderen; alleen is het volgens mij echt niet de moeite waard. Het alternatief is liften, maar het verkeer langs de weg is echt schaars.
De warmwaterbronnen van Khirganga.
Kalga, Tulga, Pulga en Tosh
Deze vier dorpen liggen waar de weg eindigt, op ongeveer 15 km van Kasol. Preciezer: de weg eindigt in Barshani en van daar moet je te voet verder, behalve voor Tosh, dat per taxi bereikt kan worden.
Alle vier de dorpen hebben een extreem ontspannen sfeer, ver van de beschaving, en zijn de ideale plek om een paar dagen helemaal te ontspannen. Ik koos persoonlijk voor Kalga, waar ik vier nachten sliep in de Blue Star Guesthouse, mooie sfeer en uitstekend eten. Daarna bezocht ik Tulga en Pulga met een dagtocht, de laatste vrij toeristisch. Ik ben niet in Tosh geweest, maar naar het schijnt is dat verreweg het populairste en toeristischste van de vier dorpen.
Wat je keuze ook is, ik raad aan de nabijgelegen warmwaterbronnen van Kheerganga (Google Maps) te bezoeken, die je bereikt na 2–3 uur trektocht, afhankelijk van het dorp waar je vertrekt (All Trails). De warmwaterbronnen met uitzicht op de bergen zijn echt een unieke plek, helaas enorm in populariteit toegenomen, met overal campings aan de voet. Ik vind de wandeling hoe dan ook de moeite waard; velen besluiten hier de nacht door te brengen (de reden waarom er zoveel campings zijn), ik daarentegen ben op dezelfde dag teruggegaan naar Kalga.
Per dag zijn er verschillende bussen op het traject Kasol – Barshani, 40 roepie. Wanneer je besluit de vallei te verlaten, kun je de bus Barshani – Kullu nemen, 110 roepie.
Naar de Parvati Valley reizen
Vanuit Manali gaan er minstens een paar bussen per dag rechtstreeks naar Kasol; ik kwam te laat bij het station aan en moest Manali – Kullu 70 roepie, Kullu – Bunthat 15 roepie en ten slotte Bunthat – Kasol 62 roepie doen. Ik heb nooit langer dan 10 minuten tussen de bussen gewacht, ongeveer 6 uur in totaal. Er zijn bovendien rechtstreekse bussen vanuit Delhi en Chandigarh
Overnachten in Kasol
Ik heb geslapen in Hostel Cozy beds, niets bijzonders maar over het geheel genomen raad ik het aan; rustige ligging iets buiten het centrum aan de oever van de rivier.
Het dorp Kalga.
Dharamsala, McLeod Ganj en Bhagsu
Dharamsala “ontstaat” in feite in 1959 met de komst van de dalai lama en de Tibetaanse regering, op de vlucht uit hun land na de Chinese invasie. Hier bevindt zich nog steeds de officiële residentie van de dalai lama, hoewel hij naar het schijnt niet vaak in de buurt is!
McLeod Ganj en Bhagsu zijn praktisch twee satellietdorpen die reizigers kiezen als uitvalsbasis. Vooral in Bhagsu zitten praktisch alle hostels; het is een wat hippieachtig dorp waar hasj en marihuana ruim worden gedoogd. Er zijn nogal wat echt leuke cafés en restaurants om een paar dagen te relaxen, maar ook talrijke mogelijkheden voor cursussen van allerlei aard, van koken tot yoga en massage.
Wat te doen en te zien in Dharamsala, McLeod Ganj en Bhagsu
Zoals zojuist gezegd, hebben velen hun uitvalsbasis in Bhagsu en verlaten ze het dorp letterlijk niet, maar er zijn in de omgeving minstens een paar interessante dingen te doen.
De tempel van de dalai lama en het Tibet Museum
Een bezoek aan Dharamsala kan niet als afgerond worden beschouwd zonder de tempel van de dalai lama te zijn binnengegaan; verwacht echter niet al te veel wonderen, de tempel is naar mijn mening allesbehalve indrukwekkend. Wat me daarentegen echt heeft getroffen, is het nabijgelegen Tibet Museum, de toegang is gratis.
Triund
Dit dorp/kampement ligt op ongeveer 3 uur van Bhagsu en je bereikt het aan het eind van een aangenaam pad dat echt makkelijk te volgen is (All Trails), iets minder als je besluit een van de afsnijroutes te nemen die vanuit het centrum van Bhagsu beginnen en dan op het hoofdpad uitkomen.
Eenmaal in Triund kun je, als je zin hebt, doorlopen naar de top van Triund Hill (minstens nog anderhalf uur), anders ontspan je, geniet je van het panorama en ga je weer naar beneden. Als je wilt, kun je hier overnachten; het lijkt echt populair, vooral bij de lokale bevolking; als je geen kampeeruitrusting hebt, zou je die ter plekke kunnen huren.
Vanuit Triund zou je als je wilt door de bergen en over de Indrahar-pas kunnen doorlopen tot je het dorp Lamu bereikt, een meerdaagse trektocht waarover ik geen informatie heb, maar ik denk dat het raadzaam is een gids te hebben.
Triund met Dharamsala in de verte.
Galu Waterfall en Bhagsu Waterfall
Dit zijn twee andere leuke en duidelijk minder veeleisende wandelingen, vooral de Bhagsu-waterval, die ongeveer 20 minuten van het dorp ligt en, hoewel vaak druk, toch een rondje waard is.
De Gallu Waterfall daarentegen ligt een beetje afgelegen en bereik je in ongeveer een uur vanuit Bhagsu (All Trails); niet bepaald indrukwekkend, maar veel minder druk en absoluut een mooie plek om een paar uur te relaxen.
Naar Dharamsala reizen
Vanuit Manali zijn er nachtbussen, ongeveer 8 uur. Er zijn bovendien rechtstreekse bussen vanuit Delhi, 12–13 uur. Let op: deze bussen zijn van particuliere maatschappijen die het station van de staatsmaatschappij in het centrum niet mogen gebruiken; je wordt daarom afgezet op dit punt, waar een benzinestation als busstation fungeert. Vanaf hier heb ik naar Bhagsu gelopen, maar dat is een flinke wandeling bergop; als alternatief kun je een taxi nemen. Overdag rijden er naar het schijnt lokale minibusjes heen en weer, maar de nachtbussen komen echt vroeg aan, dus als je niet wilt lopen, is de taxi de enige optie.
Overnachten in Dharamsala
Zoals eerder gezegd slaapt praktisch niemand in Dharamsala, alle hostels liggen in het kleine Bhagsu, waar ik Eevolve Dharamkot – An Eco Hostel en The Hosteller Mcleodganj, Upper Bhagsu aanraad.
Het dorp Nako in de Spiti Valley.
Leh
Leh, de hoofdstad van het gebied Ladakh, is de ideale uitvalsbasis om de regio te bezoeken en aan de moessons te ontsnappen die de zomerperiode in de rest van het land kenmerken. Het hoogseizoen loopt hier namelijk van mei tot oktober, met in die periode een echt aangenaam klimaat en weinig neerslag. Weet echter dat als je Leh over land vanuit Manali wilt bereiken, de weg normaal gesproken pas rond juni opengaat.
Wat te doen en te zien in Leh
In de stad zijn minstens een paar plekken die het bezoeken waard zijn, maar zoals al gezegd kun je Leh het best gebruiken als uitvalsbasis om de regio te verkennen, iets wat veel reizigers doen op de iconische “Enfields”.
Van de plekken in de stad raad ik absoluut de Shanti Stupa aan bij zonsondergang; het panorama over Leh is echt de moeite waard en als de zon is ondergegaan, gaan de lichten van de stoepa aan, echt sfeervol. Het iconische Paleis van Leh is mooier van buiten dan van binnen (of althans zo is mij verteld); de toegang kost 300 roepie en ik heb het daarom overgeslagen, maar je kunt er wel naar boven en er van buiten een blik op werpen voordat je doorloopt naar de Tsemo Maitreya-tempel, vanwaar je het paleis van bovenaf overziet; hier kost de toegang 100 roepie.
Van de honderden kloosters in de regio zijn de meest iconische waarschijnlijk Thiksay, dat langs de hoofdweg ligt en gemakkelijk per bus te bereiken is, Spituk, dat eveneens gemakkelijk per bus te bereiken is, terwijl Likir en Hemis een combinatie van bus + liften vergen als je geen motor/taxi wilt huren.
Vanuit Leh kunnen bovendien talrijke excursies en trektochten worden georganiseerd; hieronder som ik twee opties op die ik zelf heb gekozen en die ik zou aanraden.
Shanti Stupa.
Trektocht door de Markha Valley
Deze trektocht is de laatste jaren vrij populair geworden, is echt mooi en er bestaan meerdere varianten, van de korte versie die ik heb gedaan en die in vier dagen en drie nachten kan worden afgerond, tot andere versies die de trektocht gerust kunnen verlengen tot zes of meer dagen.
Enkele actuele gegevens van een lezer van de blog die de trektocht in de zomer van 2023 afrondde, vertrekkend vanuit Zingchen:
- De kosten van de accommodaties tijdens de trektocht zijn gestegen, namelijk 1.500 roepie voor alle dorpen, het gebruikelijke pakket diner-ontbijt-lunchpakket en overnachting, behalve in Nimaling waar je 2.000 roepie betaalt.
- Ze hebben de weg op twee plekken verlengd, dus een deel van de trektocht loop je over onverharde weg, maar goed, het landschap verandert er geen zier door. Specifiek: van Zinchen tot Rumbak loop je over onverharde weg, van Rumbak tot Yurutse een mix van onverharde weg en pad, hoewel ik denk dat wat ze geprobeerd hebben te doen (de onverharde weg) niet lang zal standhouden. Toen we er langskwamen leek hij net aangelegd en was hij al op meerdere plekken ingestort. Van Yurutse tot Skyu alleen pad, trouwens prachtig. Van Skyu tot Sara hebben ze nu onderin de vallei een onverharde weg aangelegd met houten bruggen over de rivier (dat geldt voor augustus; eerder in het seizoen moet je volgens mij hoe dan ook af en toe door de rivier waden). Vanaf Sara verschijnen af en toe stukken weg, maar minder doorlopend en zichtbaar, die alleen door serieuze terreinwagens bereden kunnen worden, tot aan Markha. Van Markha tot Chogdo alleen pad.
- Voor de korte versie van de trektocht zagen wij meerdere mensen die zich met een terreinwagen naar Markha lieten brengen, wat betekent dat je de trektocht in 3 dagen en twee nachten doet.
Het belangrijkste verschil is het vertrekpunt: als je besluit te vertrekken vanuit Spituk, ben je de eerste twee/drie dagen aan het lopen om de eigenlijke Markha-vallei te bereiken via de Gandala Pass op 4.970 meter; zodra je de pas over bent, is de route in feite dezelfde als die van de trektocht van vier dagen.
Trektocht door de Markha-vallei vanaf Spituk
Als je in deze versie geïnteresseerd bent, kun je technisch gezien een taxi regelen van Spituk naar “Zingchen”, waar de weg eindigt, en een dag lopen besparen. De volgende dag bereik je Rumbak en vanaf daar neem je de Gandala Pass voordat je Shingo bereikt, waar je de nacht doorbrengt.
Vanaf Shingo sluit je weer aan bij de korte versie van de trektocht en kun je Sara op dezelfde dag bereiken; vanaf daar kun je de hieronder beschreven route volgen.
Trektocht door de Markha-vallei vanaf Chilling/Skyu
Dit is de kortere en populairdere versie van de trektocht, die ik zelf in vier dagen en drie nachten heb afgerond (All Trails).
Dag 1, Leh – Skyu – Sara
Als je net zoveel geluk hebt als ik, kun je de enige bus van de week naar Skyu nemen, die op zondag om 9:00 vertrekt vanaf het lokale busstation, ongeveer 3 uur, 140 roepie. Het alternatief is een privétaxi regelen. Sommigen besluiten uit te stappen in Chilling in plaats van tot Skyu door te rijden; naar mijn mening is dat niet de moeite waard, je loopt langs de weg en het panorama is in feite hetzelfde.
Van Skyu naar Sara is het ongeveer 2–3 uur; in Sara aangekomen raad ik aan te slapen in de guesthouse die hoog aan de rechterkant ligt, de vrouw is extreem vriendelijk. Verblijf, diner en ontbijt en lunchpakket voor 1.200 roepie.
Mijn guesthouse in Hankar.
Dag 2, Sara – Hankar
Van Sara naar Hankar is het 5–7 uur lopen; als je de dag wilt opsplitsen, zou je als je wilt de nacht in Markha kunnen doorbrengen. In Hankar raad ik aan door te lopen tot aan het einde van het dorp, waar een echt leuke guesthouse is met zelfs zonnepanelen voor warm water. Ook hier 1.200 roepie voor diner, ontbijt en lunchpakket.
Dag 3, Hankar – Nimaling
Van Hankar naar Nimaling, op Organic Maps “Tent Restaurant” genoemd, is het ongeveer 3–4 uur. Het panorama begint echt spectaculair te worden: vanuit de bijna woestijnachtige vallei begin je hoogte te winnen en zie je de besneeuwde toppen van de reuzen van de Himalaya. Ook de hoogte begint voelbaar te worden en sommigen besluiten de klim te onderbreken door te stoppen in Tachungtse. Zowel in Tachungtse als in Nimaling zijn geen guesthouses maar alleen redelijk goed uitgeruste campings waar alles wat je nodig hebt wordt verstrekt. In Nimaling zijn de kosten 1.400 roepie, voor tent, diner, ontbijt en lunchpakket.
Uitzicht vanaf de Konmaru La-pas.
Dag 4, Nimaling – Chogdo – Leh
Nimaling ligt aan de voet van de Kongmaru La Pass, het duurt ongeveer een uur om boven te komen, vanwaar je een prachtig uitzicht van 360 graden hebt op de omliggende bergen. Vanaf de top van de pas is het ongeveer 3–4 uur afdalen langs de beek, die meerdere keren overgestoken moet worden; op sommige punten is niet precies duidelijk waar, maar hoe dan ook niets onmogelijks.
Aangekomen in Chogdo heeft de meerderheid van de reizigers een taxi (vooraf geregeld) die op hen wacht om terug te gaan naar Leh. Ik heb gewoon andere trekkers gevraagd en een stel bood me gratis een lift aan in hun eigen privéjeep. De kosten van een gedeelde taxi zijn ongeveer 2.800 roepie, te delen afhankelijk van het aantal passagiers.
Als alternatief kun je doorlopen naar Shang Sumdo, daar overnachten en de lokale bus nemen die elke ochtend naar Leh vertrekt.
Tot slot is het pad echt makkelijk te volgen, het staat op Organic Maps en je hoeft, zoals velen suggereren, gewoon “de paardenpoep te volgen”. Het enige “probleem” is dat je, althans in 2019, op sommige stukken de rivier moet doorwaden “met je schoenen in je hand”, omdat er geen bruggen zijn. Het is hoe dan ook absoluut mogelijk om de trektocht zelfstandig af te leggen en het is de moeite waard!
Marmotten langs de trektocht.
Nubra Valley en Pangong Tso-meer
De twee uitstapjes worden ook los aangeboden en als je een beperkt budget hebt, kan het Pangong Tso-meer technisch gezien met het openbaar vervoer worden bezocht, maar als het binnen je budget past, raad ik aan je aan te sluiten bij een “tour” om beide plekken te bezoeken.
Wat de meeste reisbureaus aanbieden is namelijk niet zozeer een echte tour als wel een “shared taxi” die je in drie dagen van plek naar plek brengt. De eerste dag rijd je omhoog naar de Khardung La-pas op 5.359 meter en daal je dan af naar de Nubra Valley, waar je het klooster van Diskit bezoekt; daarna ga je verder naar Hunder, waar je de zandduinen bezoekt (je kunt een rondje op een kameel maken) en dan ga je naar het dorp, waar je de nacht doorbrengt. Mijn reisgenoten hadden hun verblijf al geregeld; ik ben gaan slapen in een echt leuke guesthouse met privékamer, diner en ontbijt voor 800 roepie.
De tweede dag bereik je het meer na 6–7 uur rijden door een surrealistisch landschap. Je brengt de rest van de dag door aan de oevers van het prachtige meer, dat in tweeën is verdeeld tussen India en China, en de volgende ochtend keer je via de Changla-pas, op 5.360 meter, terug naar Leh. Bij het meer heb ik 1.000 roepie betaald voor een kamer met diner en ontbijt. Wij als groep hebben vervolgens besloten 50 roepie extra te betalen (300 in totaal) om ook het klooster van Hemis te bezoeken voordat we naar Leh terugkeerden.
De Khardung La-pas.
De prijs van de “shared taxi” voor de drie dagen is 19.000 roepie, maximaal 6 personen; ik ben langs een paar reisbureaus gegaan tot ik er een vond met een volle auto en heb dus 3.200 roepie betaald. Bij deze prijs komt nog 600 roepie voor de Inner Line Permit, nodig om zowel de Nubra Valley als het Pangong Tso-meer te bezoeken; elk reisbureau kan dat regelen en je kunt het niet zelf aanvragen.
Mocht je geïnteresseerd zijn in een reis op eigen houtje naar het Pangong Tso-meer, dan vind je op deze pagina een complete gids, maar in feite zijn er maar twee rechtstreekse bussen die op zaterdag en zondag van Leh naar het meer rijden; dezelfde bussen keren respectievelijk op zondag en maandag terug naar Leh. Ideaal is dus om op zaterdag te vertrekken en op zondag terug te keren; de kosten zijn ongeveer 500 roepie heen en terug.
Pangong Tso-meer.
Naar Leh reizen
Velen besluiten te vliegen om de lange reis over land te vermijden, maar als je net als ik de goedkoopste optie verkiest, kun je Leh over land bereiken vanuit Manali via Keylong of vanuit het westen vanaf Srinagar.
Met de staatsmaatschappij (HRTC) moet je vanuit Manali eerst de bus naar Keylong nemen, ongeveer elk uur met het laatste vertrek in de middag; ik nam die van 13:00, 208 roepie, 6–7 uur. Breng de nacht door in Keylong en de volgende dag vertrekt dezelfde bus om 5:00 ’s ochtends, 550 roepie, ongeveer 14 uur; het is een reis die even eindeloos als spectaculair is.
Een comfortabeler maar duurder alternatief is de HPTDC-toeristenbus, de prijs is 2.700 roepie inclusief een nacht in een slaapzaal, diner en ontbijt in het HPTDC-hotel in Chandrabhaga. Ten slotte kun je via elk reisbureau in Manali minibusjes of gedeelde taxi’s regelen, maar uiteraard lopen de kosten dan nog verder op.
Mocht je de route in omgekeerde richting afleggen, dan vertrekt de bus naar Keylong om 3:30 ’s ochtends uit Leh. Van en naar Srinagar is de goedkoopste optie de staatsbus JKSRTC, die het traject in twee dagen aflegt met een stop in Kargil (470 roepie); de maatschappij biedt twee comfortabelere alternatieven (670–1.058 roepie, semi deluxe en deluxe). Ten slotte zijn er particuliere minibusjes die het traject ’s nachts afleggen, 1.200–1.500 roepie.
Het paleis van Leh.
Overnachten in Leh
Doodmoe van de lange busreis nam ik persoonlijk een privékamer in het hotel Jan Palace, waar ik uiteindelijk heel mijn verblijf in Leh ben gebleven; niets bijzonders, maar een uitstekende ligging. Ze gaven me na onderhandelen voor een spotprijs een kamer aan de achterkant.
Srinagar
Let op: ik heb Srinagar niet bezocht omdat ik in augustus 2019 in Leh was, precies toen de protesten begonnen en de stad letterlijk van de rest van de wereld werd afgesneden; dit is in het verleden al vaker gebeurd, omdat de politieke situatie al jaren onstabiel is; ik raad aan de nodige research te doen voordat je de stad bezoekt.
Srinagar is de zomerhoofdstad van de staat Jammu en Kasjmir en tevens de grootste stad van de regio Kasjmir.
De duinen van Hunder in de Nubra Valley.
Wat te doen en te zien in Srinagar
De stad wordt vooral gebruikt als uitvalsbasis om de nabijgelegen valleien te bezoeken, waar trektochten een van de belangrijkste activiteiten zijn, maar ook de stad zelf biedt verschillende interessante attracties, zoals bijvoorbeeld de verschillende tuinen. De belangrijkste zijn: Shalimar Bagh Mughal, Nishat Mughal, de tulpentuin (het festival wordt in april gehouden) en ten slotte Chashma Shahi. Voor een prachtige zonsondergang met uitzicht op het meer en de stad ga je naar het Pari Mahal Palace. Een ander echt populair uitzichtpunt is de Shankaracharya-tempel.
Een ander hoogtepunt in de stad is het bezoeken van de meren eromheen. Velen besluiten een boot te huren voor de dag en het Dal-meer en het Nigeen-meer te bezoeken, waar je elke ochtend de drijvende markt kunt bezoeken.
Bezoek ten slotte het historische centrum van de stad, waar talrijke belangrijke moskeeën staan, zoals de Jamia Masjid, de grootste van Kasjmir, en Shah Hamdan, waarvan het interieur bijzonder verzorgd is.
Tot slot zijn, zoals eerder gezegd, de mogelijkheden voor trektochten vrijwel oneindig; elk reisbureau in de stad zou verschillende opties moeten aanbieden.
Naar Srinagar reizen
Zoals eerder gezegd biedt JKSRTC vanuit Leh bussen die Srinagar in twee dagen bereiken met een overnachtingsstop in Kargil, of zijn er particuliere maatschappijen die rechtstreekse bussen aanbieden. Vanuit Jammu in het zuiden is het daarentegen 12 uur met de bus.
Jammu
Het idee was om Jammu te bezoeken na Srinagar, maar om voor de hand liggende redenen heb ik het moeten overslaan. Dat gezegd hebbende, de stad is de winterhoofdstad van de staat Jammu en Kasjmir en wisselt dus af met Srinagar.
Wat te doen en te zien in Jammu
Jammu staat bekend als de stad van de tempels, de belangrijkste zijn Raghunath, Ranbireshwar, Bawey Wali Mata en Maha Maya. Andere interessante plekken zijn het Bagh-E-Bahu-park en het Amar Mahal-museum.
Naar Jammu reizen
Jammu is goed verbonden per trein richting het zuiden, Amritsar ligt op ongeveer 5 uur terwijl Delhi ongeveer 10 uur is. Als je verder wilt naar het noorden (Srinagar), is het hoe dan ook beter de trein tot Udhampur te nemen en vandaar met de bus verder te gaan. Als alternatief zijn er rechtstreekse bussen van en naar Srinagar, ongeveer 12 uur.
De boeddha van het klooster van Diskit in de Nubra Valley.
Amritsar
De stad wordt beschouwd als de spirituele en culturele hoofdstad van de sikhreligie. De stad is niet chaotisch en het kleine centrum is een aangename plek om te wandelen.
Wat te doen en te zien in Amritsar
De Gouden Tempel (Golden Temple of Harmandir Sahib) in het centrum is de belangrijkste van de sikhreligie en absoluut een bezoek waard, de toegang is gratis; bijzonder sfeervol bij zonsondergang, wanneer hij verlicht letterlijk tot leven komt. Zelf heb ik het niet gedaan, maar een interessante ervaring is slapen in de slaapzalen van de tempel, eten en onderdak zijn volledig gratis, maar het is uiteraard goed om een donatie achter te laten.
Een andere sterk gelijkende tempel, hoewel niet even spectaculair, is de Durgiana Temple; die ligt iets buiten het centrum en is veel minder druk dan de Golden Temple, ik raad een bezoek aan.
De Golden Temple.
De ceremonie bij Wagah Border
De grens van Wagah (Pakistaanse kant) of Attari (Indiase kant) is de enige open grens tussen de twee landen en hier vindt elke dag een nogal bijzondere ceremonie plaats. De grens is alleen open van 10:00 tot 16:00 en rond 15:00 begint een echte sluitingsceremonie waarbij de grenstroepen van de twee staten in traditionele kostuums paraderen en een show opvoeren terwijl de mensen vanaf de tribunes toekijken.
Ik heb de ceremonie aan de Indiase kant bijgewoond, maar uiteraard ben je ook aan de Pakistaanse kant welkom. De toegang is gratis en – hoewel ik niets heb met deze wedstrijden tussen de twee landen om te zien wie de grootste heeft, landen die zeker geen behoefte hebben aan meer spanning – vind ik het absoluut een must.
De hostels organiseren gedeelde tuk tuks of er zijn als alternatief echte georganiseerde bussen; ik kwam uit Pakistan en vond makkelijk een minibusje met een extra plek dat me voor 100 roepie naar Amritsar bracht.
Let op: de openings- en sluitingstijden van de grens lijken vaak te veranderen en dus ook het begin van de ceremonie, dus ik raad je aan het ter plekke te controleren. Bovendien mag je het “stadion” niet in met bagage, ik moest mijn grote rugzak in bewaring geven.
Tot slot: als je een liefhebber van kulfi bent, moet je absoluut de Bombay Kulfi proberen, het lijkt ongelooflijk, maar ze hebben zelfs suikervrije smaken!
De ceremonie bij de Wagah-grens.
Naar Amritsar reizen
Amritsar is een belangrijk treinstation en is daarom verbonden met alle belangrijke steden in het noordwesten van het land, met rechtstreekse verbindingen tot zelfs Mumbai en Varanasi. Ook busverbindingen zijn beschikbaar naar alle belangrijke steden, waaronder Manali in het noorden, vanwaar velen hun reis door het hart van de Himalaya beginnen.
Kom je uit Pakistan, of ga je verder op je reis naar Pakistan (dit is de enige grens tussen de twee landen die je kunt oversteken), dan kost de openbare bus die overdag rijdt 35 roepie vanaf het station van Amritsar, ongeveer elk uur. Van de laatste bushalte naar de immigratie is het een paar kilometer, 20 roepie voor een tuk tuk. De grens sluit officieel om 15:30 Pakistaanse tijd, 16:00 Indiase tijd, de ceremonie begint om 18:00, 17:30 in Pakistan.
Overnachten in Amritsar
Ik heb geslapen in Gostops Amritsar en ik raad het aan.
De Durgiana Mandir-tempel.
Zuid-India
Met Zuid-India bedoel ik in feite alles ten zuiden van Mumbai. In deze regio is het in de zomer echt heet en daarom is het aan te raden de regio te bezoeken van oktober tot maart.
Wat volgt is een korte beschrijving van de belangrijkste bestemmingen in de regio. Mijn reis door India eindigde juist in Mumbai, dus ik heb het zuiden van het land niet bezocht. Wat je hieronder vindt, is dus vooral informatie die ik op internet heb verzameld om de gids zo compleet mogelijk te maken.
Mumbai
Deze gigantische metropool, met een bevolking van rond de 20 miljoen inwoners, is de grootste stad van India en de hoofdstad van de staat Maharashtra. Ze wordt bovendien beschouwd als de commerciële hoofdstad van het land en een van de belangrijkste Indiase havens.
Wat te doen en te zien in Mumbai
Ik heb minder dan 24 uur in Mumbai doorgebracht, maar dat was meer dan genoeg om de chaos van de stad in me op te nemen. Ik heb de middag in gezelschap van vrienden doorgebracht zonder veel van de stad te zien en het grootste deel van de tijd op het strand van Girgaum Chowpatty, vooral aan te raden bij zonsondergang, extreem aangenaam en met een heleboel echt goedkope restaurantjes om een paar uur door te brengen. Als je verder naar het noorden logeert, is Juhu Beach een uitstekend alternatief.
Andere attracties in het zuiden van de stad zijn de Gateway Of India, het museum Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya, Fashion Street, Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus (UNESCO-werelderfgoed) en Colaba. Ten slotte worden er rondleidingen aangeboden in de sloppenwijken van Mumbai, Dharavi is waarschijnlijk de populairste, veel tours gebruiken hun opbrengsten om goede doelen in de krottenwijken te financieren.
Zonsondergang vanaf het Chowpatty-strand.
Naar Mumbai reizen
De stad is extreem goed verbonden met de rest van het land, het treinstation en het vliegveld behoren tot de belangrijkste van India, er zijn rechtstreekse verbindingen naar vrijwel elke uithoek van India.
Overnachten in Mumbai
Ik heb geslapen in Nap on Map Hostel en ik raad het aan, op een strategische locatie echt vlak bij het vliegveld en het treinstation. Als je liever dichter bij het historische centrum van Mumbai zit, kijk dan eens naar Hebbar’s Heritage Home en Backpackers Panda Colaba.
Ajanta en Ellora
Om beide plekken te bezoeken is het handig om de stad Aurangabad als uitvalsbasis te nemen.
De grotten van Ellora zijn UNESCO-werelderfgoed, een indrukwekkend complex van rotsheiligdommen van maar liefst drie verschillende religies: boeddhisme, hindoeïsme en jaïnisme. Om de grotten vanuit Aurangabad te bereiken zou een tuk tuk ongeveer 600 roepie moeten kosten; onderweg kun je stoppen bij het fort van Daulatabad; de toegang tot de grotten kost 600 roepie voor buitenlanders.
Bezoek de volgende dag de grotten van Ajanta; een taxi zou 1.200 roepie moeten kosten en is de moeite waard als je hem deelt, anders kost de bus 150 enkele reis. De grotten van Ajanta zijn een groep van dertig boeddhistische kloosters die eveneens in de rots zijn uitgehouwen; ook hier kost de toegang 600 roepie.
De grotten van Ajanta.
Naar Aurangabad reizen
Er zijn rechtstreekse verbindingen vanuit Mumbai, zowel per trein als per bus, ongeveer 7 uur.
Overnachten in Aurangabad
Zostel Aurangabad is waarschijnlijk het beste hostel van de stad.
Nashik
Dit is een oude stad die sommigen met Varanasi vergelijken en die voor hindoes een van de heiligste steden ter wereld is. De ghats zijn hier “authentieker” en nog niet aangeraakt door het massatoerisme; als je dus een plek zoekt waar je hindoeïstische rituelen kunt bijwonen zonder lastiggevallen te worden door iemand die je een boottocht of de zoveelste ceremonie wil verkopen, lijkt Nashik de ideale plek om een dag of twee door te brengen.
Naar Nashik reizen
Nashik ligt maar 180 km van Mumbai en er zijn vaak bussen, 4 of 5 uur reizen, terwijl het naar Aurangabad ongeveer 6 uur is.
Overnachten in Nashik
Kubera Dormitory lijkt het enige fatsoenlijke hostel van de stad te zijn.
De ghats van Nashik.
Bidar en Bijapur
Bidar en Bijapur liggen nog verder van de klassieke toeristische routes. Het fort van Bidar is een van de grootste van het land, maar trekt vreemd genoeg geen grote drommen mensen; tot nu toe is de toegang namelijk gratis en zou je een van de weinige aanwezigen kunnen zijn tijdens je bezoek.
Om Bidar te bereiken vanuit Nashik moet je eerst via Gulbarga, vanwaar het ongeveer drie uur met de bus is.
Bijapur heeft daarentegen meer dan een paar bezienswaardigheden. Paleizen, tombes, tempels en minaretten, volledig van basalt gebouwd, maken de architectuur van de stad bijzonder interessant. Ook hier met het voordeel dat je van alle belangrijke bezienswaardigheden kunt genieten zonder veel andere toeristen.
Van Bidar naar Bijapur is het ongeveer 7 uur met de bus.
Het fort van Bidar.
Hampi
Hier kom je weer op veel platgetredener paden; Hampi is in de loop der jaren een extreem populaire bestemming geworden. De stad is onder reizigers beroemd om haar rijstvelden, gigantische rotsblokken, tempels en ontspannen sfeer. Ooit de hoofdstad van Vijayanagar, een rijk uit de veertiende eeuw, zijn de ruïnes verspreid over een oppervlak van maar liefst 26 vierkante kilometer.
Gids voor het bezoeken van Hampi als backpacker (in het Engels).
Naar Hampi reizen
Neem vanuit Bijapur de bus naar Hospet (3–4 uur) en van daar is het ongeveer 30 minuten met de tuk tuk of de lokale bus. Hospet fungeert als knooppunt, ook als je met de trein reist, want hier ligt het dichtstbijzijnde treinstation.
Overnachten in Hampi
Kamperen is hier een echt populaire optie; als je een comfortabeler onderkomen zoekt, kijk dan eens naar Sunrise Guest House.
Virupaksha Temple in Hampi.
Goa
Onmiskenbaar een van de populairste bestemmingen van het land; de kleine staat heeft een nogal bijzondere geschiedenis: de regio was namelijk maar liefst 450 jaar een Portugese kolonie en werd pas in 1961 bij de rest van het land ingelijfd!
Naar het schijnt verschilt de ervaring sterk naargelang het strand dat je kiest, want sommige zijn volledig overspoeld en getransformeerd door het massatoerisme. Twee stranden hebben nog een authentieke sfeer: Palolem en Patnem.
Als je de regio voor het eerst bezoekt en ook een beetje cultureel toerisme wilt doen, is Panaji, de hoofdstad van de staat, zeker een goede plek om te beginnen. Bardez is het centrum van het nachtleven, terwijl Pernem wordt beschouwd als het “relax”-gebied.
Naar Goa reizen
Er zijn rechtstreekse verbindingen vanuit Mumbai in het noorden, per trein en met nachtbussen, ongeveer 13 uur. Vanuit Hampi is het ongeveer 10 uur met de bus.
Strand in Goa.
Gokarna
Gokarna doet denken aan Goa vóór het massatoerisme, maar naar het schijnt verandert de situatie snel, vooral langs het hoofdstrand.
Er zijn echter veel stranden, vaak alleen per boot bereikbaar, waar je nog de hippiesfeer kunt voelen die veel mensen hier zoeken; een van die stranden lijkt Om Beach te zijn.
Bangalore
De stad is de op twee na grootste van India en de hoofdstad van de tech-startups van het land. Ze wordt snel populair onder reizigers als stad om een paar avonden uit te gaan in clubs en uitgaansgelegenheden, vooral in de wijk Indiranagar.
Behalve dat lijkt er niet veel anders te doen te zijn, de stad is van weinig historisch belang, maar is althans veel aangenamer dan de andere grote Indiase metropolen.
Gids voor het bezoeken van Bangalore als backpacker (in het Engels).
Bangalore.
Kodagu
Op slechts zes uur met de bus van Bangalore ligt deze wilde regio, perfect voor alle natuurliefhebbers. Madikeri, de hoofdstad, is de ideale plek om excursies naar de talrijke watervallen te organiseren, omringd door een voor Zuid-India ongewoon bergachtig landschap.
Op deze pagina vind je interessante tips.
Koffieplantage in Kodagu.
Mysore
De stad, ook bekend als “Mysuru”, wordt beschouwd als de culturele hoofdstad van de staat Karnataka en is gerangschikt als de op één na schoonste stad van India! De oude stad heeft een niet geringe architectonische rijkdom, met het Mysore Palace als zonder twijfel attractie nummer één. Er zijn bovendien talrijke parken verspreid over het stadscentrum.
Een populaire dagtocht is die naar Srirangapatna, een oude vestingstad op slechts 20 km van Mysore waar talrijke historisch interessante plekken zijn.
Gids voor het bezoeken van Mysore als backpacker (in het Engels).
Mysore Palace.
Kochi
De havenstad is vooral beroemd om de antieke Chinese visnetten die in de veertiende eeuw als teken van vriendschap door de Chinese keizer aan het koninkrijk Kochi werden geschonken. Een andere bijzonder interessante plek is het Hill Palace Museum, waar de koninklijke kroon van Cochin wordt tentoongesteld, 1,75 kg puur goud met maar liefst 95 diamanten en ruim 2.000 andere edelstenen.
Alleppey
De enige reden om Alleppey te bezoeken is om een houseboat te regelen en de backwaters te verkennen. De backwaters zijn niets anders dan een geheel van lagunes, meren, rivieren en kanalen die een echt ecosysteem vormen, dat door de lokale bevolking wordt gebruikt voor visserij, landbouw en het vervoer van goederen.
Er zijn honderden boten en tours om uit te kiezen, de populairste optie is drie dagen en twee nachten.
Houseboat in Alleppey.
Munnar en het nationaal park Periyar
Munnar is het klassieke hill station waar de Britten naartoe vluchtten voor de hete Indiase zomers. Theeplantages bepalen het beeld en in de omgeving van de stad zijn talrijke mogelijkheden om trektochten te maken.
Het nationaal park Periyar, ongeveer 100 km meer naar het zuiden, ontstaan als reservaat voor tijgers en olifanten, beslaat nu maar liefst 925 vierkante kilometer en herbergt talrijke bedreigde soorten. De toegang tot het park verloopt via de stad Thekkady, vanwaar je excursies met gids kunt regelen.
Munnar.
Varkala
In het uiterste zuiden van India is Varkala een kuststad, ver van het massatoerisme, om een paar dagen op het strand te relaxen. Papanasam is het populairste strand.
Strand in Varkala.
Mogelijke reisroutes door India
Om alle plekken te bezoeken waarover ik tot nu toe heb gesproken, zijn maanden nodig, zo niet jaren; hieronder som ik enkele klassieke routes door het land op, per regio onderverdeeld, die gerust met elkaar gecombineerd kunnen worden tot routes van meerdere maanden.
Zoals voor elk land bestaat er niet zoiets als de perfecte reisroute voor een gegeven tijdsbestek, dus beschouw wat volgt als inspiratie en pas de route aan of maak er zelf een op basis van je interesses/budget en de tijd van het jaar!
Reisroute van 7 dagen door India
Een week is niet veel tijd, maar zou voldoende moeten zijn om een paar highlights te zien en een beetje van India te proeven.
New Delhi (2 nachten)
Dag 1:
Afhankelijk van de beschikbare tijd zou je de tombes van Humayun kunnen bezoeken, qua architectuur vergelijkbaar met de Taj Mahal, de Qutub Minar, waar de hoogste bakstenen minaret ter wereld staat, en de iconische India Gate, of een paar uur relaxen in de Lodhi-tuinen.
Dag 2:
Bezoek het historische centrum volgens de route die in het gedeelte over New Delhi is beschreven.
Agra (1 nacht)
Dag 3:
Reis van Delhi naar Agra. Als je wilt, kun je de Taj Mahal ’s middags bezoeken, maar als je de hitte en de drukte wilt vermijden, is het beter om dat de volgende ochtend te doen.
Jaipur (3 nachten)
Dag 4:
Bezoek de Taj Mahal bij zonsopgang en meteen daarna het fort van Agra. ’s Middags reis naar Jaipur.
Dag 5:
Bezoek het historische centrum en minstens een van de forten van Jaipur.
Dag 6:
Shoppen, relaxen, andere plekken in Jaipur bezoeken of een excursie organiseren naar Chand Baori en Bhangarh Fort.
Dag 7:
Terug naar Delhi.
Reisroute van 10 dagen door India
Met een paar dagen meer tot je beschikking raad ik aan de zojuist beschreven route te volgen tot de vierde dag, en dan heb je twee alternatieven.
Eerste optie.
Varanasi (2 nachten)
Dag 4:
Bezoek de Taj Mahal bij zonsopgang en meteen daarna het fort van Agra. Nachttrein naar Varanasi.
Dag 5:
Verken de stad en haar ghats.
Khajuraho (2 nachten)
Dag 6:
Breng de ochtend door in Varanasi en neem ’s middags de nachttrein naar Khajuraho.
Dag 7:
Verken de tempels van Khajuraho.
Orchha (2 nachten)
Dag 8:
Reis naar Orchha.
Dag 9:
Verken het fort en de tempels van de stad.
Dag 10:
Terug naar New Delhi.
Tweede optie. Deze route kan worden beschouwd als een tour door Rajasthan in 10 dagen met een korte stop in Agra. Volg de eerder beschreven route tot en met dag 5.
De typische look van de mannen in Rajasthan.
Jodhpur (1 nacht)
Dag 6:
Reis naar Jodhpur. Bezoek ’s middags de Blauwe Stad en klim naar Singhoria Hill voor de zonsondergang.
Jaisalmer (3 nachten)
Dag 7:
Bezoek ’s ochtends het fort van Jodhpur en reis dan ’s middags door naar Jaisalmer.
Dag 8:
Als je wilt, kun je het fort vroeg in de ochtend verkennen en dan ’s middags beginnen met de woestijnsafari.
Dag 9:
Als je voor de woestijnsafari hebt gekozen, ben je laat in de ochtend terug in Jaisalmer en heb je dus ruim voldoende tijd om de nachtbus/-trein naar Delhi te nemen.
Dag 10:
Terug naar New Delhi.
Reisroute van 15 dagen door India
Met 15 dagen tot je beschikking zou ik persoonlijk kiezen voor de tweede versie van de route van 10 dagen, met misschien een of twee extra stops, zoals Pushkar en Udaipur.
Chang La-pas.
Reisroute van 3 weken door India
Drie weken zijn een goed compromis om een groot deel van de bestemmingen uit de tot nu toe beschreven routes te bezoeken. In detail raad ik aan de eerste versie van de route van 10 dagen te volgen en dan, eenmaal in Orchha, door te reizen naar Jaipur en Rajasthan te bezoeken zoals beschreven in de tweede versie van de route van 10 dagen. Samengevat:
New Delhi (2 nachten)
Agra (1 nacht)
Varanasi (2 nachten)
Khajuraho (2 nachten)
Orchha (2 nachten)
Jaipur (3 nachten)
Jodhpur (2 nachten)
Pushkar (1 nacht)
Jaisalmer (3 nachten)
Udaipur (2 nachten)
New Delhi (1 nacht)
Reisroute van 15 dagen door Noord-India
Dit is een perfecte route voor de zomerperiode, wanneer de temperaturen in de rest van het land ondraaglijk zijn. Ik heb de Spiti Valley erbij genomen omdat ik denk dat die echt de moeite waard is, maar als je er niet in geïnteresseerd bent, raad ik aan die week te vervangen door een paar dagen in de Parvati Valley en Dharamshala.
Twee andere steden die gemakkelijk in de route kunnen worden “ingepast” zijn Amritsar en Rishikesh, de temperaturen zijn hier in de zomer echter niet even aangenaam.
Ten slotte is Leh zeker een stad waar je gerust een week kunt doorbrengen met trektochten en diverse excursies, en ze is absoluut een bezoek waard, vooral wanneer regen en hitte in de rest van het land de norm zijn. Met maar twee weken tot je beschikking raad ik echter sterk aan om te vliegen, want alleen al de busreis vanuit Manali kost je heen en terug 4 dagen.
Trektocht naar het Chandratal-meer.
New Delhi (2 nachten)
Dag 1:
Afhankelijk van de beschikbare tijd zou je de tombes van Humayun kunnen bezoeken, qua architectuur vergelijkbaar met de Taj Mahal, de Qutub Minar, waar de hoogste bakstenen minaret ter wereld staat, en de iconische India Gate, of een paar uur relaxen in de Lodhi-tuinen.
Dag 2:
Bezoek het historische centrum volgens de route die in het gedeelte over New Delhi is beschreven. Nachtbus naar Shimla of de trein.
Shimla (1 nacht)
Dag 3:
Verken The Mall en The Ridge, klim naar Jakhoo Hill.
Spiti Valley (8 nachten)
Dag 4:
Bus Shimla – Reckong Peo. Vraag de vergunning aan. Breng de nacht door in Kalpa.
Dag 5:
Bus Reckong Peo – Nako. Verken het dorp en breng hier de nacht door.
Dag 6:
Bus Nako – Tabo. Bezoek het klooster en breng hier de nacht door.
Dag 7:
Bus Tabo – Dhankar. Bezoek het klooster en breng hier de nacht door.
Dag 8:
Bus Dhankar – Kaza. Breng de middag in de stad door en neem dan de bus naar Key Gompa. Breng hier de nacht door.
Dag 9:
Woon de ochtendgebeden in het klooster bij en lift als je wilt naar Kibber, breng hier een paar uur door of keer direct terug naar Kaza.
Dag 10:
Bus naar het Chandratal-meer. Breng hier de nacht door.
Dag 11:
Bus naar Manali.
Manali (2 nachten)
Dag 12:
Verken de stad en ontspan in een van de vele cafés.
Dag 13:
Wandeling naar de Jogini-waterval en het nabijgelegen Vashisht. Nachtbus naar Delhi.
Dag 14:
Terug naar Delhi.
Reisroute van drie weken door Noord-India
Met de extra week zou je zonder al te veel problemen een paar stops aan de zojuist beschreven route moeten kunnen toevoegen. De twee beste opties zijn waarschijnlijk een week in Leh, in dat geval raad ik aan om aan het begin van de reis van Delhi te vliegen en dan met de bus af te dalen naar Manali; zo hoef je, als het budget beperkt is, maar één keer te vliegen.
Anders breng je de extra week door tussen de Parvati Valley en Dharamshala.
Reisroutes door Zuid-India
Zoals eerder gezegd ben ik niet ten zuiden van Mumbai geweest en is de aanwezige informatie uitsluitend het resultaat van onderzoek. Dat gezegd hebbende, twee mogelijke routes in het zuiden van het land zijn de volgende.
Van Mumbai naar Goa in twee tot drie weken
Mumbai -> Ajanta -> Ellora -> Nashik -> Bidar -> Bijapur -> Hampi -> Goa
Van Bangalore naar Varkala in twee tot drie weken (Kerala)
Bangalore -> Kodagu -> Mysore -> Kochi -> Munnar -> Periyar -> Varkala
Vervoer in India
In een land van deze omvang kunnen de afstanden zorgen baren, maar ik garandeer je dat het reizen verrassend efficiënt is, ook voor wie met een beperkt budget reist en zich geen binnenlandse vluchten kan veroorloven.
Treinen in India
Treinen zijn zonder twijfel de beste manier om door India te reizen; comfortabel, relatief snel en goedkoop zijn ze ideaal voor alle backpackers. Het spoorwegsysteem is goed ontwikkeld en praktisch alle belangrijke steden worden door treinen bediend, met uitzondering van het noorden van het land, waar de bergen dat onpraktisch maken.
Hier een paar praktische tips. De meeste treinen hebben 5 klassen, op volgorde van prijs:
- “2s” of “Second sitting” is de goedkoopste, maar die raad ik sterk af, de mensen zitten opeengepakt. Geen airconditioning.
- “SL” of “Sleeper”: dit is al een goede optie, de compartimenten hebben acht “bedden” en je reist relatief comfortabel, maar er is geen airconditioning, dus in de zomermaanden sterf je van de hitte.
- “3A” of “AC 3-Tier” is de populairste optie onder reizigers, de indeling is identiek aan die van “Sleeper”, maar hier is wel airconditioning; zelf heb ik bijna altijd hier gereisd. Voor de nacht worden lakens en een kussen verstrekt.
- “2A” of “AC 2-Tier”: vergeleken met “3A” zijn er twee bedden minder en heeft elk bed zijn eigen gordijntje.
- “1A” of “AC First Class”: de eerste klas heeft echt ruime compartimenten met twee of vier bedden, de toiletten hebben naar het schijnt zelfs een douche.
Indeling 3AC en Sleeper.
Het enige probleem van de treinen is dat ze voor de meeste trajecten minstens een paar dagen van tevoren moeten worden gereserveerd, bij extreem drukke trajecten zelfs weken!
Praktisch elk hostel/hotel/reisbureau kan een trein boeken, maar uiteraard kost die service geld, dus ik raad aan je gewoon te registreren op de officiële website; op deze pagina vind je een gedetailleerde gids (in het Engels) voor als je problemen hebt. Ik heb een Indiaas nummer gebruikt en had geen problemen; als je een buitenlands nummer gebruikt, kan de registratie moeilijker zijn.
Sommigen klagen dat ze niet met een buitenlandse kaart kunnen betalen, maar je hoeft de optie alleen maar te activeren als die er niet is: ga naar “my profile”, dan “preferred bank list” en selecteer “international cards”.
Ten slotte kun je tijdens het boeken een ticket zien dat wordt verkocht als “WL” of “Waiting list”, wat betekent dat je op de “reservelijst” staat voor het geval iemand zijn ticket annuleert; vaak wordt ook een kans gegeven om het ticket te krijgen: als je bijvoorbeeld WL10 bent een week voor vertrek, is het ticket praktisch zeker.
Als je niet zoveel gedoe wilt met de registratie op de site en bereid bent een beetje extra te betalen, kun je gewoon 12Go gebruiken.
Bussen in India
Waar geen treinen komen, kun je er gerust op zijn dat er wel bussen komen, en die zijn ook een uitstekend alternatief voor wie geen zin heeft om zijn treinticket van tevoren te boeken. Bij bussen is er namelijk ook op het laatste moment vaak plek.
Praktisch elke staat in India heeft zijn eigen busmaatschappij, die vaak de goedkoopste optie is, hoewel niet altijd de comfortabelste. De zogenaamde VIP-bussen met een slaapplaats in treinstijl worden namelijk geëxploiteerd door particuliere maatschappijen.
De situatie met de bussen is veel minder ingewikkeld: Redbus heeft namelijk een extreem complete lijst van lange- en middellangeafstandsbussen, zowel particuliere als van de staat, en buitenlandse kaarten worden gewoon geaccepteerd.
Uit persoonlijke ervaring is het als je wilt besparen toch beter om het kaartje rechtstreeks bij de betreffende maatschappij te kopen zonder via Redbus te gaan. Ik heb meer dan eens gewoon de bus op de app gezocht en ben daarna mijn kaartje op kantoor gaan kopen, waarmee ik bespaarde, hoewel dat soms echt onpraktisch is.
Een andere app die echt goed werkt, voor zowel bussen als treinen, is Ixigo; er worden bovendien vaak cashback en diverse kortingen aangeboden, zowel op Ixigo als op Redbus.
Taxi’s in India
Taxi’s en tuk tuks vind je in India praktisch overal, kunnen afdingen is essentieel; een goede strategie is aan je hostel/hotel te vragen hoeveel een bepaald traject zou moeten kosten als je ergens heen gaat. Een andere techniek waarmee je het niet fout kunt doen, is de helft bieden van wat je gevraagd wordt.
Vooral in steden is het, als je een lokale simkaart hebt, handig om apps als Uber en Ola te gebruiken; de tweede is in India opgericht en iets goedkoper. In beide gevallen is het aangeboden tarief hoe dan ook beter dan wat je zou krijgen na 10 minuten afdingen.
Een taxi in de Nubra Valley.
Motor in India
Heel veel reizigers kiezen ervoor tijdens hun reis door India een motor te kopen, en dat is vooral populair in het noorden van het land, waar spectaculaire wegen en bergpassen een waar paradijs zijn voor motorrijders. Met je eigen voertuig kun je bovendien plekken bereiken die anders moeilijk toegankelijk zijn. De iconische Royal Enfields worden op de tweedehandsmarkt normaal gesproken voor zo’n 2.000 dollar verkocht.
Huren varieert naargelang de cilinderinhoud, maar kost meestal tussen 1.000 en 2.000 roepie per dag. Velen besluiten motoren te huren om de Spiti Valley vanuit Manali en de omgeving van Leh te verkennen. Gezien de staat van de wegen raad ik dit alleen ervaren motorrijders aan.
Liften in India
Liften werkt vrij goed en vooral in het noorden van het land heb ik het meer dan eens gebruikt zonder ooit erg lang te wachten. Als je absoluut niet voor de lift wilt betalen, is het goed dat te zeggen, want het kan zijn dat je om een kleine vergoeding wordt gevraagd. Liften is niet aan te raden voor alleenreizende vrouwen.
Wat kost een reis naar India
Dus, wat kost een reis naar India? Weinig, als je backpacker bent of in elk geval goedkoop reist. India is zonder twijfel een van de goedkoopste landen ter wereld; als je je best doet en langzaam reist, kun je gerust rondkomen met een budget van maar € 10–15 per dag.
Ook als je vaak verder reist en jezelf af en toe wat extra’s gunt, kortom wat meer “stijl”, kom je waarschijnlijk niet boven de € 20–25 per dag uit.
Kosten voor accommodatie in India
In de grote steden en toeristische bestemmingen zijn de hostels talrijk, goedkoop en meestal echt leuk en schoon, in tegenstelling tot wat je zou denken. Een goed hostel kost normaal gesproken zo’n € 4–5 per nacht in een slaapzaal; voor een privékamer moet je ongeveer het dubbele verwachten.
Sommige hostelketens, zoals bijvoorbeeld Moustache (en die is niet de enige), bieden gunstige tarieven aan wie rechtstreeks in het hostel of via hun officiële website boekt; het is de moeite waard om dat even te checken of het aan de receptie te vragen.
Buiten de klassieke toeristische bestemmingen zijn hostels schaars en worden ze vervangen door de zogenaamde guesthouses; mijn ervaring daarmee loopt sterk uiteen: ik heb prima verblijven gehad, soms wat minder, hoe dan ook niets schandaligs; kijk even rond en je zou geen problemen moeten hebben.
Tot slot lijkt couchsurfen extreem populair, vooral in de grote steden; als je een echt beperkt budget hebt of gewoon in contact wilt komen met de lokale bevolking, neem er dan eens een kijkje.
Souvenirs in India.
Kosten voor vervoer in India
Zoals eerder gezegd is het openbaarvervoersnetwerk, hoewel India een ontwikkelingsland is, extreem efficiënt en ook echt goedkoop! Een langeafstandsbus (10–12 uur) kost ongeveer € 6–8 en treinen, vooral als je tevreden bent met de “Sleeper Class”, kosten nog minder!
Kosten voor attracties in India
Het enige “echt dure” zijn de toegangsprijzen voor monumenten en diverse attracties, die voor toeristen normaal gesproken 10–20 keer duurder zijn dan voor de lokale bevolking; 600 roepie, ongeveer € 7, lijkt vrij standaard als het gaat om gebouwen en monumenten die door de overheid worden beheerd.
Gratis geldopnames in India
Twee banken die me nooit problemen hebben gegeven en waarmee je zonder enige kosten geld kunt opnemen (met de juiste kaart) zijn Bank Of Baroda en State Bank of India.
Tot slot: vergeet absoluut niet over elke prijs te onderhandelen; van alle landen waar ik ben geweest is India veruit het land waar de onderhandelcultuur het diepst geworteld is en, vooral bij toeristen, gaat het om regelrechte afzetterij. Helaas wordt een wit persoon maar al te vaak gezien als een rondlopende geldbuidel; alles is onderhandelbaar, de tuk tuks die 9 van de 10 keer absurde bedragen noemen, de accommodaties, de souvenirs en zelfs het eten!
Veiligheid op reis in India
Is India een veilig land? Is reizen in India veilig? Dit zijn vragen die me meer dan eens zijn gesteld. Het korte antwoord is ja, ik denk dat het extreem moeilijk is om je in India in gevaar te voelen. Wat veiligheid betreft is het in veel opzichten vergelijkbaar met Zuidoost-Azië, gewelddadige misdrijven zijn extreem zeldzaam en hoewel ik absoluut niet aanraad om ’s nachts alleen door de buitenwijken van grote steden te lopen, zul je met een beetje gezond verstand en het volgen van een paar praktische tips waarschijnlijk geen enkel probleem hebben. Het ligt anders als het gaat om afzetterij zoals beschreven in de vorige alinea, maar die hebben echt weinig te maken met je veiligheid.
Een van de grootste problemen die reizigers tegenkomen, betreft alleen vrouwen. Hoewel ik het om voor de hand liggende redenen niet aan den lijve heb ondervonden, heb ik minstens een paar jonge vrouwen ontmoet die tijdens hun reis door India wat problemen hebben gehad, zoals bijvoorbeeld onaangename blikken. Een vrouw vertelde me dat ze was betast in een nachtbus en in het algemeen kan de houding van Indiërs tegenover buitenlandse vrouwen extreem ongepast zijn. Ik heb daarover geen bijzondere tips, behalve proberen je bescheiden te kleden en bij voorkeur stoelen te kiezen met andere vrouwen naast je (Redbus toont ze in het roze).
Reizen door India zonder diarree te krijgen lijkt praktisch onmogelijk, vooral als je nog maar kort in het land bent en je maag niet genoeg tijd heeft gehad om te wennen. Poets je tanden nooit met kraanwater. Let in het algemeen op wat je drinkt en als je zowel het milieu als je portemonnee een plezier wilt doen, gebruik dan een drinkfles met filter!
Hoewel het gebruik van marihuana in het noorden van het land extreem getolereerd wordt, vooral bij toeristen, is het verstandig om extreem goed op te letten, want de politie weet, gelukkig of helaas, dat ze je flink wat geld kan aftroggelen. Ik spreek uitsluitend van horen zeggen, maar ook volgens de lokale bevolking is alles op te lossen door het juiste bedrag te betalen, dus om ernstiger problemen te vermijden is het verstandig het cash tevoorschijn te halen en de kwestie zo snel mogelijk op te lossen voordat er te veel mensen bij betrokken raken!
Tot slot, vooral als je van plan bent trektochten te maken op meer dan 3.500 meter in het noorden van het land, zijn de enige twee verzekeringen die deze activiteit dekken (voor zover ik weet) World Nomads, waarmee je trektochten tot 6.000 meter kunt verzekeren (door het als extra activiteit toe te voegen zoals getoond op deze pagina) en TrueTraveller, die met het pakket “Extreme Pack” dekking biedt voor trektochten boven 4.600 m. Zoals eerder gezegd houdt het merendeel van de andere verzekeringen op bij 3.500 meter, sommige zelfs eerder.
Ben je een reis naar India aan het plannen? Bekijk dan deze posts:
Heb je vragen? Actuele informatie? Aarzel niet om een reactie achter te laten of schrijf me op Instagram!
Omdat ik geen advertenties meer toon: als dit artikel je heeft geholpen, overweeg dan om je reisverzekering af te sluiten via een van de links op deze website. Zo steun je mijn werk, zonder dat het jou iets extra kost. Woon je in de EU of in het Verenigd Koninkrijk, dan raad ik je True Traveller aan. Alle anderen raad ik HeyMondo aan, waar je 5% korting krijgt. Bedankt voor je steun!
Voor donaties/pizza’s en virtuele biertjes 🙂
Vond je dit artikel leuk? Pin het dan!
