Kendi başına Endonezya seyahati

Endonezya; merkezdeki dağlık bölgelerden pirinç teraslarına, oradan da muhteşem plajlara uzanan çeşitli manzaraları, kültürü, sayısız tapınağı ve camisi, harika sörfü ve dalış noktalarıyla şüphesiz muhteşem bir destinasyon.

Yıllar içinde bu ülkede sırt çantasıyla seyahat ederek yaklaşık beş ay geçirdim ve bu rehberde Endonezya seyahatini en iyi şekilde planlaman için bir sürü faydalı bilgi ve tavsiye bulacaksın.

Hızlı menü

↑ Menü

Nepal Van Java.

Endonezya’yı ziyaret etmek için en iyi dönem

Endonezya takımadasının tamamında tropikal iklim hüküm sürer ve iki mevsim vardır: kasımdan marta kadar süren yağmur mevsimi (ocak ve şubat genellikle en yağmurlu aylardır) ve nisandan ekime kadar süren kurak mevsim.

Mümkünse, çok yüksek sezona denk gelen temmuz ve ağustos aylarından kaçınmak iyi olur. Bali gibi özellikle popüler destinasyonlar kelimenin tam anlamıyla işgal ediliyor, ama Sumba gibi turistlerin daha az uğradığı adaları ziyaret edersen ağustosun tam ortasında bile çok az turist görürsün.

Özetle, Endonezya’yı ziyaret etmek için genel olarak en iyi dönem nisan–haziran ve eylül–ekim ayları: hava güzel, turist daha az ve fiyatlar yüksek sezona göre daha düşük. Bu da Endonezya’yı, Güneydoğu Asya‘nın geri kalanında yağmur mevsiminin zirvesini geçirmek için harika bir destinasyon yapıyor.

Komodo Milli Parkı.

Endonezya’ya giriş için belgeler ve aşılar

İtalyan pasaportu sahipleri, ülkeye girdikleri andan itibaren 30 gün geçerli bir turist vizesini doğrudan havalimanında, “on arrival” olarak alıyor (kurallar vatandaşlığına göre değişir, o yüzden kendi durumunu kontrol et). Bu vize nakit ödenir ve 500.000 IDR tutar.

Yine de kolaylık olsun diye ben vizeyi varıştan önce online almanı tavsiye ederim, böylece havalimanında kuyruğa girmezsin. Online vize almak, özellikle vizeyi 30 gün daha uzatmak isteyenler için önemli, çünkü ancak bu şekilde uzatma işlemi de online tamamlanabiliyor; havalimanında alınan vizede ise göçmenlik ofisine gitmek ya da bir acenteye başvurmak gerekiyor. Bu resmi site, söz konusu vize “B1” ve yine 500.000 IDR. Daha önce de söylediğim gibi, 30 günden uzun kalmak istersen bu vize yalnızca bir kez uzatılabiliyor ve toplam kalış süresi 60 gün oluyor, bunun için 500.000 IDR daha ödüyorsun. Ama dikkat et: vize başvurusu sırasında vize süresi içinde (yani ilk 30 gün içinde) ülkeden çıkışını gösteren bir belge yüklemek gerekiyor, dolayısıyla söz konusu uçuş vizenin ilk 30 gününün dışına denk geliyorsa vizenin reddedilme riski var. Burada bazı olası çözümler bulabilirsin.

Inerie Yanardağı.

60 günden fazla kalmak istersen ülkeden çıkıp tekrar girerek klasik “visa run” yapabilirsin, ama ben şahsen bunun yerine 1.500.000 IDR tutan “C1” vizesine başvurmanı tavsiye ederim. Bu vize tam iki kez uzatılabiliyor ve toplam kalış süresi 180 gün oluyor. Bu durumda da vize başvurusu sırasında vize süresi içinde ülkeden çıkışını gösteren bir belge ve adına en az 2.000 $ bulunduğunu kanıtlayan bir hesap özetinin kopyası yüklemek gerekiyor. Her hâlükârda resmi siteye göz atmanı tavsiye ederim; bu sefer istisnaen düzgün hazırlanmış ve bilgiler net.

Zorunlu aşılara gelince, tek şart sarı humma aşısı ve o da yalnızca bir risk altındaki ülkeden geliyorsan gerekiyor. Ayrıca ben seyahat ederken her zaman Hepatit A ve Hepatit B aşılarını öneririm. Vizeler ve benzeri konularda güncel bilgi için kendi ülkenin dışişleri bakanlığının seyahat duyurularını kontrol etmeni de tavsiye ederim (örneğin Türkiye Dışişleri Bakanlığı’nın Yurt Dışı Seyahat Duyuruları sayfası).

Sumba’nın dans eden ağaçları.

Endonezya’da yapılacak ve görülecek şeyler

Bu rehberde fiyatlar, çoğunlukla basitçe “IDR” olarak kısaltılan “Endonezya rupisi” adlı yerel para birimiyle verilmiştir. Kur yaklaşık 1€ = 20.000 IDR. Güncel kur için bu sayfaya göz atmanı tavsiye ederim.

Endonezya’nın coğrafyası göz önüne alındığında, bu bölümü adalardaki destinasyonlardan bahsetmeden önce adalara göre bölmenin mantıklı olduğunu düşünüyorum. Aşağıdaki harita için de az çok aynı mantığı uyguladım.

Not: Rehber boyunca birçok kez https://www.alltrails.com/ bağlantılarıyla karşılaşacaksın. AllTrails uygulamasından doğrudan çevrimdışı navigasyon kullanmak istersen pro sürüme geçmen gerekiyor. Ama sitenin masaüstü sürümünden koordinatları “Google Earth KML” formatında indirip Organic Maps‘e yükleyerek bu sorunu aşabilirsin; Organic Maps, seyahat ederken kullandığım favori uygulamaların başında geliyor.

Kelimutu’nun zirvesinde, arkadaşlar eşliğinde gün doğumu.

SUMATRA

Endonezya’nın en büyük adası olmasına rağmen Sumatra, Bali, Cava ve Lombok gibi daha popüler adalara kıyasla turizmin yalnızca küçük bir kısmını alıyor; yine de özellikle orta ve kuzey kesimlerde iyi düzeyde konaklama seçeneği var.

Banda Aceh

Endonezya’nın Aceh eyaletinin başkenti Banda Aceh, Sumatra’nın kuzeybatı ucunda yer alır. Zengin İslami mirasıyla ve aynı zamanda Endonezya’da Şeriat’ın (İslam hukuku) resmen uygulandığı tek bölge olmasıyla tanınır. Ne yazık ki şehir, 2004’teki korkunç tsunaminin en çok yıkıma uğrattığı yerlerden biri olmasıyla da öne çıkıyor.

Banda Aceh’te yapılacak ve görülecek şeyler

Çoğu gezgin için Banda Aceh, şehrin açıklarında yer alan ve yerlilerin “Sabang” dediği yakındaki Pulau Weh adasına ulaşmak için uğranması gereken bir durak olmaktan öteye geçmez. Yine de şehre adaya doğrudan geçemeyecek kadar geç varırsan, yolculuğu bölmek istersen ya da sadece şehri ve çevresini keşfetmeye vakit ayırmak hoşuna giderse, yapılacak bir şeyler var.

Tsunamiye adanmış birkaç anıt var; örneğin bu (Google Maps) ve müze işlevi gören PLTD Apung (Google Maps). Şehir merkezinde ayrıca Masjid Raya Baiturrahman Camii’ni (Google Maps) öneririm; 15.000 IDR karşılığında şehre hâkim olan minarenin tepesine çıkabilirsin.

Son olarak, scooter kiralamaya karar verirsen Pantai Lampuuk’ta (Google Maps) sörf yapabilir ya da günü sahilde geçirebilirsin; daha güneyde de Wisata Air terjun suhom şelalesi (Google Maps) var, ama hostelin personeline göre hiç de iyi bakılmıyor, bunda çok fazla pisliğin de payı var.

Tsunamiye adanmış anıtlardan biri.

Banda Aceh’te konaklama

Ben bir geceyi Lala Hostel‘de geçirdim; pek özel bir şey değil ama temiz ve işlevsel. Personel gerçekten nazik ve yardımsever. Tavsiye ederim.

Banda Aceh’e ulaşım

Mantıklı tek kara bağlantısı Medan’a gidip gelen otobüs, ama bu da 12 saatten fazla sürüyor ve en azından ben giderken yalnızca gece otobüsleri vardı (Google Maps). Bütçen aşırı kısıtlı değilse uçmanı tavsiye ederim; önceden alınırsa Medan uçuşları gerçekten ucuz. Ayrıca AirAsia ile Malezya‘daki Kuala Lumpur’a doğrudan bağlantılar olduğunu da belirtmek isterim. Güneydoğu Asya’da yer değiştirerek yapılan bir seyahat planlayanlar için Banda Aceh, özünde Endonezya’daki ilk ya da son durak olarak iyi bir seçenek.

Havalimanından şehir merkezine taksiler 100.000 IDR istiyor, ama hafif seyahat ediyorsan scooterla 50.000 IDR’ye seni bırakacak birini bulabilirsin (Google Maps).

Pulau Weh’te bir Japon sığınağı.

Pulau Weh

Pulau Weh ya da Sabang, Banda Aceh’in kuzeyinde küçük bir volkanik ada. Çevresindeki mercan resifi harika dalışlar sunuyor, ama Endonezya’nın diğer bölgelerinin özelliği olan kalabalıklardan uzak, güzel plajlar da var.

Pulau Weh’te yapılacak ve görülecek şeyler

Adada da Şeriat geçerli. Bikininin yasak olduğunu ve cuma günleri belirli saatlerde denize girmenin yasak olduğunu okumuştum, ama benim tecrübeme göre turistlerin az çok istediklerini yapmasına izin veriliyor ve fiilen yasa yalnızca yerlilere uygulanıyor.

Şnorkel ve dalış

Pantai Iboih (Google Maps) ve çevresi şnorkelle yüzmek için en iyi bölge, ilgilenirsen dalış merkezlerinin çoğu da burada (diğer seçenek, çok uzak olmayan Gapang Beach). Benim kulağımda küçük bir sorun vardı, o yüzden dalış yapmadım, ama birkaç arkadaşım mercan resifinin sağlıklı olduğunu ve dalışların harika olduğunu doğruladı. Burada şnorkel için tekne turları da ayarlanabiliyor, istersen benim yaptığım gibi sadece maske ve şnorkel kiralayıp kendi başına da yapabilirsin. Tam gün kiralama 20.000 IDR.

Kendi başına yapmayı seçersen bu plaja kadar yürümeni tavsiye ederim; kıyı boyunca uzanan patika Organic Maps‘te işaretli ve zaten takip etmesi gerçekten kolay. Söz konusu plaj neredeyse bomboş; ben vardığımda kimse yoktu, ben oradayken de yalnızca birkaç turist taşıyan bir tekne geldi, biraz şnorkelle yüzdükten sonra turlarının bir sonraki durağına devam etti.

Yürümek istemiyorsan, Pantai Teupin Serkui (Google Maps) kıyı patikasının başında, sakin, bol gölge var ve uygun fiyatlarla yemek yiyebileceğin birkaç restoran bulunuyor. Plajdan kıyı boyunca Pantai Yulia’ya (Google Maps) kadar şnorkelle yüzebilirsin. Koyun karşısındaki adaya kadar yüzerek geçmeni tavsiye etmem, çünkü bir sürü tekne gidip geliyor ve tehlikeli olabilir.

Daha önce bahsettiğim küçük “ıssız” koy.

Ada turu

Scooter kiralamaya karar verirsen adanın tamamını bir günde dolaşabilirsin. Yollar mükemmel durumda ve trafik çok az. Sabang civarında kalıyorsan Japon sığınağı Anoi Itam (Google Maps) ile başlayabilirsin; giriş için 3.000 IDR, otopark için de 3.000 IDR istiyorlar. Adından da anlaşılacağı gibi, Japonların İkinci Dünya Savaşı işgali sırasında inşa ettiği bir sığınak; açıkçası görülecek pek bir şey yok ama fiyatı düşünürsen durup bir göz atılabilir.

Sonra Jaboi yanardağına (Google Maps) gitmeni tavsiye ederim; burada yabancılardan 20.000 IDR istiyorlar, ücretli bir rehber de sunuyorlar ama kesinlikle gerekli değil. Birden fazla patika var, küçük krater için kawah 4 yönlendirmelerini takip etmeni tavsiye ederim (patika Organic Maps‘te de işaretli).

Jaboi yanardağı

Kısa yürüyüş hoş ve keyifli, özellikle daha önce hiç volkanik bir manzara görmediysen. Ben terlikle yaptım ve sanırım bir çift ayakkabı olsa daha iyi olur; ayrıca özellikle sıcak bir günse, topraktan gelen sıcak dalgaları ve dışarıdaki sıcak arasında kelimenin tam anlamıyla pişiyorsun! O yüzden en azından günün ortasındaki saatlerden kaçınmaya çalış. Çok uzak olmayan bir yerde kaplıcalar da var (Google Maps) ama ben zaten yeterince bunalmıştım ve gitmek hiç mantıklı gelmedi. Yine de akşam ya da belki yağmurlu bir günde kesinlikle hoş bir yer olabileceğinden eminim.

Bir sonraki durak, “White Sand Beach” olarak da bilinen Pasir Putih Beach (Google Maps). Plaj çok şirin ve pazar günü bile kimse yoktu, ama ne yazık ki bakımını yapan bir resort olmadığı için en temiz plajlardan değil. Biraz daha kuzeyde, kıyı boyunca Wisata Gua Sarang (Google Maps) var; yerli turistler arasında özellikle popüler bir cazibe merkezi. Yerlilerin bayıldığı bir sürü “Photo spots” olan doğal mağaralar, ben içeri girmedim bile ama karar sana kalmış. Aynı şey, Endonezya’nın en kuzey noktasını temsil eden Kilometer Nol Monument (Google Maps) için de geçerli; bana boktan bir şey gibi geldi ama sen bir bak! Son olarak Pria Laot şelalesine (Google Maps) uğrayabilirsin; hafta sonu, adadaki bütün çocuklar okuldan evdeyken gittim, o yüzden süper kalabalıktı ve Endonezya’da sık olduğu gibi temizlik durumu pek iyi değildi. Ama gün içinde serinlemek istiyorsan ve hafta sonunu atlarsan, o kadar da kötü değil.

White Sand Beach.

Pulau Weh’te konaklama

Ben Pondok Simpang Tiga‘da bir oda tuttum; klimalı, çok ucuz bir oda. Personel gerçekten nazikti, bana günlüğü 100.000 IDR’ye sıfır bir scooter ayarladı ve ayrıldığım gün beni limana ücretsiz bile bıraktı. Yine de biraz daha harcamaya razıysan kesinlikle daha iyi seçenekler var.

Adadaki konaklamam sırasında Casa Nemo Beach Resort & Spa personelinden birkaç gençle arkadaş oldum ve onlarla epey akşam geçirdim. Tesis çok güzel ve internette reklamını yapmasalar da uygun fiyatlı bir yatakhaneleri var. Her hâlükârda mülk doğrudan denize bakıyor ve hiç de fena değil.

Pulau Weh’e ulaşım

Banda Aceh limanından (Google Maps) her gün en az iki üç sefer var, hem feribotla (yaklaşık 2 saat, 35.000 IDR) hem de hızlı tekneyle (yaklaşık 30 dakika, 100.000 IDR). Sefer saatleri sık değişiyor gibi görünüyor, o yüzden her gün hikâyelerde paylaşılan Discover Sabang Instagram sayfasına göz atmanı tavsiye ederim. Şehirden limana gitmek için basitçe Grab ya da Gojek kullanabilirsin, ama şunu bil ki seni limanın dışında bırakıyorlar; aynı şekilde dönüşte de iki uygulamayı kullanmak için mutlaka limandan çıkman gerekiyor, aksi takdirde geleneksel taksiye binmek zorundasın. Her hâlükârda yürüyerek beş dakikadan az, yani çok ağır seyahat etmiyorsan hiç sorun değil.

Adanın limanına vardığımda, pansiyona kadar scooterla bırakacak birini 50.000 IDR’ye buldum. Taksiler iki katı istiyordu, tabii adada nerede kalacağına da bağlı. Sonradan düşününce scooteri doğrudan limanda kiralardım ve yeterince hafif seyahat ediyorsan yapmanı tavsiye ettiğim şey de bu. Zaten adada hiçbir toplu taşıma yok.

Pria Laot şelalesi.

Medan

Not: Medan, Bukit Lawang, Berastagi ve Toba Gölü gezginler arasında oturmuş bir rota oluşturuyor; hatta farklı destinasyonlar arasında gidip gelen gerçek bir paylaşımlı taksi ağı var. Bazıları, özellikle aileler, on gün kadar özel şoför tutmaya bile karar veriyor. İlgileniyorsan Backpacking Sumatra (Indonesia) ya da Indonesia Backpackers üzerinden pek zorlanmadan birkaç whatsapp numarası bulabilmen gerekir. Alternatif olarak, birçok konaklama yerinin kesinlikle bazı bağlantıları vardır ve doğrudan tesisleri işletenlere sorabilirsin. Son bir seçenek de bağlantıdaki numarayı kullanarak whatsapp üzerinden Bagus Holidays Taxi ile iletişime geçmek. Bana söylendiğine göre genellikle günlük sabit bir ücret artı benzin ödeniyor. Son olarak, birkaç arkadaşımın yaptığı gibi Medan’da scooter kiralamayı da düşünebilirsin. AXE RENTAL MOTOR MEDAN sık sık tavsiye ediliyor ve istersen aracı havalimanına da teslim ediyorlar.

Kuzey Sumatra’nın başkenti ve Endonezya’nın üçüncü büyük şehri, ama sıradan bir gezgine sunacağı pek bir şey yok. Kalabalık ve kirli; çoğu gezgin şehre gelip aynı gün içinde ayrılma eğiliminde.

Kantor Pos Medan.

Medan’da yapılacak ve görülecek şeyler

Şehirde bir gün geçirmeye karar verirsen, merkezde Old City Hall (Google Maps) ve Kantor Pos Medan (Google Maps) gibi birkaç sömürge dönemi binası var. İstasyondan çıkarken yanlarından geçtim, pek özel bir şey değil. Buna karşılık Tjong A Fie Mansion’ı (Google Maps) ziyaret etmeye değer buluyorum; esasen Malezya’daki George Town‘daki Blue Mansion’ın kopyası. İkincisini iki hafta önce ziyaret etmiştim, o yüzden gitme ihtiyacı hissetmedim, ama ilginç olabileceğini düşünüyorum; en azından Malezya’daki ziyaret öyleydi. Doğu’nun Rockefeller’ı olarak da anılan iş dünyası devi Tjong A Fie, nitekim Medan’da çok zaman geçiriyordu ve ana konutunun bir kopyasını yaptırmıştı. Rehberli tur 35.000 IDR.

Masjid Raya Medan Camii’ne (Google Maps) de gitmedim, ama sık sık tavsiye ediliyor. Hollandalı bir mimar tarafından Fas, Avrupa, Orta Doğu ve Malay üslupları karıştırılarak tasarlanmış ve gerçekten çok etkileyici görünüyor. Yakında Istana Maimun / Maimoon Palace (Google Maps) var ama yorumlar kesinlikle pek heyecan verici değil; anlaşılan yalnızca iki odası gezilebiliyor, o odalar da hediyelik eşyayla doldurulmuş.

Son olarak, şehrin hemen dışındaki Maha Vihara Maitreya (Google Maps) ülkenin en büyük Budist tapınaklarından biri.

Old City Hall.

Medan’da konaklama

Şehirde geceleyeceksen RedDoorz Hostel @ Capsule Inn Medan hiç de fena değil. Banda Aceh’ten gelerek orada bir gece geçirdim. Temiz bir ortam ve hem merkeze hem otobüs terminaline çok uzak olmayan bir konum. Sabah erken bir uçuşun varsa ya da herhangi bir nedenle havalimanının yakınında kalmak istersen My Studio Hotels Kualanamu Airport Medan‘ı tavsiye ederim; şehre gitmek zorunda kalmak ve beraberindeki tüm sonuçlardan kaçınmak isteyen herkes için stratejik bir konum. Havalimanına servis de sunuyorlar.

Medan’a ulaşım

Daha önce de söylediğim gibi, Banda Aceh’ten gelen gece otobüsleri var, ama önceden alınan bir uçuş biraz daha pahalı ve sana epey zaman kazandırıyor. Havalimanından, merkez istasyondan (Google Maps) doğrudan giden ve tersi yönde de çalışan gerçekten rahat bir hızlı tren var, 40.000 IDR; seferler oldukça sık (saatleri Google Maps’te bulabilirsin). Alternatif olarak şehirdeki diğer destinasyonlara giden DAMRI otobüsleri var.

Bukit Lawang’da orangutan.

Bukit Lawang

Bukit Lawang, orangutanları neredeyse kesin olarak özgür hâlde gözlemleyebileceğin dünyadaki az sayıdaki yerden biri olarak biliniyor. Her şey, 2001’de resmen sona eren bir yeniden salma programıyla başladı. Ne yazık ki aslında yerel halk orangutanlara bakmayı hiç bırakmadı; orangutanlar turistlerin uyuduğu kamplara yakın yerlerde kolayca yiyecek bulabileceklerini çok iyi biliyor. Orangutanların çeşitli öğünlerden artanları almaya geldiğini bizzat gördüm. Hoşa gitsin gitmesin, yerel ekonomi tamamen onların varlığına bağlı, teşvikler oldukça açık. Özünde, “özgür” olsalar ve doğal yaşam alanlarında yaşasalar da, her bakımdan yarı vahşi orangutanlardan söz ediyoruz. Doğru mu? Yanlış mı? Fark etmez mi? Seçim senin.

Bat Cave.

Bukit Lawang’da yapılacak ve görülecek şeyler

Orangutanları görmek için Gunung Leuser Milli Parkı’nın içindeki yürüyüşler, Bukit Lawang’da elbette bir numaralı aktivite. Yine de biraz şansınla başka hayvanlar da görebilirsin. Örneğin on kadar orangutanın yanı sıra bir sürü Thomas’s leaf monkey, makak ve iki jibon gördüm.

Herkesin zevkine göre seçenekler sunuluyor (burada bazı standart programlar bulabilirsin); günübirlik yürüyüşlerden (esasen kaldığın pansiyonun rahatlığında uyumak için geri dönülen) iki, üç ya da daha fazla günlük yürüyüşlere kadar; bu yürüyüşlerde geceler parkın içinde, çok sade ama azıcık uyum sağlama isteğin varsa genel olarak o kadar da kötü olmayan tesislerde geçiriliyor.

Ben, neredeyse bütün acentelerin resmen kişi başı 170 € istediği, ama çok daha azına ödenebilen, rafting ile biten üç gün iki gecelik turu seçtim. Pansiyonda (Jhony’s Backpacker) tanıştığım iki kişiyle yerinde pazarlık yaparak kişi başı yaklaşık 130 € ödedik. Trekking diyorlar ama aslında pek yürümüyorsun, hatta tam tersine, çok az yürüyorsun. Genel olarak keyifli bir deneyimdi. Daha otantik bir şey arıyorsan, muhtemelen başka yere bakman ya da özel bir tur ayarlaman daha iyi olur; rehberler haftalarca istediğin kadar ormanın içine girmeye hazır, üstelik Sumatra kaplanı gibi daha çekingen hayvanları görme şansın da artıyor 🙂 Bana, istenirse Ketambe’ye kadar uzanan geçişin de organize edilebileceği söylendi.

Anne orangutan ve yavrusu artıkları yerken.

Bukit Lawang’da yapılacak başka pek bir şey yok. Bat Cave’e (Google Maps) gittim ama pek bir şey değil, üstelik girmek için 25.000 IDR istiyorlar. Bunun yerine yerel pazara (Google Maps) uğrayabilir ya da köyün içinden geçen yaya köprüsünün yakınında (Google Maps) yerel halkla birlikte yüzebilirsin.

Not: Bukit Lawang’a gelmeden önce Medan’da nakit çekmeni tavsiye ederim, çünkü burada ATM’ler ya hiç yok ya da güvenilmez.

Bukit Lawang’da konaklama

Trekkingden önce ve sonra Jhony’s Backpacker‘da kaldım; basit ama son derece ucuz ve genel olarak hiç de fena değil bir konaklama. Trekkingi de Jhony ile yaptım. Biraz tuhaf ama dürüst ve nazik bir karakter.

Bukit Lawang’a ulaşım

Gün boyunca Medan’a gidip gelen, bu noktadan (Google Maps) kalkan turuncu minibüslerle sık bağlantılar var. Fırının önünde yol kenarında park ediyorlar ve tanıması kolay. Yabancılardan 50.000 IDR istiyorlar. Bazı kişilerin önerdiği gibi Terminal Pinang Baris Medan’a (Google Maps) gitme, çünkü yerel mafya senden daha da fazlasını ödetmeye çalışacak. Son durak Bukit Lawang terminali (Google Maps). Alternatif olarak, daha önce anlatıldığı gibi paylaşımlı taksiler var.

Thomas’s leaf monkey.

Tangkahan ve Ketambe

Tangkahan ve Ketambe, Bukit Lawang’ın “kalabalığından” kaçınmak ve potansiyel olarak daha etik bir deneyim yaşamak isteyen herkes için daha az turistik iki alternatif. İkisini de ziyaret etmedim, o yüzden aşağıdakileri biraz temkinli karşıla. Ketambe, bazı açılardan Bukit Lawang’ın ikiz köyü; burada da Endonezya hükümeti bir orangutan yeniden salma programı yürütmüş ve bir sürü konaklama tesisi inşa etmiş, bu da orayı fiilen Gunung Leuser Milli Parkı’na açılan başka bir resmi giriş hâline getirmiş. Ama Bukit Lawang’a kıyasla ulaşımı çok daha zor olduğu için yıllar içinde turistik bir destinasyon olarak çok daha az gelişmiş ve bana anlatılana göre tam da bu yüzden çok daha otantik bir atmosferi koruyor. İlgileniyorsan Ketambe’ye toplu taşımayla nasıl gidileceğine dair ayrıntılı bilgiyi bu sayfada bulabilirsin.

Tangkahan ise Bukit Lawang’a çok uzak olmayan bir yerde; yolun yakın zamanda iyileştirilmesiyle iki köy arası arabayla bir saatten biraz fazla. Burada orangutanları görme imkânına ek olarak filler için bir koruma projesi de var. Ne yazık ki çok da uzun olmayan bir süre öncesine kadar fillere binmek mümkündü. Son zamanlarda işler değişmiş gibi görünüyor ama bazı yorumlar yine de olumlu değil. Her hâlükârda birkaç orman yürüyüşü ayarlayabilir ya da birkaç şelaleyi ziyaret edebilirsin; bunların hepsi Bukit Lawang’a göre daha az turistik olması gereken bir ortamda. Bu sayfada çok fazla bilgi bulabilirsin.

Berastagi

Karo Highlands’in kalbinde ve aktif yanardağlarla çevrili Berastagi, etkileyici manzaralar ve yıl boyu hoş bir iklim sunuyor, Toba Gölü’ne giderken yolculuğu bölmek için de harika bir durak. Berastagi’ye varmadan önce, şoförün varsa ya da scooterla seyahat ediyorsan, Air Terjun Teroh-Teroh Petar şelalesinde (Google Maps) durmayı düşünebilirsin.

Berastagi’de yapılacak ve görülecek şeyler

Berastagi merkezinde görülecek pek bir şey yok; yaylanın yerli halkı olan Karo Batak kültürüne adanmış küçük müzeye (Google Maps) uğramanı tavsiye ederim, pek özel bir şey değil ama giriş yalnızca 8.000 IDR ve madem oradasın, yakındaki pazara (Google Maps) da uğra. Şehrin hemen dışında Taman Alam Lumbini (Google Maps) var, guesthouse personelinin bana önerdiği bir Budist tapınağı ama gitmedim.

Karo Batak kültürüne adanmış müze.

Mount Sibayak

Sibayak yanardağı, hiç zorlayıcı olmayan, Berastagi’den rahatça tamamlanabilen güzel bir yürüyüş (All Trails). Yabancılar için giriş 20.000 IDR, ana patikanın başında (Google Maps) ödeniyor. Ben pazar sabahı çıktım ve çadırlarda inanılmaz sayıda insan vardı. Medan çok uzak değil ve yerliler için hafta sonu yapılan çok popüler bir yürüyüş.

Her hâlükârda rehberli bir tura katılmak kesinlikle şart değil. Daha çok, birçok kişinin yaptığı gibi gün doğumunu görmek için çıkmak istiyorsan, nerede kaldığına bağlı olarak ulaşımı ayarlaman gerekebilir (gün içinde merkezden kalkan minibüsler var). Ben doğrudan pansiyondan yürüdüm. Kratere vardığında aynı patikadan dönmek yerine kaplıcaların bulunduğu köy yönünde inebilirsin (All Trails).

Arka planda Mount Sinabung ile Mount Sibayak.

Her hâlükârda “kaplıca köyünde” bir sürü tesis var, ben biraz rastgele Mitra Sibayak Hot Spring’e (Google Maps) denk geldim. Giriş 15.000 IDR ve genel olarak tavsiye ederim. Hak edilmiş bir kaplıca banyosundan sonra yine yürüyerek pansiyona döndüm, ama istersen Berastagi yönünde gidip gelen her zamanki yerel minibüsler var, 7.000 IDR (Google Maps).

Kaplıca köyü yukarıdan.

Mount Sinabung

Gunung Sinabung son yıllarda özellikle aktifti ve bu nedenle halka kapalı, kratere çıkmak şu anda yasak. İleride durum değişirse güzel bir yürüyüş olabileceğinden eminim. Yerine vardığında güncel bilgi sor. Patikanın ayrıntıları burada (All Trails).

Berastagi’de konaklama

Ben RedDoorz at Sibayak Multi National Berastagi (eski adıyla Sibayak Multinational Rest House)‘ta kaldım ve şiddetle tavsiye ederim. Benim kaldığım oda daha iyi günler görmüş ama dış bahçe, ailenin misafirperverliği ve uygun fiyatlı harika yemekler orayı harika bir seçenek yapıyor. Üstelik biraz daha fazla yürümeye razı olanlar için, daha önce de söylediğim gibi, yanardağ yürüyüşüne doğrudan pansiyondan başlamak mümkün.

Berastagi’ye ulaşım

Bukit Lawang’dan “tourist bus”a yani paylaşımlı taksiye bindim, 200.000 IDR ödedim. Bildiğim kadarıyla toplu taşıma bir seçenek değil, ya da en azından Medan’a geri dönmeden değil; oradan Berastagi’ye doğrudan bağlantılar var.

Toba Gölü.

Toba Gölü

Toba Gölü dünyanın en büyük volkanik gölü, uzunluğu yaklaşık 100 kilometre, genişliği 30 kilometre. Başlıca turistik bölge, gölün ortasındaki Samosir Adası’nda yer alan ve Batak kültürünün merkez üssü olan Tuk-Tuk köyü. Toba Gölü’nün kıyıları, birkaç gün dinlenmek isteyen gezginlere sakin bir sığınak sunuyor.

Toba Gölü’nde yapılacak ve görülecek şeyler

Berastagi’de olduğu gibi, Toba Gölü’ne varmadan önce de şoförün varsa ya da scooterla seyahat ediyorsan, 120 metre yüksekliğiyle ülkenin en yüksek şelalelerinden biri olan Air Terjun Sipiso Piso şelalesinde (Google Maps) ve güzel bir seyir noktası bulunan Bukit Gajah Bobok’ta (Google Maps) durmayı düşünebilirsin.

Tuk-Tuk’ta, mutlaka scooter kiralamadan yürüyerek gezerek geleneksel Batak evlerini görebileceğin Huta Siallagan’ı (Google Maps) ziyaret edebilirsin, giriş 10.000 IDR. Yol üzerinde Museum Sipalakka da (Google Maps) var, giriş 10.000 IDR ve pek çok taş eser görülebiliyor.

Batak Müzesi.

Tuk-Tuk’un diğer tarafında ise daha çok hediyelik eşya satılan Tomok Market (Google Maps), geleneksel Batak evlerini görebileceğin Desa Wisata Tomok Parsaoran (Google Maps) (ben geçerken geleneksel müzik çalıyorlardı), birkaç soylu Batak ailesinin mezarlarının bulunduğu Old Tomb Of King Sidabutar (Google Maps) ve son olarak Batak Museum (Google Maps) var. Bence bunların hiçbiri olağanüstü değil, özellikle biraz bağlam bilgisi olmadan. Belki bir rehber tutarak ziyaret potansiyel olarak daha ilginç olabilir.

Scooter kiralamaya ya da belki organize bir tura katılmaya karar verirsen daha uzaklara gidip Parhallow viewpoint and coffee shop’a (Google Maps), başka bir geleneksel köy olan Pengrajin Ulos Samosir’e (Google Maps), Bukit Holbung Samosir seyir noktasına (Google Maps) ve Efrata Waterfall şelalesine (Google Maps) uğrayabilirsin. Ben şahsen bu yerlerin hiçbirine gitmedim, çünkü gölün kıyısında tembellik etmeyi ve yalnızca Tuk-Tuk çevresindeki ilgi çekici yerleri ziyaret etmeyi tercih ettim.

Soylu Batak ailelerinin mezarları.

Toba Gölü’nde konaklama

Ben Laster Jony’s‘ta kaldım; çok sakin bir bölgede, göl kıyısında şirin odalar. Personel nazik ve uygun fiyatlı harika bir restoran var. Sezonundaysa Avocado shake’i kesinlikle denemelisin! Tavsiye ederim.

Toba Gölü’ne ulaşım

Paylaşımlı taksilerle geliyorsan (ben Berastagi’den 200.000 IDR ödedim) seni Parapat iskelesinde (Google Maps) bırakacaklar; oradan gün boyunca Tuk-Tuk’a sık bağlantılar var, 25.000 IDR. Tekneye bindiğinde nerede kaldığın sorulacak ve buna göre ne zaman ineceğin söylenecek. Tekne gerçekten birkaç durak yapıyor ve seni konaklama yerine en yakın iskelede indirecekler. Scooterla geliyorsan adanın öbür tarafındaki köprüyü ya da yerel feribotu (Google Maps) kullanabilirsin.

Medan’a ya da Medan’dan paylaşımlı taksi 150.000 IDR, bazı guesthouse’lar daha fazla ücret alıyor; yalnızca feribotu rezerve ettirip transferi doğrudan Bagus Taxi’ye (Google Maps) ödeyebilirsin. Günlük transfer 10:00 civarında kalkıyor, o yüzden Tuk-Tuk’tan Parapat’a ilk tekneye binmek zorundasın. Bu hatta yerel otobüslerin de olduğundan eminim ama bu konuda bilgim yok. Ayrıca Medan – Bukittinggi/Padang hattını yapan ve Parapat’ta mola veren otobüsü de rezerve ettirmek mümkün, ama yolculuk 16 saat gibi (ya da daha uzun) sürüyor!

Yolculuğa Padang yönünde devam etmeyi düşünüyorsan, bütçen kısıtlı değilse Medan’a dönüp oradan Padang’a uçmanı tavsiye ederim.

Toba Gölü.

Padang

Padang, Batı Sumatra eyaletinin başkenti ve aynı zamanda Mentawai Adaları’na gitmek isteyen herkes için bir kavşak noktası. Şehrin sıradan bir gezgine sunacağı pek bir şey yok, ama adaları ziyaret etmeden önce ya da sonra yine de yarım gün meşgul olunabilir.

Padang’da yapılacak ve görülecek şeyler

Nehir boyundaki bölge (Google Maps) o kadar da kötü değil, küçük bir Budist tapınağı olan Kelenteng See Hin Kiong (Google Maps) var ve istersen nehri geçip Siti Nurbaya Hills’e (Google Maps) kadar yürüyebilirsin.

Bana Pantai Air Manis’in (Google Maps) iyi sörf sunduğu ve birkaç saat geçirmek için potansiyel olarak güzel bir plaj olduğu söylendi, ama ne yazık ki şehre bu kadar yakın olduğu için ciddi temizlik sorunları var gibi görünüyor.

Fırsatın olursa Masjid Raya Syekh Ahmad Khatib Al-Minangkabawi Sumatera Barat Camii’ne (Google Maps) de uğramanı tavsiye ederim; akşamları aydınlatıldığında hiç de fena değil! Uzakta kalıyorsan, oraya gitmek için yol katetmeye değip değmeyeceğine sen karar ver.

Masjid Raya Syekh Ahmad Khatib Al-Minangkabawi Sumatera Barat Camii

Padang’da konaklama

Kokos Hostel Padang City şehrin bir numaralı hosteli. Harika bir tesis, son derece nazik personel ve Mentawai Adaları’na giden hızlı teknelerin kalktığı limana bir adım ötede mükemmel bir konum. Belki Endonezya için biraz pahalı ama kesinlikle harika bir seçenek. Ben bir geceyi şehrin eteklerinde çok yerel bir guesthouse olan Mandeh Guesthouse Padang‘da da geçirdim. Nazik ve misafirperver bir aile. Fiyat-performans harika.

Padang’a ulaşım

Uçakla her gün kuzeydeki Medan’a ve güneydeki Jakarta’ya giden birkaç uçuş var, önceden alınırsa gerçekten ucuz. Havalimanından ise “Kota Padang” merkezine otobüs bağlantıları var, 30.000 IDR; tam olarak nerede indirildiğini bilmiyorum çünkü ben şahsen bir Grab paylaştım. Ayrıca yaklaşık iki saatte bir kalkan ve yalnızca 10.000 IDR tutan bir tren var, sefer saatleri Google Maps’te. Bence uçuş maliyetleri göz önüne alındığında kara yoluyla mantıklı tek bağlantılar, daha sonra anlatacağım Bukittinggi ve Harau Valley yönündekiler. İstersen hem kuzeydeki Medan’a hem güneydeki Jakarta’ya giden otobüsler de var, ama ikisinde de otobüste geçirilecek 20 saatten fazla var!

Mentawai’de kaldığımız evin aile reisi.

Mentawai Adaları

Endonezya’daki Sumatra’nın batı kıyısı açıklarında yer alan Mentawai Adaları, özellikle sörfçüler arasında ünlü; bu adalar gerçekten de dünyanın en iyi dalgalarından bazılarını sunuyor.

Ama burada yalnızca dalgalar yok: gür yağmur ormanları, el değmemiş plajlar ve özellikle yerli Mentawai halkının eşsiz kültürü, bu adaları her gezgin için büyüleyici kılıyor.

Mentawai Adaları’nda yapılacak ve görülecek şeyler

Ben sörfçü değilim, bu yüzden bu konuda pek bilgim yok; yalnızca burada sörf yapmanın pek ucuz olmadığını biliyorum: suya sörf tahtasıyla girmek için gereken izin tek başına 2.000.000 IDR (15 gün geçerli) ve her hâlükârda tam olarak hostel fiyatları olmayan sörf kamplarına/resortlarına başvurmak gerekiyor gibi görünüyor. Biraz araştırma yapmanı öneririm.

Şamanik ritüel.

Mentawai kabilesi turu

Ben ise Siberut Adası’ndaki (Google Maps) “Mentawai kabilesi turu”na katıldım. Mentawai halkı yarı göçebe avcı-toplayıcılar, birçoğu hâlâ çok geleneksel bir hayat yaşıyor. Turlar genellikle üç gece dört gün sürüyor, yani bir hızlı tekneyle diğeri arasındaki süre (Padang bağlantıları günlük değil).

Yola çıkmadan önce pek araştırma yapmadım, o dönem başka insanlarla seyahat ediyordum ve bu sefer sadece gruba uydum. Dört gün üç gecelik tur için (Padang’dan gidiş dönüş bilet dahil) 3,5 milyon ödedim. Tur, bana hiç samimi gelmeyen Agus adında biri tarafından organize ediliyordu; buna karşılık Gejeng (rehberimiz) bana harika biri gibi geldi. Gejeng, işleri Agus’tan almak zorunda kalmadan kendi müşteri çevresini oluşturmaya çalışıyor, ona doğrudan Instagram üzerinden ulaşabilirsin.

Tura dönersek, genellikle üç gecenin hepsi ormanda yerel ailelerin misafiri olarak geçiriliyor ve gündüzleri balık tutmak, ormanda trekking yapmak, larva toplamak, yerlilerin un elde ettiği yerel bir bitki olan Sago ya da saguyu hazırlamak vb. gibi aktiviteler yapılıyor. Biz sonunda ormanda yalnızca bir gece geçirdik, çünkü köyde katılmak istediğimiz önemli bir tören yapılacaktı. Danslar, şarkılar, kurban edilen hayvanlar ve birkaç şeytan kovma ayini; yani en hafif deyimiyle eşsiz bir deneyim! Özünde, turlar son derece kişiselleştirilebilir.

Sagu hazırlığı.

Çevredeki diğer adalar

Siberut Adası ziyaretini yakındaki Sipura (Google Maps) ile de birleştirebilirsin. İki ada denizden haftada en az iki üç kez bir tekneyle bağlanıyor, yani Padang’a geri dönmen gerekmiyor. Kuzey bölgesinde liman (Google Maps) ve bir hayli guesthouse barındıran ana yerleşim yeri bulunuyor. Gitmedim ama görünüşe göre plajlar el değmemiş ve kitle turizminden hâlâ çok uzak. Burada bir makale bulabilirsin.

Son olarak, klasik turistik rotaların dışına çıkmak isteyen herkes için Mentawai’nin kuzeyindeki Hinako takımadası da ilginç bir başka destinasyon. Nias Adası’nın (Google Maps) bir havalimanı olması onu çok daha erişilebilir kılıyor. Burada bir makale bulabilirsin. Oradan Asu gibi daha da uzak adalara ulaşılabiliyor. Burada bir makale bulabilirsin.

Mentawai Adaları’na ulaşım

“Mentawai Fast Ferry” hızlı teknesi Padang’daki bu noktadan (Google Maps) kalkıyor ve kuzeyde kısa bir mola verdikten sonra turların başladığı köye varıyor (konum burada: Google Maps). Deniz koşullarına göre yaklaşık 3–6 saat sürüyor. İstersen yaklaşık 12 saat süren yavaş feribot da var. Bu sayfada sık güncellendiği anlaşılan bir makale bulabilirsin, ama yerine vardığında her şeyi teyit etmeni şiddetle tavsiye ederim.

Tur sırasında yukarı doğru çıktığımız nehir.

Harau Vadisi

Çoğu zaman Endonezya’nın “Yosemite”si olarak anılan Harau Vadisi, gür pirinç tarlaları, heybetli dikey kaya duvarları ve şelaleleriyle kırsal Endonezya’dan bir tat sunuyor ve en hafif deyimiyle eşsiz manzaralar barındırıyor.

Harau Vadisi.

Harau Vadisi’nde yapılacak ve görülecek şeyler

Scooter kiralayıp vadiye karakter katan güzel manzaranın tadını çıkarırken çevredeki çeşitli şelaleleri ziyaret etmeni şiddetle tavsiye ederim. Son zamanlarda yağmur yağmadıysa Sarasah Tanggo şelalesiyle (Google Maps) başlayabilirsin. Toprak yolu scooterla rahatça gidebilirsin, aksi takdirde barajda park edip yürüyerek devam etmeni tavsiye ederim (Google Maps). Sonra Sarasah Donat şelalesine (Google Maps) ve Sarasah Murai 7 Tingkat şelalesine (Google Maps) devam et. Bu civarda vadinin güzel manzaralarını sunan “ünlü” seyir noktası olması gerekiyor; patika Organic Maps’te işaretli ama görünüşe göre gerçekten çok dik ve birlikte seyahat ettiğim arkadaşlar ilgilenmediği için çıkmadım. Son olarak, istersen yüzebileceğin Sarasah Bunta şelalesini (Google Maps) ziyaret et. Çok uzak olmayan bir yerde, günü bitirmek için ikindi vakti gidebileceğin şirin bir seyir noktası var (Google Maps). Alternatif olarak bir tura katılabilirsin, tüm guesthouse’lar organize edebilir.

Sarasah Murai 7 Tingkat şelalesi.

Zamanın ve isteğin varsa vadiden çıkmayı da düşünebilirsin. Biz yerliler arasında tanınan bir köprüye (Google Maps) kadar sürdük ama açıkçası değeceğini sanmıyorum. Sık sık tavsiye edilen bir başka destinasyon da Kapalo Banda Taram Gölü (Google Maps).

Kelok 9 Köprüsü.

Harau Valley’de konaklama

Booking’de biraz araştırma yapınca göründüğünün aksine, vadide çok sayıda guesthouse var. Ben iki kişiyle birlikte Abdi Homestay’de (Google Maps) bir bungalovu paylaştım ve tavsiye ederim. Yeşilliklerin içinde güzel bir tesis, sahibi gerçekten nazik, çok iyi İngilizce konuşuyor ve scooter kiralama ucuz. Akşam yemeği nefisti. Doğrudan whatsapp üzerinden, instagram sayfalarında bulabileceğin numaradan rezervasyon yapabilirsin. Sık sık tavsiye edilen bir başka guesthouse Limpato Homestay (Google Maps).

Harau Valley’e ulaşım

Padang’dan sık sık kalkan direkt minibüsler var, bu noktadan (Google Maps). Ben Sinamar şirketine bindim, 4–5 saat ve 30.000 IDR. Seni vadiye giden kavşakta, bu noktada indiriyorlar (Google Maps). Buradan motosiklet taksiler 50.000 IDR istiyor. Bukittinggi’den geliyorsan söz konusu minibüs, bu noktadaki istasyondan geçiyor (Google Maps).

Sarasah Tanggo şelalesi.

Bukittinggi

Batı Sumatra yaylalarının arasına yerleşmiş Bukittinggi, serin iklimli hoş bir şehir. Padang ile Harau Valley’nin yaklaşık yarı yolunda yer aldığı için yolculuğu bölmek isteyen herkes için harika bir ara durak oluyor.

Saat meydanı.

Bukittinggi’de yapılacak ve görülecek şeyler

Açıkçası şehir hoş olsa da pek özel bir şey değil ve az günün varsa vaktini başka yerde geçirmeni tavsiye ederim. Yine de şehirde ikonik saat meydanını ve çevresini, Jam Gadang Bukittinggi’yi (Google Maps), Japon işgali sırasında sığınak görevi gören bir tünel sistemi olan Japanese Tunnel’ı (Google Maps) ziyaret edebilirsin; giriş 25.000 IDR ama hiçbir bilgilendirme yok. Yine de arka planda Singgalang yanardağıyla birlikte Sianok Valley’e (Google Maps) bakan güzel bir manzara bulursun (çok aktif olduğu için kapalıydı ama normalde zirveye çıkılabiliyor, AllTrails). İstersen tünellerin çıkışından “küçük Çin Seddi” boyunca bu seyir noktasına (Google Maps) kadar yürüyebilirsin, patika Organic Maps‘te net bir şekilde işaretli. Fort De Kock’a (Google Maps) gitmedim çünkü cuma günleri kapalı; giriş, kötü yorumlara sahip Taman Margasatwa dan Budaya Kinantan hayvanat bahçesine (Google Maps) erişimi de kapsıyor.

Son olarak scooter kiralayıp şehir dışındaki bazı cazibe merkezlerini, örneğin Istano Basa Pagaruyung sarayını (Google Maps) ve iki müze olan Rumah Tuo Kampai nan Panjang (Google Maps) ile Bustanul Arifin PDIKM’i (Google Maps) ziyaret edebilirsin.

Japon Tünelleri.

Bukittinggi’de konaklama

Ben iki kişiyle birlikte gerçek bir daireyi paylaştım, o yüzden sana başka ne tavsiye edeceğimi bilmiyorum. Yine de Kareem Syariah Hostel Bukittinggi mükemmel bir konumda ucuz ve temiz odalar sunuyor gibi görünüyor.

Bukittinggi’ye ulaşım

Harau Vadisi’nden Sarah şirketiyle yaklaşık yarım saatte bir otobüs var (Google Maps), 20.000 IDR istiyorlar. Padang’a gidip gelmek için daha önce bahsettiğim minibüse binip Bukittinggi’ye varınca inebilirsin (Google Maps). Son olarak Padang havalimanından doğrudan bağlantılar var, seferlerin ne kadar sık olduğunu bilmiyorum, 25.000 IDR.

Sianok Valley.

CAVA

140 milyonu aşan nüfusuyla Cava, yalnızca Endonezya’nın en yoğun nüfuslu adası değil, aynı zamanda dünyanın en yoğun nüfuslu bölgelerinden biri. Bali’ye yakınlığı da göz önüne alındığında ada oldukça turistik; özellikle ünlü Bromo ve Ijen yanardağlarının bulunduğu doğu kesimi, ama ünlü tapınaklarıyla güzel Yogyakarta da öyle.

Jakarta

On milyonu aşan nüfusuyla Jakarta, ülkenin ekonomik başkenti ve teknik olarak hâlâ Endonezya’nın siyasi başkenti, ama hükümet başkenti Borneo Adası’ndaki Doğu Kalimantan’da yer alan Nusantara adlı yeni bir şehre taşıyor.

Monas.

Jakarta’da yapılacak ve görülecek şeyler

Endonezya seyahatin için az günün varsa, açıkçası vaktini başka yerde geçirmenin daha iyi olacağını düşünüyorum. Her büyük şehirde olduğu gibi burada da birkaç saat geçirmenin ilginç bir yolu olan free walking tourlar var; ben GuruWalk ile bir tane yaptım ve hiç de fena değildi.

Kendi başına gezmeyi tercih edersen, şehrin tarihi merkezinde, özellikle Taman Fatahillah Meydanı çevresinde (Google Maps) sömürge tarzında birkaç bina var; istersen orada Jakarta Tarih Müzesi’ni (Google Maps) ziyaret edebilirsin, giriş gerçekten ucuz. Yakındaki Endonezya Bankası Müzesi’ni (Google Maps) ve çok uzak olmayan bir yerde bir Budist tapınağını (Google Maps) de tavsiye ederim.

Biraz daha güneye inince Endonezya’nın Hollandalılardan bağımsızlığını anan ünlü dikilitaş Monas’ı (Google Maps) ziyaret edebilirsin; tepesine de çıkılabiliyor ama çoğu zaman kuyruğa girmek gerekiyor. Buradan dünyanın en büyük camilerinden biri olan, cuma hariç her gün gezilebilen İstiklal Camii’ne (Google Maps) ve caddenin karşı tarafında Jakarta katedraline (Google Maps) devam edebilirsin. Modern ve çağdaş sanatın hayranı değilim, ama sen öylesen MACAN müzesi (Google Maps) sık sık tavsiye ediliyor.

Son olarak, şehrin güneyinde Pancasila Fire Monument TMII anıtının çevresinde (Google Maps) çok sayıda müzenin bulunduğu devasa bir park var; gitmedim ama birkaç yerli bana tavsiye etmişti.

Jakarta katedrali.

Jakarta’da konaklama

Ben birkaç geceyi Wonderloft Hostel Kota Tua‘da geçirdim; Jakarta’nın tarihi merkezinin kalbinde, ucuz, harika bir hostel. Şehirde bir iki gün geçirmek istersen tavsiye ederim.

Jakarta’ya ulaşım

Ekonomik önemi nedeniyle Jakarta’dan Endonezya’daki sayısız havalimanına doğrudan uçuşlar var. Havalimanı şehir merkezine hem trenle hem otobüsle bağlı; en iyi seçenek nerede kalacağına bağlı.

Karayoluyla da onlarca şehre doğrudan otobüs bağlantıları var; Bali’deki Denpasar ve Sumatra’daki Padang da bunların arasında (yaklaşık 24 saatlik yolculuk!). Ayrıca Cava Adası’ndaki birçok şehre rahat tren bağlantıları da var.

Taman Fatahillah Meydanı.

Bogor

Jakarta’nın yaklaşık bir saat güneyindeki Bogor, daha serin iklimi ve botanik bahçeleriyle ünlü; başkentte kalıyorsan şehir dışına kaçamak yapılacak bir yer ya da başlı başına bir destinasyon olabilir.

Bogor’da yapılacak ve görülecek şeyler

Güneydoğu Asya’nın en eskilerinden biri olan ikonik Bogor Botanik Bahçesi (Google Maps) mutlaka görülmesi gereken bir yer. İçinde cumhurbaşkanlığı sarayı da bulunuyor ama gezilemiyor (Google Maps). Birkaç saat geçirmek için şüphesiz hoş bir yer olsa da olağanüstü bir şey bekleme, giriş 25.000 IDR.

Bunun dışında şehirde yapılacak pek başka bir şey yok, ben aslında yalnızca bir gece geçirdim ve sonra Bandung’a gittim. Scooter kiralayıp Bogor çevresini gezmeye razıysan Pura Parahyangan Agung Jagatkarta Hindu tapınağına (Google Maps), Air Terjun Curug Nangka şelalesine (Google Maps) gidebilir ya da Mt Salak’ın (Google Maps) zirvesine çıkabilirsin (All Trails).

Cumhurbaşkanlığı sarayı.

Bogor’da konaklama

Ben Rion Hostel Bogor‘da kaldım; harika bir hostel, iyi konum, nazik ve yardımsever personel. Şiddetle tavsiye ederim. Bir başka seçenek de GIO Guesthouse Bogor.

Bogor’a ulaşım

Jakarta’dan çok sık tren bağlantıları var, sefer saatleri Google Maps’te de var. Ayrıca Jakarta havalimanından Damri Terminali’ne (Google Maps) ve tersi yönde, başkentten geçmek istemeyenler için doğrudan otobüs bağlantıları var. Son olarak Baranangsiang Terminali’nden (Google Maps) otobüsle ve Lintas Shuttle BTM (Google Maps) ile Jackal Holidays Luxury Shuttle’dan (Google Maps) minibüsle Bandung’a rahat doğrudan bağlantılar var, ama bunlarla da sınırlı değil; sonuncular Traveloka üzerinden de rezerve edilebiliyor.

Cimaja ve Batukaras (Cava’da sörf)

Daha önce de söylediğim gibi sörf yapmıyorum, ama Pantai Cimaja (Google Maps) ve Pantai Batukaras (Google Maps) gezginler tarafından sık sık tavsiye ediliyor, özellikle ikincisi. Cava’da da sörf tutkunları için ilginç başka birçok destinasyon var, bazı fikirleri bu sayfada bulabilirsin.

Bandung’daki çay plantasyonları.

Bandung

Jakarta ve Surabaya’dan sonra Bandung, Cava’nın büyüklük bakımından üçüncü şehri. Deniz seviyesinden yaklaşık 700–800 metre yükseklikte yer aldığı için şehir, Endonezya’nın birçok başka şehrine göre daha serin ve hoş bir iklime sahip.

Bandung’da yapılacak ve görülecek şeyler

Şehir gezginler arasında özellikle popüler değil; onlar genellikle Jakarta’dan doğrudan Yogyakarta’ya gitmeyi ve tersini tercih ediyor, ama vaktin varsa ilginç birkaç cazibe merkezi var. Jalan Braga’ya (Google Maps) uğramanı tavsiye ederim; özellikle akşamları kısmen trafiğe kapatıldığında yürüyüş yapmak için hoş bir sokak. Ayrıca Masjid Raya Bandung Camii’ni (Google Maps) ziyaret edebilirsin; gitmedim ama bana hafta sonları minarenin tepesine çıkmaya izin verildiği söylendi.

Tangkuban Perahu yanardağı

Tangkuban Perahu yanardağı (Google Maps) şehrin kuzeyinde ve scooterla kolayca ulaşılabiliyor. Ben Vectoren Rental Motor’dan (Google Maps) kiraladım. Yol kraterin kenarına kadar çıkıyor ve oradan muhteşem manzaralar var. Ne yazık ki yabancılar için giriş gerçekten “pahalı”: hafta içi 200.000 IDR, hafta sonu ise tam 300.000 IDR (yerlilerin on katı!). Ayrıca kaplıcaların bulunduğu küçük krateri (Google Maps) ziyaret etmek istersen rehber almaya zorluyorlar; fiyat görünüşe göre pazarlığa açık ama kısa bir patika için en az 100.000 IDR istiyorlar gibi, ben hemen reddettim. Açıkçası bütçen kısıtlıysa muhtemelen ben başka bir şey yapardım, ama karşılayabilsen bile, astronomik rakamlardan söz etmediğimize göre, yabancılardan olabildiğince çok para toplamaya çalışmak şahsen desteklememeye çalışacağım bir şey.

Yanardağı ziyaret etmeden önce ya da sonra, şehrin hemen dışında, bir dizi patikanın bulunduğu bir park olan Taman Hutan Raya Ir. H. Djuanda’da (Google Maps) durabilirsin; yabancılar için giriş 55.000 IDR. Pek özel bir şey değil.

Tangkuban Perahu yanardağı.

Beyaz Krater

Beyaz Krater ya da Kawah Putih (Google Maps) ise şehrin güneyinde. Bu da en hafif deyimiyle eşsiz bir manzara sunan bir yanardağ. Aracını otoparkta (Google Maps) bırakıp gerçek kratere kadar gidip gelen servis araçlarına binmen gerekiyor. Servis dahil giriş 110.000 IDR. Bilet, çok etkileyici bir gölün olduğu gerçek kratere erişimi içeriyor; ama Sunan Ibu (Google Maps) gibi seyir noktalarına ulaşmak istersen ekstra ödemen gerekiyor.

Ayrıca yakındaki çay plantasyonlarına (Google Maps) uğramanı tavsiye ederim. Az önce belirtilen noktada kolay bir erişim var ve plantasyonların arasında kısa bir yürüyüş yapılabiliyor. Günü çevredeki kaplıcalardan birinde bitirebilirsin; ben Onsen Ranca Upas’a (Google Maps) gittim ve genel olarak tavsiye ederim.

Beyaz Krater.

Bandung’da konaklama

Ben Nindya Biodistrict Hotel Bandung‘da kaldım; temiz ve ucuz bir kapsül otel, samimi personel. Çok iyi bir coworking alanı da var. Konum pek merkezi değil ama sanırım sorun olmaz. Tavsiye ederim.

Bandung’a ulaşım

Jakarta ya da Yogyakarta’ya gidip gelmek için trene binmeni tavsiye ederim; otobüslere göre kesinlikle daha rahat ve çok daha hızlı. Traveloka üzerinden rezervasyon yapabilirsin.

Merapi ve Merbabu dağları, Yogyakarta.

Yogyakarta

Yaklaşık yarım milyon nüfuslu bu büyük şehir, özellikle ülkenin en önemli ve en etkileyici iki tapınağına yakınlığı sayesinde Cava Adası’nın tamamındaki açık ara en turistik destinasyon. Yine de şehrin de kendine has bir cazibesi var ve fazladan bir günün varsa kesinlikle ziyaret etmeye değer.

Yogyakarta’da yapılacak ve görülecek şeyler

Ülkenin en eski şehirlerinden biri olan Yogyakarta, çok sayıda tarihi binaya sahip. Bunların en önemlisi muhtemelen seni büyülemeyecek ama mutlaka gezilmesi gereken Sultan Sarayı (Google Maps); içinde küçük bir sergi de var ve belirli saatlerde müzik ve dans gösterilerini izleyebilirsin.

Çok uzak olmayan bir yerde Kampung Wisata Taman Sari’yi (Google Maps) ziyaret etmeni de tavsiye ederim; sultana ait başka bir saray, geçmişte havuzlardan biri haremi tarafından kullanılıyordu ve sultan bitişikteki bir kuleden… seçimini yapabiliyordu. Bunlar muhtemelen iki ana ilgi çekici nokta.

Kampung Wisata Taman Sari.

Ben Vredeburg müzesine de (Google Maps) gittim; esasen Endonezya’nın bağımsızlık tarihine adanmış, özel bir şey değil ama fiyatı yüksek değil, ayrıca günün ortasındaki güneşten kaçmak için iyi bir yol olabilir. Akşamları Malioboro boyunca (Google Maps) yürüyebilirsin.

Yerine vardığında bilgi al, ama en azından son ziyaretimde Merapi yanardağı (Google Maps) özellikle aktifti, geceleri lav net bir şekilde görülebiliyordu. Ben hosteldeki birkaç kişiyle bu noktaya kadar (Google Maps) bir Grab paylaştım ama manzara en iyisi değildi. Bu noktaya (Google Maps) yerleşen bir arkadaşım ise daha şanslıydı. Her hâlükârda bunun yanardağın aktivite seviyesine de çok bağlı olduğunu sanıyorum ve krater sürekli değişiyor gibi görünüyor.

Merapi yanardağı.

Borobudur Tapınağı

Hayatımda çok tapınak gördüm ama bu, şüphesiz en etkileyicilerinden biri ve boşuna değil, dünyanın en büyük Budist tapınağı (Google Maps). Ne yazık ki artık geçmişte olduğu gibi tapınağın tepesinden gün doğumunu izlemek mümkün değil ve gündüz erişim kısıtlı. Gerçekten de iki tür bilet var: “Temple Ground Ticket” ve “Temple structure Ticket”. İlki 387.500 IDR ve esasen yalnızca tapınağın etrafında yürümene izin veriyor, ikincisi ise 455.000 IDR ve tepeye çıkmana olanak tanıyor, ki bunu kesinlikle tavsiye ederim. Ancak bu tür bilete yalnızca sınırlı sayıda izin veriliyor ve saat dilimini rezerve etmek gerekiyor. Yüksek sezonda biletler haftalar öncesinden tükenmiş olabilir. Biletlerin de satın alınabildiği resmi sitede gerekli tüm bilgileri bulabilirsin.

Yerel öğrencilerle fotoğraf.

Ben tapınağı tepeden gün doğumunu izlemek hâlâ mümkünken ziyaret etme şansına sahip oldum ve harika bir deneyimdi, ama açıkçası bütçen kısıtlıysa ve artık “Temple structure Ticket” kalmadıysa, bilet ücretini haklı çıkarmak bence biraz zor.

Yogyakarta’ya yalnızca 40 km uzaklıktaki bu yere ulaşmak için Jombor terminalinden (Google Maps) sık sık kalkan yerel bir minibüse binebilir ya da daha da iyisi scooter kiralayabilirsin.

Borobudur’un tepesinden gün doğumu.

Prambanan Tapınağı

Borobudur’a yakınlığı nedeniyle bu Hindu tapınak kompleksi çoğu zaman ikinci planda kalıyor, ama burası kesinlikle olağanüstü ve kesinlikle görülmesi gereken bir yer (Google Maps).

Başlangıçta 240 tapınaktan oluşuyordu, ne yazık ki yıllar içinde çoğu yıkıldı ve geriye sadece enkaz kaldı. Ayrıca 2006’daki son deprem daha da fazla yıkıma yol açtı. Yine de şüphesiz olağanüstü bir eser. Burada da birkaç saat gezmek için fazlasıyla yeterli sanırım, o yüzden ikisini de aynı gün içinde ziyaret etmeni, ama gün boyunca kesinlikle daha popüler ve kalabalık olan Borobudur’dan başlamanı tavsiye ederim. Burada da resmi siteden 400.000 IDR karşılığında bilet alabilirsin. Yer Yogyakarta’ya yalnızca 20 km uzaklıkta ve tren istasyonundan (Google Maps) kalkan yerel bir otobüsle ya da scooterla rahatça ulaşılabilir.

Son olarak, bölgede o kadar popüler ve heybetli olmayan, birçok kişinin tavsiye ettiği ama şahsen ziyaret etmediğim üçüncü bir tapınak daha var: Ratu Boko (Google Maps).

Prambanan Tapınağı.

Nepal Van Java ve Sumbing Dağı

Sumbing Dağı’nın (Google Maps) eteklerindeki Nepal Van Java (Google Maps), Endonezya’daki son seyahatimin en önemli noktalarından biriydi. Şirin köy yabancı turistler arasında hâlâ nispeten az biliniyor ve bence kesinlikle ziyaret etmeye değer, özellikle Sumbing yanardağına tırmanışla birleştirilirse; köyden bile manzaralar nefes kesici. Bildiğim kadarıyla köye ulaşan toplu taşıma yok. Birkaç kişiyle birlikte Yogyakarta’daki pansiyondan doğrudan scooter kiralamayı tercih ettik ve yolculuğu bölmek için Air Terjun Kedung Kayang şelalesine (Google Maps) uğradık; hiç de fena değil ve genel olarak tavsiye ederim.

Air Terjun Kedung Kayang.

İnternette guesthouse’ların aksine pek fazla tesis bulunmuyor. Biz Homestay Omah Biru’da (Google Maps) iki oda tuttuk. Tavsiye edilen diğer iki guesthouse Homestay Dua Saudara (Google Maps) ve Bintang Homestay (Google Maps); rezervasyon için Google Maps’te bulabileceğin numaraya whatsapp’tan mesaj gönderebilirsin.

Sabah 3:00’te yanardağın tepesine çıkarken, iki yerli turist bize teknik olarak yanardağın tepesine çıkmak için bu noktada (Google Maps) bir kayıt yaptırmak gerektiğini söyledi. Bizim için artık çok geçti ve yaptıramadık, her hâlükârda hiçbir kontrol yapılmadı.

Nerede kaldığına bağlı olarak biraz tırmanıştan kurtulabilir ve aracı patikanın başına park edebilirsin (Google Maps). Ama dikkat et, çünkü köyün yolları son derece dik; iki kişi otomatik bir scooterla çıkmak zor, hatta imkânsız, motor freni olmadan inmek ise iyi frenler gerektiriyor. Her hâlükârda biz sabah 3:00 civarında yola çıktık ve gün doğumu için Pos 3 Sunrise Point seviyesine (Google Maps) 5:30 civarında vardık.

Asıl zirveye ulaşmak niyetindeydik ama gün doğumundan sonra her yer bulutlandı ve Pos 4 seviyesinde (Google Maps) dönüp geri indik. Patikayı takip etmek gerçekten kolay ve genel olarak iyi bakılıyor, her hâlükârda gps koordinatlarını All Trails‘te bulabilirsin. Asıl zirveye çıkmaya karar verirsen, 1.500 metreden fazla yükseklik farkı olduğunu bil, yani pek de çocuk oyuncağı değil! Birçok yerlinin yürüyüşü iki günde yaptığı, geceyi çadırda geçirdiği görülüyor; bazıları patikanın ilk bölümünü Pos 1’e (Google Maps) kadar katetmek için motosiklet taksilere (50.000–100.000 IDR) para veriyor. Kendi aracınla yapmak yasak ve zaten tavsiye etmezdim, görünce anlarsın!

Pos 3’ten gün doğumu.

Mount Merbabu

Yogyakarta’dan yola çıkarak Mount Merbabu’ya (Google Maps) tırmanmak nispeten popüler bir yürüyüş. Yabancılardan 350.000 IDR istiyorlar, bunu gerçekten pek makul bulmuyorum. Bizim durumumuzda seçtiğimiz gün için boş seans yoktu, o yüzden başka bir şey yaptım. Yürüyüşü yapmak için önce resmi sitede kayıt olmak ve sonra çeşitli patikalardan birini seçmek gerekiyor: Suwanting (All Trails), Merbabu (All Trails), Wekas (All Trails) ve Thekelan (All Trails).

Her durumda azımsanmayacak bir yükseklik farkından söz ediyoruz, yani hafife alınmamalı. Ayrıca yürüyüşü Yogyakarta’dan yola çıkıp aynı gün içinde yapmaya karar verirsen, sabah erkenden yola çıkmanı tavsiye ederim.

Yogyakarta çevresinde yapılacak diğer şeyler

Baştan söyleyeyim, aşağıdaki cazibe merkezlerinin hiçbirini ziyaret etmedim ama yerel bir arkadaşım Yogyakarta’dan çıkılabilecek olası bir günübirlik gezi olarak bana tavsiye etmişti. Güne Goa Pindul (Google Maps) ve Goa Jomblang (Google Maps) mağaralarını ziyaret ederek başlayıp ardından Pantai Pok Tunggal (Google Maps) ya da Pantai Sadranan’da (Google Maps) plajın keyfini çıkarabilirsin. Son olarak Yogyakarta’ya dönmeden önce şehrin harika manzaralarını sunan HeHa Sky View’de (Google Maps) durabilirsin.

Yogyakarta’da konaklama

Şehre son ziyaretimde Ndalem Diajeng‘de kaldım; fiyat-performans harika, ev sahibi inanılmaz nazik ve yardımsever biri. Tavsiye ederim. Daha lüks bir şey arıyorsan Ostic House, Yogyakarta’nın ana turistik bölgesinde güzel bir hostel; yatakhanelerdeki yatakların çoğu (klimalı) ranza değil tek kişilik, donanımlı bir mutfak ve bir spor salonu var. Lüks bir şey arayanlar için Java Villas rekabetçi fiyatlarla güzel odalar sunuyor.

Yogyakarta’ya ulaşım

Nerede olduğuna bağlı olarak iç hat uçuşlarını düşünebilirsin; önceden alınırsa gerçekten ucuz olabilirler. Karayoluyla, Jakarta’dan, Bandung’dan ya da Surabaya’dan (Bromo Dağı’na giden kavşak) Traveloka üzerinden rezerve edilebilen trenle seyahat etmeni şiddetle tavsiye ederim. Karimunjawa’ya ve Karimunjawa’dan ulaşım için ayrıntılı talimatları aşağıda bulabilirsin.

Nepal Van Java.

Karimunjawa

27 adadan oluşan bu takımada, el değmemiş beyaz kumlu plajlar, capcanlı mercan resifleri ve rahat bir atmosfer sunuyor. Birkaç günlüğüne her şeyi bırakıp kafa dinlemek isteyen herkes için harika bir destinasyon ve uluslararası gezginlerin hâlâ nispeten az uğradığı bir yer.

Not: Takımadanın tamamı bir milli parkın parçası, bu yüzden vardığında hafta içi 150.000 IDR, hafta sonu 225.000 IDR ödemen gerekecek.

Pantai Alano.

Karimunjawa’da yapılacak ve görülecek şeyler

Feribotun vardığı ana adada kelimenin tam anlamıyla onlarca plaj var; tabii ki hepsini görmedim ama favorilerim Pantai Bobby (Google Maps) ve Pantai Alano (Google Maps). Girmek için 5.000 IDR istiyorlar ama kesinlikle değer, çünkü Endonezya’daki birçok başka plajın aksine bunlar temiz ve bakımlı. Biraz daha kuzeyde Pantai Barakuda’ya (Google Maps) gidebilirsin; buradan yakındaki Pulau Cilik’e (Google Maps) tekne ayarlanabiliyor ve harika şnorkelle yüzme imkânı var. Sunset Beach (Google Maps), adından da anlaşılacağı gibi gün batımında popüler. Plaj pek bir şey değil ve oldukça kalabalık, gittiğim akşam bir dj seti vardı ve her hâlükârda bar ve restoran sıkıntısı yok. Biraz daha hareketli bir atmosfer arıyorsan işine yarayabilir.

Pantai Bobby.

Island Hopping Tour

Bu tur adada hemen her yerde sunuluyor ve oldukça standart bir rotası var: iki şnorkel seansı ve bir adada öğle yemeği; benim katıldığım turda Pulau Cemara besar (Google Maps). Günü geçirmek için harika bir yol. Konaklama yerlerinin ve acentelerin çoğu 250.000 IDR istiyor ama ben, diğer birçok şeyin yanı sıra scooter kiralamayı da gerçekten avantajlı fiyatlarla sunan CAFE WALAWARI’den (Google Maps) rezervasyon yaparak 200.000 IDR ödedim.

Pulau Cemara Besar.

Karimunjawa’da konaklama

Ben KALINDA HOMEY‘de kaldım; hem özel odaları hem küçük bir yatakhaneleri var. Çok sıcak bir tesis, sevimli personel, nefis kahvaltı ve harika konum. Şiddetle tavsiye ederim. Adayı ziyaret etmeden önce ya da sonra herhangi bir nedenle Jepara’da gecelemen gerekirse, limana çok uzak olmayan bir yerde bir sürü guesthouse var; ben Samudra Hotel‘de bir oda paylaştım.

Karimunjawa’ya ulaşım

Yogyakarta’dan geliyorsan DayTrans’ın (Google Maps) sunduğu minibüse binmeni ve varış noktası olarak Jepara Feribot Terminali’ni (Google Maps) seçmeni tavsiye ederim. Resmi siteden, Traveloka üzerinden online rezervasyon yapabilir ya da doğrudan ofise gidebilirsin. Jepara’ya varınca iki seçeneğin var: 200.000 IDR olan ve uygulamayı kullanarak kendi başına rezerve edebileceğin Express Bahari ile hızlı tekne (yüksek sezonda tekne sık sık dolu oluyor, o yüzden önceden rezervasyon yapmak iyi olur) ya da 100.000 IDR olan ve bu siteden online rezerve edebileceğin yavaş feribot. Bu rehberin yazıldığı sırada ödeme yapmak için yerel bir banka hesabı gerekiyordu. Bir başka seçenek de geceleri seyahat eden ve bu sayede konaklama parasından tasarruf etmeni sağlayan Semarang’daki (Google Maps) feribota binmek. Semarang’da ayrıca Bali ve Jakarta’ya doğrudan uçuşlar olan bir havalimanı da var. Hangi seçeneği seçersen seç, adaya bağlantılar günlük değil, o yüzden ulaşımını planlamaya çalış. Adaya giden uçuşlar ise, bildiğim kadarıyla, covid’den sonra yeniden çalışmaya başlamadı.

Doğudan geliyorsan Surabaya’daki Bungurasih Terminali’nden (Google Maps) Jepara terminaline (Google Maps) doğrudan otobüsler var. Ben ters yönde seyahat ettim, 8:30’da bir otobüs vardı, öğle yemeği dahil 165.000 IDR, yaklaşık 8 saatlik yolculuk. En azından bu rehberin yazıldığı sırada online rezervasyon mümkün değildi. Yerinde bilgi almanı tavsiye ederim.

Bromo Dağı.

Not: Aşağıdaki destinasyonlar, yani Malang, Bromo, Tumpak Sewu ve Ijen, ulaşım için çeşitli çözümler sunuyor. Az vaktin varsa, araba kullanmak ya da toplu taşıma kullanmak istemiyorsan, fiyatlar çok rekabetçi olduğu için bir tur düşünmeye kesinlikle değer. Özünde, bir turdan çok, seni Bromo’ya, Tumpak Sewu’ya, Ijen’e götürebilen ve yolculuğu Bali’ye giden feribota binmen için limanda bitiren paylaşımlı bir taksi söz konusu. Alternatif olarak yalnızca Bromo ve Ijen’i ya da yalnızca Bromo ve Tumpak Sewu’yu yapabilirsin; bir sürü seçenek var ve aslında, özellikle grupla seyahat ediyorsan, kişiye özel bir rota oluşturabilirsin. Tabii tüm bunlar Bali’den gelerek ters yönde de organize edilebilir.

Biraz daha bağımsızlık isteyenlere tavsiye ettiğim alternatif, Malang’da (ben Rental Motor Malang FALSUD‘dan kiraladım) ya da Probolinggo’da scooter kiralayıp Malang, Bromo ve Tumpak Sewu halka rotasını birkaç gün içinde yapmak. Mesafeler kısa ve yollar iyi durumda. Son olarak toplu taşımayla ilerlemeye de karar verebilirsin; bu konuda daha fazla bilgiyi tek tek destinasyonlara ayrılmış bölümlerde bulabilirsin.

Malang

Malang, gezginler arasında özellikle popüler bir destinasyon değil ama bölgeyi scooterla keşfetmek ya da Tumpak Sewu’yu günübirlik ziyaret etmek için harika bir üs olabilir.

Malang’da yapılacak ve görülecek şeyler

Daha önce de söylediğim gibi şehirde yapılacak pek bir şey yok, tek gerçek cazibe merkezi Kampung Warna Warni Jodipan ya da “gökkuşağı köyü” (Google Maps). Şehrin çok yoksul bir mahallesinde evlerin, çatıların ve sokakların capcanlı renklere boyandığı, mahalleyi fiilen turistik bir cazibe merkezine dönüştüren güzel bir iyileştirme ve değerlendirme projesi. Bence olağanüstü bir şey değil ama kesinlikle bir saat kadar vakit geçirmenin güzel bir yolu. Giriş 10.000 IDR.

Malang, 3.676 m ile Cava’nın en yüksek yanardağı olan Semeru yanardağına (Google Maps) yürüyüş düzenlemek için de harika bir üs. Son ziyaretimde özellikle aktifti, bu yüzden çıkılamıyordu; ama Yogyakarta’da tanıştığım, yıllar içinde Cava’daki tüm yanardağlara çıkmış yerel bir genç, bana burasını en sevdiği tırmanış olarak anlattı. Yürüyüş normalde 2–3 günde tamamlanıyor (All Trails).

Gökkuşağı köyü.

Malang’da konaklama

Ben bir geceyi Condro Wulan Hostel‘de geçirdim; merkez dışında, yerleşim bölgesinde çok şirin bir hostel ve sevimli personel. Konum pek elverişli değil ama yine de tavsiye ederim. Merkezden bir Grab hiç pahalı değil. Bromo, Tumpak Sewu ve Ijen turlarının fiyatları çok rekabetçi.

Malang’a ulaşım

Malang, çevredeki başlıca destinasyonlarla trenle iyi bağlanmış durumda: Yogyakarta, Surabaya, Probolinggo (Bromo) ve Banyuwangi (Ijen). Traveloka üzerinden online rezervasyon yapabilirsin. Karimunjawa’dan Surabaya’daki Bungurasih Terminali’ne (Google Maps) geliyorsan, 7 numaralı perondan sık sık kalkan ekspres otobüsler var, 40.000 IDR.

Bromo Dağı

Burası şüphesiz Cava Adası’nın en ünlü yanardağı ve aynı zamanda tüm seyahatlerimdeki en sevdiğim manzaralardan biri; öyle ki yıllar içinde iki kez gittim, normalde kaçınmaya eğilimli olduğum bir şey. Bu gerçeküstü manzaranın tadını olabildiğince çıkar!

Bromo Dağı’nda gün doğumu.

Bromo Dağı’nda yapılacak ve görülecek şeyler

Bromo Dağı’na varmadan önce, scooterla seyahat ediyorsan ya da özel bir şoförün varsa, Air Terjun Madakaripura şelalesinde (Google Maps) durmayı düşünebilirsin. Gerçekten etkileyici bir şelale ama ne yazık ki, biraz da bölgenin geri kalanı gibi, “yerel mafya” tarafından ele geçirilmiş gibi görünüyor. Son ziyaretimde şelale, yolu hasara uğratan şiddetli yağmurlar nedeniyle resmen kapalıydı bile ama yerliler, zorunlu rehber ve taksi hizmeti için ödeme yapılması şartıyla yine de ziyaret edilebileceğine karar vermişti. Yakın tarihli birkaç yorum oku, ama işler değişmediyse, şelale ne kadar güzel olursa olsun ben bu tür davranışları desteklemekten kaçınırdım.

Cemoro Lawang’a (milli parka giriş ve başlıca seyir noktalarına giden patikaların başlangıç noktası) vardığında nihayet arka planda Bromo Dağı ve Semeru Dağı’nın inanılmaz manzarasının tadını çıkarabilirsin. Köyde çok sayıda tur sunuluyor ama bu olağanüstü yerin tadını tam anlamıyla çıkarmak için hiçbirine katılmak gerekmiyor.

Son derece popüler ve çoğu zaman aşırı kalabalık olsa da Seruni seyir noktasından (Google Maps) Bromo Dağı’nda gün doğumunu izlemek neredeyse şart; biraz daha fazla yürümek istersen şahsen King Kong Hill’e (Google Maps) kadar çıkmanı tavsiye ederim.

King Kong Hill’den gün doğumu.

Köyde at ya da Jeep ile ulaşım sunuluyor (Seruni’ye çok uzak olmayan belirli bir noktaya kadar) ama açıkçası kesinlikle gerekli değil. Sabah zamanında yola çıkmak yeterli, seyir noktasına rahatça yürüyerek ulaşılıyor. Tüm seyir noktaları ücretsiz ve milli parka giriş bileti ödenmesini gerektirmiyor!

Gün doğumunu izledikten sonra tüm organize turlar Bromo Dağı’nın asıl krateri için yola çıkıyor. Bu da orayı oldukça kalabalık yapıyor, o yüzden Cemoro Lawang’da bir gece daha geçirmeye karar verirsen benim tavsiyem krateri öğleden sonra ziyaret etmen. Her hâlükârda parka giriş ücreti ödemen gerekecek (220.000 IDR, hafta sonu ve yerel tatillerde 320.000 IDR’ye çıkıyor)

Yanardağın kraterine (Google Maps) rahatça yürüyebilirsin, köyden yaklaşık 45 dakikalık yürüyüş. İstersen yakındaki Batok yanardağının (Google Maps) tepesine de çıkabilirsin. Giriş ücretini ödemekten kaçınmak istersen parka girmek için bu noktadaki (Google Maps) ve şu noktadaki (Google Maps) gibi resmi olmayan birkaç patika var.

Bromo Dağı krateri.

Cemoro Lawang’da (Bromo Dağı) konaklama

Son ziyaretimde Gigafa homestay‘de bir oda paylaştım, pek bir şey değil, ama ağustosun tam ortasında fazla seçenek yoktu ve Cemoro Lawang’ın biraz dışındaki bu guesthouse’lar daha ucuz olma eğiliminde, kendi aracın varsa iyi bir fikir. Toplu taşımayla seyahat ediyorsan Cemoro Lawang’da kalmanı tavsiye ederim.

Cemoro Lawang’a (Bromo Dağı) ulaşım

Yanardağa, daha doğrusu Cemoro Lawang köyüne ulaşmak oldukça kolay. Scooterla seyahat ediyorsan yol mükemmel durumda; vermek istediğim tek tavsiye, özellikle paylaşıyorsan büyük silindir hacimli bir scooter almak. Köye çıkan yol yer yer gerçekten dik. Tumpak Sewu şelalesine gidip gelirken milli parkın içinden “sea of sand” denen yerden sürebilirsin. Ama burası iyi sürüş becerisi gerektiren kumlu bir yol, şahsen yere kapaklanan bir sürü insan gördüm. Üstelik milli parkı ziyaret ettiğin günün aynısında Cemoro Lawang’dan ayrılmaya karar vermediğin sürece yol parkın içinden geçtiği için girişi yeniden ödemen gerekecek. Özünde “uzun yolu” yapmayı düşün.

Toplu taşımayla kavşak görevi gören şehir Probolinggo; batıdan da gelsen doğudan da gelsen Probolinggo’ya giden ilk trene bin (Google Maps). Traveloka üzerinden rezervasyon yapabilirsin. Tren istasyonuna vardığında Bayuangga otogarına (Google Maps) bir Grab tut. Surabaya havalimanından doğrudan Bungurasih otogarına giden sık kamu otobüsü bağlantıları var.

Dikkat! Probolinggo’ya vardıktan sonra, otobüsle de trenle de “sorunlar” başlıyor. Surabaya’dan ya da Banyuwangi’den (Ijen yanardağı) otobüsle geliyorsan yalnızca Bayuangga otogarına vardığında in, sana başka herhangi bir yerde inmeni söyleyen herkese, şoför dahil, güvenme. Otogara (ama tren istasyonuna da) vardığında, başta cana yakın olabilen ama dediklerini yapmazsan bazı durumlarda agresifleşebilen insanlar tarafından kelimenin tam anlamıyla kuşatılacaksın. Onları en baştan görmezden gel ve her hâlükârda büyük ihtimalle pek hoş olmayacak bir duruma hazırlıklı ol.

Her hâlükârda Cemoro Lawang’a giden minibüsler terminalin hemen dışından, sağdan (Google Maps) 10–15 yolcu dolunca kalkıyor. Tekrar ediyorum, sana yardım etmeye çalışan herkesi görmezden gel, ya da sana Cemoro Lawang’daki konaklama yerlerinin hepsinin dolu olduğunu ya da uydurdukları başka herhangi bir saçmalığı söyleyen herkesi; kimseye peşin para verme ve yalnızca otobüs/minibüs yola çıktıktan sonra öde. Minibüs yolda milli parkın sahte kontrol noktalarında durursa tek kuruş çıkarma, gerçek giriş köyün sonunda, ödemen gereken tek ücret köyün korunması için 10.000 IDR. Grupla seyahat ediyorsan ya da bütçen kısıtlı değilse, her türlü sorundan kaçınmak için köye kadar bir Grab paylaşmayı düşün.

“Sea of sand”den geçen yol.

Tumpak Sewu Şelalesi

İkonik Tumpak Sewu şelalesi (Google Maps) şüphesiz Endonezya’nın en ünlülerinden biri. Günün ortasındaki saatlerde, özellikle hafta sonu, ortam son derece kalabalık hâle gelebiliyor, ama gerçekten etkileyici olduğu için yine de ziyaret etmeye değer. Bu taraftan (Google Maps) girersen seyir terasına erişim için 50.000 IDR istiyorlar, oradan asıl şelaleye inebilirsin ve orada 50.000 IDR daha istiyorlar. Dibe indikten sonra Goa Tetes şelalesine (Google Maps) kadar yürümeni de tavsiye ederim; orada şelalenin içinden küçük bir mağaraya çıkan bir patika bulacaksın. Doğrudan karşı taraftan, yani seyir terasından geçmeden girersen, teoride yalnızca giriş için 50.000 IDR ödemen gerekir (Google Maps).

Treni yakalaması gereken ben de dahil birçok kişi yalnızca Tumpak Sewu’yu ziyaret etse de, çevrede vaktin varsa ziyaret etmeye değer en az dört şelale daha var: Coban Ciblungan (Google Maps), Air Terjun Kabut Pelangi (Google Maps), Air Terjun Kapas Biru (Google Maps) ve Coban Sriti (Google Maps).

Tumpak Sewu Şelalesi.

Tumpak Sewu şelalesinde konaklama

Vaktin varsa ve özellikle yalnızca Tumpak Sewu şelalesini ziyaret etmek istemiyorsan, çevrede bir gece, hatta ne zaman vardığına bağlı olarak belki iki gece geçirmeye değer sanırım. Her hâlükârda ben D’corner Homestay‘de bir oda paylaştım. Yatakhaneleri de var ama. Tesis olağanüstü bir şey değil ama personel çok nazik. Genel olarak tavsiye ederim. Şelaleye yürüyerek yirmi dakika kadar ve iyi bir ucuz Warung‘un yakınında.

Tumpak Sewu şelalesine ulaşım

Daha önce de söylediğim gibi scooterla seyahat ediyorsan, Bromo’ya gidip gelirken milli parkın içinden “sea of sand” denen yerden sürebilirsin. Ama burası iyi sürüş becerisi gerektiren kumlu bir yol, şahsen yere kapaklanan bir sürü insan gördüm. Çoğu insan için “uzun yolu” yapmak bence daha iyi.

Toplu taşımayla, bence her zaman Malang üzerinden gitmek en iyisi; Bayangan Gadang Terminali’nden (Google Maps) Lumajang’a giden doğrudan otobüse bin ve yolda şelalenin hizasında in. Şelaleye aynı gün içinde gitmeyi düşünüyorsan sabah erkenden yola çıkmaya çalış, çünkü Malang’a dönen son otobüs sanırım 15:00 civarında olmalı.

Tumpak Sewu Şelalesi.

Banyuwangi ve Bondowoso (Kawah Ijen)

Çoğu zaman yalnızca “Ijen” denen Kawah Ijen, belki “yakındaki” Bromo Dağı kadar fotojenik olmayan ama kuşkusuz muhteşem bir yanardağ ve Cava Adası’ndaki bir rotanın içinde ziyaret etmeye kesinlikle değer. Kraterinin içinde bir kükürt madeni bulunan, krateri büyük ölçüde suyla dolu olan ve gerçekten çok özel bir turkuaz asit gölü oluşturan aktif bir yanardağ.

De Djawatan Forest.

Kawah Ijen

Yanardağ yürüyüşü genellikle geceleyin yapılıyor; önce kraterin dibinde yanan kükürdün sızmasının yol açtığı “mavi ateş” görülüyor, sonra gün doğumunu izlemek için zirveye çıkılıyor: unutulmaz bir deneyim.

Tüm deneyimdeki tek olumsuz nokta, patikayı dolduran sayısız turistten kaçınmak zorunda kalan zavallı yerel madencilerin yanardağda inip çıkarak muazzam miktarda kükürt taşıdığını görmek.

Banyuwangi, Bali’ye yakınlığı ve şehri adanın geri kalanına bağlayan rahat demiryolu ağına erişimi göz önüne alındığında Ijen yanardağını ziyaret etmek için ana kavşak. İstersen Bondowoso üzerinden batıdan da ziyaret edilebilir. Her hâlükârda yanardağın kraterini ziyaret etmenin en pratik ve ekonomik yolu, iki şehirden birinden yola çıkarak bir tura katılmak. Toplu taşıma yok.

Başlangıç noktası olarak Banyuwangi’yi ya da Bondowoso’yu seçmen pek fark etmiyor, yalnızca lojistik bir tercih olmalı; örneğin batıdan gelip doğuya (Bali) devam ediyorsan Bondowoso’yu seçebilir ve tur aracılığıyla Bali’ye feribotun kalktığı Banyuwangi’ye geçişi organize edebilirsin. Aslında doğrudan Banyuwangi’ye gidip her şeyi oradan da organize edebilirsin. Ben bu seçeneği seçerdim, hiç değilse trenle rahatça yer değiştirebileceğin için.

Ijen Dağı’nda gün doğumu.

Seçimin ne olursa olsun, yanardağ turu sana 500.000 IDR ile 750.000 IDR arasında bir fiyata mal olabilir; fiyat tipik olarak ulaşım, rehber, parka giriş ve gaz maskesini içeriyor (krater fiilen bir kükürt madeni ve gaz emisyonları son derece zararlı). Turu Banyuwangi’den organize edersen bazen yol üzerindeki iki şelalenin ziyareti de dahil ediliyor.

Kratere giden patika yaklaşık 3 km uzunluğunda, oldukça dik ve formdaysan mesafeyi bir saatten kısa sürede kat edebilirsin. Her hâlükârda zirveye vardığında giymek için en az bir sweatshirt ve turla birlikte verilmiyorsa bir el feneri götürmeyi unutma. Biraz tasarruf etmek istersen yalnızca ulaşımı ayarlayabilirsin, rehber kesinlikle gerekli değil.

Son olarak, Banyuwangi’de kalmaya karar verirsen De Djawatan Forest’ı (Google Maps) ziyaret etmeyi düşünebilirsin. Burada gerçekten büyüleyici asırlık ağaçlar var. Olağanüstü bir şey değil, ama yanardağa çıkmadan önce ya da sonra birkaç saatin varsa kesinlikle uğramaya değer. Giriş 17.000 IDR. Oraya gitmek için bir arkadaşımla Grab paylaştım, sonra doğrudan Bali’ye giden feribota binmek için iskeleye bıraktırdık.

De Djawatan Forest.

Banyuwangi ve Bondowoso’da konaklama

Banyuwangi: Ben Good Feeling Ijen Banyuwangi‘de bir oda paylaştım; temiz ve ucuz odalar, nazik ve yardımsever personel. Yatakhane arıyorsan Ijen Backpacker ve Ninap hostel iki harika seçenek gibi görünüyor.

Bondowoso: Burada konaklama seçeneği çok daha az, Ijen Bondowoso Home Stay o kadar da kötü görünmüyor.

Banyuwangi’ye ve Bondowoso’ya ulaşım

Banyuwangi: Probolinggo’ya gidip gelen doğrudan otobüsler var ama daha önce okuduğun gibi Probolinggo otogarı tam bir kâbus. Gereksiz tartışmalardan kaçınmak istiyorsan trene bin; daha rahat, daha ucuz ve daha önce bahsettiğim dolandırıcılarla uğraşmak zorunda kalmıyorsun. Traveloka üzerinden online rezervasyon yapabilirsin.

Bali’ye gidip gelmek için Denpasar’daki Mengwi Bus Terminal’inden (Google Maps) Terminal Bus Pelabuhan Gilimanuk terminaline (Google Maps) sık bağlantılar var. Sehati Bus ile whatsapp üzerinden rezervasyon yapabilirsin, numaraları ve sefer saatlerini instagram sayfalarında bulabilirsin, ben 50.000 IDR ödedim. Gilimanuk limanından (Google Maps) feribot, Banyuwangi’nin hemen dışındaki Ketapang limanına (Google Maps) gece gündüz sık sık gidip geliyor, 15.000 IDR ve bu siteden online rezerve edebilirsin. En azından bu rehberin yazıldığı sırada ödeme yapmak için yerel bir banka hesabı gerekiyordu. Limanın yakınında bunu küçük bir komisyon karşılığında senin için yapabilecek biri var.

Bondowoso: Probolinggo’ya gidip gelmek için tek seçenek otobüs. Bali’den geliyorsan ve kratere çıktıktan sonra Bromo’ya devam etmek istiyorsan, turu daha sonra Bondowoso’da indirilecek şekilde ayarlayabilirsin. Oradan sonra Probolinggo’ya giden otobüse binebilir ya da basitçe Banyuwangi’ye dönüp trene binebilirsin.

Zavallı madencilerin omuzlarında taşıdığı yük.

BALİ

Bali, tüm Endonezya takımadasının açık ara en popüler ve en turistik adası. Bali’ye ilk kez 2016’da, son kez 2024’te gittim; adanın yıllar içinde epey değiştiğini söylemek çok yetersiz kalır. Tabii ki tamamen neyi aradığına bağlı, ama bana kalırsa Güney Bali artık “kaçınılması gereken” bir yer; Endonezya’nın ve Bali’nin kendisinin sunacağı çok daha iyi şeyler var.

Not: Kompakt boyutları nedeniyle Bali scooterla keşfedilmeye gerçekten çok uygun. Yeterince hafif seyahat ediyorsan, vardığında doğrudan bir scooter kiralamanı ve konaklamanın tüm süresi boyunca tutmanı şiddetle tavsiye ederim.

Son ziyaretimde Cava’dan Denpasar’a geldim ve Bali Rental Motor BRM Rent Bike In Bali’den (Google Maps) bir scooter kiraladım; Lombok’a da götürebiliyorsun. 17 günlük kiralama için 1 milyon ödedim. Yine de Güney Bali’de scooter kiralayabileceğin kelimenin tam anlamıyla onlarca kiralama yeri var; nerede kaldığına bağlı olarak Google Maps’te basit bir arama sana birkaç seçenek sunmalı.

Agung Dağı.

Güney Bali (Denpasar, Kuta, Seminyak, Legian ve Sanur)

Güney Bali, adanın ve tüm ülkenin başlıca turistik bölgesi. Daha önce de söylediğim gibi, bu bölgenin tam olarak hayranı değilim. Ama rahatlık, hizmetler, Batı tarzı restoranlar, gece hayatı vb. arıyorsan işine yarayabileceği de bir o kadar doğru.

Güney Bali’de (Denpasar, Kuta, Seminyak, Legian ve Sanur) yapılacak ve görülecek şeyler

Kolaylık olsun diye bu bölümde, “Denpasar metropol alanı” denebilecek bölgenin parçası olan az önce anılan tüm destinasyonlar hakkında bilgi bulacaksın. Geçmişte birbirinden net biçimde ayrı küçük köyler olan bu yerler, turizmin sürüklediği gelişmenin ardından artık birbirinden ayırt edilemiyor.

Kuta

Kuta (Google Maps) muhtemelen adanın en Batılılaşmış destinasyonu; burada birkaç euroya sarhoş olunabilecek sayısız bar ve mekân, McDonald’s, Starbucks, Hard Rock gibi büyük zincirler ve sörf yapılabilen hiç de fena olmayan bir plaj bulmayı bekleyebilirsin. Özellikle yüksek sezonda kesinlikle çok kalabalık olan bir bölge.

Seminyak ve Legian

Kuta’nın biraz kuzeyinde yer alan Seminyak (Google Maps), Denpasar metropol alanındaki bir başka popüler destinasyon, muhtemelen bölgenin en zarif yeri de; çok sayıda lüks konaklama seçeneği var ve bu nedenle fiyatlar biraz daha yüksek. Plaj şirin ve daha az kalabalık, bar/büfelerle dolu; ama Kuta’nın aksine sörfe uygun değil. Seminyak ile Kuta arasında son olarak, ikisi arasında her bakımdan bir orta yol sayılabilecek Legian (Google Maps) yer alıyor.

Uluwatu Tapınağı.

Canggu

Canggu (Google Maps) on kilometre kadar kuzeyde; geçmişte Denpasar çevresindeki batı kıyısı boyunca yer alan yerler arasında kesinlikle en az kalabalık ve en az turistik olanıydı, ama özellikle dijital göçebeler arasında popüler olduğu için son yıllarda gerçek bir patlama yaşadı. Burada her kafede dizüstü bilgisayarlarla o klasik atmosfer, vegan restoranlar, coworking alanları ve her köşe başında yoga stüdyoları görmeyi bekleyebilirsin.

Plaj ve sörf hiç de kötü değil, gece hayatı da daha güneydeki plajları pek aratmıyor.

Sanur

Sanur (Google Maps), Denpasar çevresinde az önce anılan tüm yerlerin aksine doğu kıyısında yer alıyor ve adanın en eski resort bölgelerinden biri, yaşlılar ve aileler için bir destinasyon olarak görülüyor. Atmosfer batı kıyısına göre çok daha sakin, plaj şirin ve kesinlikle daha az kalabalık ama sörfe uygun değil; buna karşılık kitesurf için iyi koşullar var. Sanur ayrıca, yalnızca günübirlik geziler yapıp üssünü değiştirmek istemiyorsan, Nusa Penida, Lembongan ve Ceningan adalarına (tekneler Sanur limanından kalkıyor) ve adanın doğusundaki çok sayıda başka destinasyona geziler için ideal bir üs.

Gün batımında Tanah Lot.

Güney Bali’deki cazibe merkezleri

Benim Denpasar metropol alanı demeyi sevdiğim bölgeye ayrılmış bu bölümü bitirirken, az önce anlatılan destinasyonların herhangi biri Güney Bali çevresindeki cazibe merkezlerini keşfetmek için üs olarak kullanılabilir. Birçok kişi bu bölgeden hiç ayrılmadan adanın geri kalanına günübirlik geziler düzenliyor ama bence bu pek mantıklı değil.

Adanın en ikonik tapınaklarından biri olan ve gün batımında özellikle etkileyici (ve popüler) olan Tanah Lot (Google Maps) kıyıda, Canggu’nun yaklaşık 10 km kuzeyinde yer alıyor. Taman Ayun (Google Maps) ise Denpasar’ın yaklaşık 25 km kuzeyinde ve genellikle daha az kalabalık. Bir scooter kiralamanı ya da taksiyle gitmeni ve gün batımı için Tanah Lot’a yönelmeden önce ikincisini öğleden sonra ziyaret etmeni tavsiye ederim. Nerede kaldığına bağlı olarak Tegenungan şelalesine (Google Maps) de uğrayabilirsin.

Denpasar’ın güneyindeki Bukit Yarımadası, özellikle ada tapınaklarının şüphesiz en etkileyicilerinden biri olan, denize dik inen bir uçurumun tepesinde konumlanmış, gerçekten manzaralı ve kesinlikle mola vermeye değer Uluwatu tapınağıyla (Google Maps) ünlü. Merdivenlerden inilerek ulaşılan küçük bir plaj olan Suluban Beach’e (Google Maps) uğramanı tavsiye ederim; yüzmeye pek uygun değil ama uçurumun arasına yerleşmiş ve gerçekten şirin. Uçurumun tepesinde sörfçüleri izlemek ya da sadece gün batımına hayran kalmak için çok sayıda bar ve mekân var. Delpi Cafe özellikle şirin. Bölgeye “Blue Point” deniyor. Yarımadada görülmeye değer diğer plajlar ise kesinlikle Balangan Beach, Bingin Beach ve Padang Padang.

Taman Ayun Tapınağı.

Güney Bali’de (Denpasar, Kuta, Seminyak, Legian, Canggu ve Sanur) konaklama

Bali’nin bu kesiminde kelimenin tam anlamıyla binlerce konaklama yeri var, ama gece hayatıyla ilgilenmiyorsan ve hem havalimanına ulaşmak hem de Nusa ve Gili Adaları’na giden hızlı teknelere binmek için sakin ve stratejik bir yer arıyorsan Suwardika Homestay & Dormitory‘yi tavsiye ederim. Burası, küçük tapınağıyla birlikte geleneksel bir Bali evinin içinde gerçek bir homestay. Aile gerçekten nazik ve misafirperver. Bizzat bir oda paylaşarak kaldığım ve tavsiye ettiğim diğer konaklama yerleri Denpasar’da Nakula Familiar Inn, Seminyak’ta Kampoeng Saya ve Kuta’da New Mekar Jaya Hotel.

Güney Bali’ye (Denpasar, Kuta, Seminyak, Legian ve Sanur) ulaşım

Bali havalimanına ve havalimanından ulaşım için, hafif seyahat ediyorsan, havalimanının içinde istedikleri fiyatlara kıyasla bir mototaksi tutabileceğin ya da birkaç kuruşa bırakılabileceğin çok pratik bir yaya girişi var (Google Maps). Terminal çıkışından kelimenin tam anlamıyla 5 dakikalık yürüyüş. Aksi halde, transferi Klook ile rezerve etmek normalde sıradan bir taksiye göre daha ucuz ve ihtiyacın olursa şoförle iletişime geçmene yardımcı olabilecek Klook personeliyle bekleyebileceğin bir tür resmi lounge var. Havalimanına ve havalimanından toplu taşıma pratikte yok.

Geleneksel dans ve müzik performansı.

Ubud

Ye, Dua Et, Sev kitabıyla ünlenen, ziyaretçilerin gözünde tek bir bina yığını gibi görünen küçük kasaba, aslında tam 14 farklı köyden oluşuyor ama turizm kaynaklı güçlü genişleme nedeniyle artık bunları ayırt etmek zor. Biraz Güney Bali gibi, bence otantik atmosfer çoktan gitti ve yerini turist sürülerine, tıkanık sokaklara ve hediyelik eşya dükkânlarına bıraktı. Yine de Ubud, çevredeki çok sayıdaki ilgi çekici noktayı keşfetmek için harika bir üs olmaya devam ediyor.

Pura Tirta Empul Tapınağı.

Ubud’da yapılacak ve görülecek şeyler

Ubud’dan ve özellikle merkezinden söz edildiğinde, artık bir hediyelik eşya pazarına dönüşmüş merkez pazarın (Google Maps) ve Ubud Sarayı’nın (Google Maps) bulunduğu bölge kastediliyor. Çevrede, aralarında Taman Saraswati (Google Maps) ve Pura Gunung Lebah’ın (Google Maps) da bulunduğu ziyaret etmeye değer çok sayıda tapınak var; istersen burada, hava izin verirse Agung Dağı’nın (Google Maps) manzarasını sunan kısa bir rotayı tamamlayabilirsin.

Tabii ki Ubud ziyareti, ünlü Monkey forest’ta (Google Maps) yürümeden tamamlanmış sayılamaz: ağaçların ve bazı kalıntıların arasında özgürce dolaşan onlarca maymunun olduğu bir orman/tapınak. Son derece turistik olsa da o kadar da kötü değil. Üstelik ziyaretim sırasında güzel geleneksel dans ve müzik performansları vardı. Giriş 100.000 IDR, yanında yiyecek taşımaktan kaçın, çünkü maymunlar kesinlikle çalmaya çalışır, çoğu zaman da agresif bir şekilde.

Monkey Forest.

Biraz daha fazla yol gerektiren ama Ubud’dan günübirlik rahatça ziyaret edilebilecek diğer tapınaklar Goa Gajah (Fil Mağarası) (Google Maps), Gunung Kawi Tampaksiring (Google Maps), Pura Kehen (Google Maps) ve Pura Tirta Empul (Google Maps). Sonuncusu, suyla yapılan geleneksel “arınma” ritüeline katılabileceğin tapınak.

Az önce anlattığım tura sabah erkenden çıkarsan, turist kalabalığından kaçınmak için ilk durak olarak ünlü Tegalalang pirinç tarlalarını (Google Maps), Pura Kehen’e birkaç kilometre mesafedeki Tukad Cepung şelalesini (Google Maps) ve geleneksel Desa Wisata Penglipuran köyünü (Google Maps) ekleyebilirsin. Ubud çevresinde görmeye değer diğer şelaleler Tibumana (Google Maps) ve Kanto Lampo (Google Maps).

Tegalalang pirinç tarlaları.

Ubud’da konaklama

Son ziyaretimde Bulan Bali Guest House‘ta bir oda paylaştım. Olağanüstü bir şey değil ama ucuz bir yer arıyorsan fena sayılmaz.

Ubud’a ulaşım

Scooterla gezmiyorsan Grab, Gojek ve Indrive her zaman işe yarar, paylaşılırsa da genel olarak ucuz. Perama makul fiyatlarla shuttle sunuyor. Son olarak Batubulan Terminali’nden (Google Maps) bir bemoya (yerel ulaşım) da binebilirsin.

Orta Bali (Munduk ve Bedugul)

Bedugul, adanın ortasındaki, aralarında Bedugul köyü ile ona çok uzak olmayan Munduk’un da bulunduğu birkaç köyden oluşan bölgeyi anlatmak için kullanılan isim. Bölgenin tamamı volkanik kökenli üç kraterin çevresine yayılıyor.

Jatiluwih pirinç tarlaları.

Orta Bali’de (Munduk ve Bedugul) yapılacak ve görülecek şeyler

Güney Bali’den ya da Ubud’dan Bedugul’a varmadan önce bile birkaç ilginç durak var; mesela kuşkusuz tüm adanın en güzel ve en geniş pirinç tarlaları arasında yer alan Jatiluwih pirinç tarlaları (Google Maps). Ana yol boyunca, bu noktada (Google Maps) köye ve pirinç teraslarına girmek için 50.000 IDR istiyorlar. Ödemek istemiyorsan Pura Luhur Besikalung tapınağının (Google Maps) yanına park edip yukarı doğru yürüyerek çıkabilirsin. Çok uzak olmayan bir yerde Air Panas Angseri kaplıcaları var (Google Maps). Ayrıca yol boyunca iki güzel şelale daha var: Air Terjun Leke Leke (Google Maps) ve Air Terjun Nungnung (Google Maps).

Asıl Bedugul’da bir numaralı cazibe merkezi, Beratan Gölü kıyısında yer alan ve şüphesiz adanın en güzel, en ikonik ve ne yazık ki en kalabalık tapınaklarından biri olan Ulun Danu Beratan Tapınağı (Google Maps). Bali’ye son ziyaretimde scooterla uğradım ve otopark otobüslerle doluydu; içerideki durumu hayal etmeye bile cesaret edemiyorum. Dürüst olmak gerekirse gitmeye değer olduğuna pek ikna olmuş değilim. Çok uzak olmayan popüler Bali kapısı “Bali Handara Gate” (Google Maps) için de aynısı geçerli; orada bir fotoğraf çekmek için kelimenin tam anlamıyla sıraya girmen (ve ödeme yapman) gerekiyor. Pöh.

Air Terjun Melanting.

Tam olarak Bedugul’da olmasa da Sekumpul Waterfall (Google Maps) buradan görece kolay ulaşılabilir. Bali’nin en güzel şelalelerinden biri ama ne yazık ki artık kişi başı 150.000 IDR’lik rehber almanı, üstüne 20.000 IDR de giriş ücreti ödemeni zorunlu kılıyorlar. Aynı bölgede iki şelale daha var: Hidden Waterfall (Google Maps) ve Fiji (Google Maps); patikalar Organic Maps‘te işaretli. Kesinlikle rehbere gerek yok. Şahsen bu insanları desteklemekten kaçınırdım.

Munduk’ta ise durum kesinlikle çok daha az kalabalık ve kelimenin tam anlamıyla günlerini bir şelaleden ötekine geçerek harcayabilirsin. Air Terjun Munduk (Google Maps) ile başlamanı ve sonra diğer şelalelere yürüyerek inmeni tavsiye ederim; patikalar ve Golden Valley Waterfalls (Google Maps) gibi çeşitli şelaleler Organic Maps‘te işaretli. İstersen Air Terjun Melanting’e (Google Maps) kadar inebilirsin. Munduk’a çok uzak olmayan diğer şelaleler arasında etkileyici Banyumala ikiz şelaleleri (Google Maps) var.

Son olarak, gün batımında pirinç teraslarını (Google Maps) keşfedebilir ve ikonik Warung Heaven’da (Google Maps) akşam yemeği yiyebilirsin.

Air Terjun Munduk.

Munduk’ta konaklama

Son ziyaretimde Taman Ayu Homestay‘de bir oda paylaştım. Fiyat/performans oranı harika ve doğrudan odadan güzel bir vadi manzarası var. Personel nazik ve yardımsever.

Munduk’a ulaşım

Scooterla gezmiyorsan Grab, Gojek ve Indrive her zaman işe yarar. Perama makul fiyatlarla shuttle sunuyor.

Munduk pirinç tarlaları.

Lovina

Adanın kuzey kıyısındaki Lovina, Bali’deki en sevdiğim destinasyonlardan biri; bölge görece az turistik, atmosfer kesinlikle rahat, plaj en iyilerden değil ama o kadar da kötü sayılmaz.

Lovina’da yapılacak ve görülecek şeyler

Lovina’ya varmadan önce, Lovina’ya inen yol boyunca Gitgit (Google Maps) ve Aling-Aling (Google Maps) şelalelerinde durabilirsin.

Lovina açıklarındaki sularda neredeyse her gün yunuslar görülüyor; bu yüzden ana meydanın ortasında bu güzel hayvanlara adanmış dev bir heykel var ve kasabadaki her turistik işletme, tesadüf değil, onları görmeye gitmek için geziler öneriyor.

Lovina’dan, çok uzak olmayan Taman Nasional Bali Barat Milli Parkı’na dalış ve şnorkel turları da düzenlenebiliyor; deniz dibi gerçekten rengârenk ve koşullar mükemmel. Ancak bir milli park olduğu düşünülürse, plajdaki çöp miktarı beni gerçekten hayal kırıklığına uğrattı.

Lovina çevresindeki bir diğer popüler cazibe, değişiklik olsun diye, sayısız şelale. Gitgit ve Aling-Aling’i zaten gördüysen Sing Sing (Google Maps) ve Blahmantung’u (Google Maps) ziyaret edip ardından adanın en büyük Budist tapınağı olan Brahma Vihara Arama’ya (Google Maps) uğrayabilirsin. Çok uzak olmayan bir yerde Banjar kaplıcaları var (Google Maps).

Lovina’ya ulaşım

Scooterla gezmiyorsan Grab, Gojek ve Indrive her zaman işe yarar. Perama makul fiyatlarla shuttle sunuyor.

Meydandaki sempatik teyzeden meyve al!

Doğu Bali (Padang Bai, Kintamani, Amed ve Amlapura)

Adanın doğu kısmı açık ara en sevdiğim yer. Güney Bali’nin kaosundan uzak olduğu için yalnızca daha sakin bir atmosfer ve daha düşük fiyatlar değil, bir sürü ilginç cazibe merkezi de sunuyor.

Doğu Bali’de (Padang Bai, Kintamani, Amed ve Amlapura) yapılacak ve görülecek şeyler

Bir destinasyondan ötekine giderken yol üzerinde çok sayıda cazibe merkezinin bulunduğu, çok geniş bir bölgeden söz ediyoruz; belli bir mantık izlemeye çalışacağım ama güzergâhı kendi ilgi alanlarına göre en iyi hâle getirmeyi sana bırakıyorum.

Padang Bai

Padang Bai, limanından Gili Adaları’na ve Lombok adasına tekneler kalktığı için çoğunlukla ziyaret edilen küçük bir liman kasabası; birçokları için sadece bir geçiş noktası olsa da vaktin varsa birkaç gün geçirmeye değer. Limanın bulunduğu ana plaj hiç güzel değil ama doğuya ya da batıya doğru bir sonraki koya geçmen yeterli, orada harika plajlar bulursun. Doğudaki Blue Lagoon (Google Maps) fena değil ve harika şnorkel imkânı sunuyor; batıdaki Bias Tugel (Google Maps) ise yüzmeye uygun, çok güzel bir beyaz kumlu plaj. Son olarak ziyaret edebileceğin birkaç tapınak var, Pura Luhur Silayukti (Google Maps); şehir dışındaki Pura Goa Lawah (Google Maps) ise yarasalarla dolu bir mağarası sayesinde biraz daha ilginç ama olağanüstü bir şey değil.

Bias Tugel plajı.

Kintamani (Batur Dağı)

Kintamani’ye varmadan önce, Padang Bai’den kuzeye doğru giderken, ikonik doğal infinity havuzunun bulunduğu Gembleng şelalesinde (Google Maps) durabilirsin. Şelalenin kendisi pek bir şey değil ama bence adadaki belki de en iyi yönetilen şelale: mafya yok, zorunlu rehber yok, girişte sadece basit bir bağış isteniyor ve harika manzaralı, iyi yemekli güzel bir restoran var. Yol üzerinde çok uzak olmayan bir yerde Sidemen pirinç tarlalarında (Google Maps) durabilirsin. Son olarak Besakih Tapınağı‘nı ziyaret etmeye değer sanırım. Bence adanın en etkileyici tapınağı.

Bunu da belirttikten sonra, Kintamani Bali’nin kuzeydoğusunda dağlık bir bölge ve özellikle Batur Dağı ile eteklerindeki aynı adlı gölle ünlü. İkisinin arasında bölgedeki turistik tesislerin çoğuna ev sahipliği yapan ve gezilerin, özellikle Batur Dağı’nda gün doğumunu görmek için yapılan popüler tırmanışın başlangıç noktası olan küçük Toya Bungkah köyü yer alıyor (Google Maps)

Birçok kişi organize bir tura katılmayı tercih etse de, yerel halkın sana inandırmaya çalıştığının aksine, rehber eşliğinde olmadan zirveye çıkmak yasa dışı değil. Birçok farklı patika var (All Trails) (All Trails) (All Trails). Ne yazık ki son yorumların birçoğu, yerel mafyanın kontrolü ele geçirdiğine ve işe yaramaz bir rehber için fahiş paralar ödemeye zorladığına işaret ediyor gibi. Ben bu tutumu desteklemekten kaçınırdım. Her hâlükârda, özellikle yüksek sezonda gün doğumunu izlemek için bir sürü insan bekle. Yorulmak istemiyorsan, volkanın harika manzaralarını sunan ve tam da gün doğumunda açılan birkaç bar/restoran var, AKASA Specialty Coffee (Google Maps) gibi; istersen yol kenarında da durabilirsin.

Batur Dağı’na tırmanış açık ara bölgenin başlıca cazibe merkezi, ama madem buralardasın, Bali’nin en önemli tapınaklarından biri olan Pura Ulun Danu Batur‘u da ziyaret edebilirsin.

Batur Dağı’nda gün doğumu.

Amed

Amed ve çevresi, turizmin ekonomik ivmesini görmüş Bali bölgelerinin sonuncularından biriydi ve hâlâ en az turistik alanlardan biri olmaya devam ediyor. Ağustosun tam ortasındaki son ziyaretimde bile o kadar kalabalık görünmüyordu.

Her hâlükârda, turistlerin büyük çoğunluğunun Amed’e gelme nedeni, dalış ve şnorkel için mükemmel noktalar.

En popüler olanı, 1942’de bir Japon denizaltısı tarafından batırılan Amerikan donanmasına ait bir gemi olan Tulamben’deki Liberty enkazı. Amed’de bizzat dalış yapmadım ama tutkulu birkaç arkadaşım kesinlikle buna değdiğini söyledi. Şnorkel yapmak istersen Pantai Jemeluk (Google Maps) ve Lipah’ta (Google Maps) kendi başına yapabilirsin.

Liberty enkazı.

Amed ayrıca, Agung Dağı’nın arka planda göründüğü ünlü “cennet kapıları” sayesinde Instagram’da özellikle popüler hâle gelen yakındaki Pura Penataran Agung Lempuyang Tapınağı’nı (Google Maps) ziyaret etmek için üs olarak kullanılabilir. Orayı ziyaret etmeyi hep reddettim, bu yüzden kişisel deneyimden söz etmiyorum ama bir arkadaşım yüksek sezonda insanların o ikonik fotoğrafı çekebilmek için saatlerce sırada beklediğini söyledi. Buna karşılık yakındaki Lahangan Sweet’e (Google Maps) gittim; orada çeşitli platformların arasına “cennet kapıları”nın bir kopyasını inşa etmişler. Giriş 50.000 IDR, Agung Dağı’nın harika manzarası var ve ağustos sonunda bile şaşırtıcı derecede az kalabalıktı.

Agung Dağı demişken, istersen adanın en yüksek noktası olan 3.148 metrelik zirveye çıkabilirsin; en kısa patika (All Trails) yine de 1.300 metre yükseklik farkı içeriyor ve Pura Pasar Agung tapınağından (Google Maps) başlıyor. Bali’ye son ziyaretimde çıkmayı düşünüyordum ama bir dizi nedenden dolayı programı değiştirmem gerekti, bu yüzden kişisel deneyimden söz etmiyorum; ama bir arkadaşım bana çok güzel bir tırmanış olarak anlattı. Ne yazık ki son yorumlara göre yerel mafya rehbersiz çıkmak için bile 200.000 IDR istiyor ki bu tamamen yasa dışı. Artık anladığın gibi, ben bu tutumu desteklemekten kaçınırdım (nasıl insanlarla muhatap olunduğu hakkında fikir edinmek için tapınağın Google Maps yorumlarını oku).

Lahangan Sweet’te gün batımı.

Amlapura

Amed ile Padang Bai arasında yarı yolda yer alan bu bölge epey ilginç cazibe merkezi sunuyor. Her şeyden önce Bukit Cinta’da (Google Maps) gün doğumunu izlemeye gitmeni tavsiye ederim; arka planda Agung Dağı’yla birlikte pirinç tarlalarının manzarası çok güzel.

Bukit Cinta’da gün doğumu.

Buna karşılık 70.000 IDR istenen Tirta Gangga’yı (Google Maps) kesinlikle tavsiye etmem, insanların onu nasıl önerebildiğini gerçekten anlamıyorum. Kelimenin tam anlamıyla yapacak hiçbir şey yok. Sadece fotoğraf çeken turist orduları. Gitmedim ama Taman Ujung (Google Maps) çok daha ilginç görünüyor.

Tirta Gangga.

Son olarak geleneksel Bugbug köyüne (Google Maps) uğramanı tavsiye ederim; bu noktada (Google Maps) pirinç tarlalarının arasından geçen şirin bir patika var. Giriş ücretinin ödendiği kontrol noktasından (Google Maps) köyün üstten harika bir manzarası var. Virgin Beach’in (Google Maps) kendisi de hiç fena değil.

Geleneksel Bugbug köyü.

Doğu Bali (Padang Bai, Kintamani, Amed ve Amlapura) içinde ulaşım

Burada, Bali’nin diğer bölgelerinden daha da fazla, bence kendi aracına sahip olmaya gerçekten değer. Bununla birlikte Grab, Gojek ve Indrive bir destinasyondan ötekine gitmek için her zaman işe yarar. Perama makul fiyatlarla shuttle sunuyor.

Doğu Bali’de (Padang Bai, Kintamani, Amed ve Amlapura) konaklama

Gerçekten tavsiye edebileceğim tek yer LinkeesHome Bungaya; fiyat/performans oranı harika ve sahibi düpedüz çok sevimli biri. Geri kalanına gelince, adanın bu bölgesi epey serbestlik bırakıyor, canın nasıl isterse kelimenin tam anlamıyla aynı gün bile rezervasyon yapabilirsin; ağustosun tam ortasında bile bir yer bulmakta hiç sorun yaşamadım.

Virgin Beach.

Nusa Adaları (Nusa Lembongan, Nusa Ceningan ve Nusa Penida)

Bunlar Bali’nin güneydoğusunda, Sanur açıklarında yer alan üç ada. Nusa Adaları olarak da biliniyorlar. Bali adasına çok yakın olmalarına rağmen (sadece 15 km uzaktalar) uzun yıllar boyunca açık ara daha az turistik ve daha az kalabalıktılar. Durum son zamanlarda epey değişmiş olsa da bence yine de güney Bali’nin “kaosundan” kaçmak isteyenler için ilginç bir destinasyon olabilirler.

Blue Lagoon.

Üç ada da dalış için, aynı zamanda snorkeling için de harika imkânlar sunuyor. Kelimenin tam anlamıyla onlarca dalış merkezi var. Ben burada hiç dalış yapmadım ama yıllar içinde birkaç arkadaşım bana Scuba Junkie Penida ve Mambo Dive Center‘ı önermişti. Kuru mevsimde görüş mesafesi daha iyi oluyor ama manta ve ay balıklarını bütün yıl boyunca çok sık görmek mümkün. Ben Nusa Penida’da hostelle birlikte bir snorkeling turuna katıldım ve birkaç manta görmeyi başardım.

Devil’s Tears.

Nusa Lembongan ve Nusa Ceningan

Lembongan adası Bali kıyısına en yakın ada ve aynı zamanda en gelişmiş olanı. Ardından Lembongan’a bir köprüyle bağlı olan Ceningan geliyor. Aslında oldukça derli toplu “tek bir ada”dan söz edebiliriz ve bir günde rahatlıkla gezilebilir. Dürüst olmak gerekirse iki adada da özel sayılacak çok fazla cazibe merkezi yok. Bence en şirin plaj Dream Beach (Google Maps). Plajın yanında Devil’s Tears’a giden resmi giriş de var (Google Maps). Burası, dalgaların kayalıklara çarparak muhteşem su fışkırtmaları oluşturduğu bir kıyı şeridi. Gün batımını izlemek için de güzel bir yer. Yerel halk 25.000 IDR istiyor. Ödemek istemiyorsan Sandy Bay Beach’ten geçebilirsin (Google Maps). Nusa Ceningan’da buna benzer bir yeri şu noktada bulabilirsin (Google Maps). Ayrıca yakındaki Blue Lagoon’a (Google Maps) uğramanı da tavsiye ederim. Son olarak, daha önce hiç mangrov ormanı görmediysen Mangrove Point’ten (Google Maps) kayak kiralayıp kendi başına keşfedebilir ya da rehberli bir tura katılabilirsin.

Mangrove Point.

Nusa Penida

Nusa Penida bence üç adanın en güzeli ve açık ara en büyüğü. Orada en az birkaç gün geçirmeye değer sanırım. Tabii ki nerede kalacağına çok bağlı ama bir scooter kiralayarak güne Goa Giri Putri tapınağını (Google Maps) gezerek başlayabilirsin. Bir mağaranın içinde olduğu için diğerlerine kıyasla gerçekten çok özel. Ardından, Bali’den günübirlik gelen kalabalıklar gelmeden Atuh Beach’e (Google Maps) ve Diamond Beach’e (Google Maps) doğru yola çık. Giriş için 35.000 IDR, park etmek için de ayrıca 5.000 IDR istiyorlar.

Diamond Beach.

Ben istemeden buradan girdim, Atuh Beach Free Entrance (Google Maps), ve ödeme yapmadım. Ama yorumlarda da okunduğu gibi, otoparkta dolaşan yerel halk pek de dostane değil. Resmi giriş Diamond and Atuh car Park (Google Maps). Buradan Thousand Islands Viewpoint’e (Google Maps) ve Suwehan Beach’e (Google Maps) devam edebilirsin. Suwehan Beach çok şirin ve en azından benim ziyaretim sırasında neredeyse bomboştu. Aşağı inmek biraz vakit alıyor ama biraz huzur arıyorsan kesinlikle buna değer. Başka bir seçenek de Tembeling Beach and Forest (Google Maps) ama oraya gitmedim, o yüzden bir şey söylemiyorum. Günü gün batımını izleyerek bitirmek için güzel bir seyir noktasında sonlandırmanı tavsiye ederim. Ben Banah Cliff Point’teydim (Google Maps). Yol epey kötü durumda ama kıyı manzarası harika. Yakınlarda başka bir seçenek de Saren Cliff Point (Google Maps).

Suwehan Beach.

İkinci güne ikonik Kelingking Beach (Google Maps) ile başlayabilirsin. Burada da ne kadar erken gelirsen o kadar iyi. Ben neredeyse şafakta vardım ve gerçekten çok keyif aldım. Plaj muhteşem, ama yüzmek için pek uygun değil. Dik inişi bana çok eğlenceli geldi ama bazıları için tam bir kâbus olabilir. Ne yazık ki bir asansör inşa ediyorlar, o yüzden aşırı kalabalık sorununun ancak daha da kötüleşeceğini tahmin ediyorum.

Kelingking Beach.

Kelingking Beach’ten sonra Angel’s Billabong’a (Google Maps) gidebilirsin. Orada (alçak gelgitte) çok güzel bir doğal havuz var. Yakınındaki Broken Beach’te (Google Maps) ise küçük bir lagünü okyanustan ayıran doğal bir kemer eşsiz bir manzara yaratıyor. Ne yazık ki burada da bir sürü insan var. Kıyı boyunca Korawa Beach yönünde (Google Maps) yürürsen kayalıklardan doğrudan manta görebilirsin. Her halükârda keyifli bir yürüyüş.

Angel’s Billabong.

Vaktin artarsa Crystal Bay’e (Google Maps) gidebilirsin. Oradan Pandan Beach’e (Google Maps) ya da Puyung Beach’e (Google Maps) yürümeni tavsiye ederim. Bu iki plaj çok daha az kalabalık. Patikayı takip etmek kolay, üstelik Organic Maps‘te de işaretli.

Crystal Bay.

Nusa Adaları’na ulaşım (Nusa Lembongan, Nusa Ceningan ve Nusa Penida)

Sanur limanından (Google Maps) hem Lembongan’daki Mushroom Bay Beach’e (Google Maps) hem de Nusa Penida’ya her gün birçok sefer var. Nusa Penida’nın iki varış limanı var: Penida Ferry Port (Google Maps) ve Gili Adaları’na doğrudan seferlerin de olduğu Buyuk Harbour (Google Maps).

Ayrıca adalar arasında da bağlantılar var. Tekneler Yellow Bridge Port (Google Maps) ile snorkeling turlarının kalktığı bölge (Google Maps) arasında mekik dokuyor. Bu sürat teknelerini işleten şirketlerin çoğuna 12Go üzerinden kendi başına rezervasyon yapabilirsin.

Nusa Penida’da konaklama

Nusa Lembongan’da kaldığım hostel kapanmış gibi görünüyor, o yüzden bir tavsiyem yok. Nusa Penida’da ucuz ve hiç de fena olmayan bir hostel arıyorsan Hostel Bukit Sangcure‘yi tavsiye ederim. Harika manzara, gerçekten kibar ve yardımsever personel (seni limandan almaya bile geliyorlar) ve snorkeling ile sürat teknesi için çok iyi fiyatlar sunuyorlar.

Pandan Beach.

Seyahatini mi planlıyorsun? Henüz sigorta yaptırmadıysan, en iyi seyahat sigortaları rehberimi burada bulabilirsin. Sigortayı rehberdeki bağlantılar üzerinden satın alırsan, sana hiçbir ek maliyeti olmadan bu siteyi desteklemiş olursun.

LOMBOK

Haritaya bakınca Bali’nin sağında duran Lombok adası daha az gelişmiş ve turistler tarafından hâlâ nispeten az ziyaret ediliyor. Kuzeybatıdaki üç küçük ada, yani Gili Adaları bunun dışında. Bali ve Lombok arasında neredeyse gece gündüz sürat teknesi ve feribot seferleri var. Ama biraz daha fazla harcamaya razıysan, Denpasar’dan Lombok International Airport’a uçuşları da düşünmeye değer. Önceden rezervasyon yaptırırsan o kadar da pahalı değil.

Gili Air.

Not: Bali’de olduğu gibi, Lombok’u keşfetmek için de scooter kiralamayı düşünmeye değer sanırım. Rotana göre, mesela Bali’ye dönmeyi planlıyorsan, doğrudan Bali’de kiralayıp Padang Bai’den (Google Maps) feribota binebilirsin. Sefer saatlerine bakabilir ve bu siteden online rezervasyon yapabilirsin. Bu rehberi yazdığım sırada ödemeyi yapabilmek için yerel bir bankan olması gerekiyordu. Her halükârda limanın yakınında, küçük bir komisyon karşılığında senin yerine rezervasyon yapabilecek bir sürü acente var.

Ama mesela yolculuğuna Flores’e doğru devam etmeyi planlıyorsan ya da her halükârda Bali’ye dönmeyi düşünmüyorsan, scooterı vardığın limanda doğrudan kiralayabilirsin. Hem feribotun vardığı Lembar’da (Google Maps) hem de Gili Adaları’na uğrayan sürat teknelerinin vardığı Bangsal’da (Google Maps) kiralama yerleri var.

Gili Adaları

Lombok’un kuzeybatısındaki bu 3 küçük ada grubu, Lombok adasının bir numaralı cazibe merkezi olarak görülüyor ve Bali seyahati sırasında sık sık ziyaret ediliyor. El değmemiş bir cennet bekleme, kitle turizmi çoktan geldi. Ama birkaç gün deniz arıyorsan adalar o kadar da kötü değil.

Gili Air.

Gili Adaları’nda yapılacak ve görülecek şeyler

Her adanın atmosferi farklı. Ana ada olan Gili Trawangan “party island” olarak görülüyor ve bu yüzden en çok sırt çantalı gezginler tarafından tercih ediliyor. Gili Meno ise çiftler ve aileler arasında daha popüler. Doğru orta yol herhalde Gili Air.

Güzel plajların ötesinde, adalarda özel sayılacak büyük cazibe merkezleri yok. Ben klasik snorkeling turuna katıldım ve genel olarak o kadar da kötü değildi ama olağanüstü de değildi. Adaların yakınındaki mercan resiflerinin çoğu hiç sağlıklı değil. Yapılacak en iyi şey, iyi bir kitap ya da bir içecek eşliğinde dinlenip bu küçük cennet köşesinin tadını çıkarmak.

Adalarda motorlu araç yok ama boyutları düşünülünce bu hiç sorun değil. Rahatlıkla yürüyerek gezebilirsin ya da belki bisiklet kiralayabilirsin, en yaygın tercih bu.

Gili Meno.

Gili Adaları’nda konaklama

Ben Gili Air’de, tam olarak Fantastic B”n”B‘de kaldım. Limana bir adım mesafede, ucuz ve iyi bir çözüm. Personel kibar ve yardımsever.

Gili Adaları’na ulaşım

Nusa Penida’daki Buyuk Harbour’dan (Google Maps), Nusa Lembongan’daki Mushroom Bay Beach’ten (Google Maps), Sanur limanından (Google Maps) ve Padang Bai’den (Google Maps) doğrudan sürat teknesi seferleri var. Bu sürat teknelerini işleten şirketlerin çoğuna 12Go üzerinden kendi başına rezervasyon yapabilirsin. Gili Adaları’ndan Lombok’taki Bangsal limanına (Google Maps) gün boyunca sık sık sefer var.

Gili Air.

Kuta Lombok

Bali’deki Kuta ile kesinlikle karıştırılmaması gereken, Lombok’un güneyindeki bu yer, sırt çantalı gezginlerin en sevdiği deniz kıyısı destinasyonu. Burada güzel plajlar var ama asıl olarak harika sörf var ve kitle turizmi henüz yoldan geliyor. Kuta’ya varmadan önce, yol üzerinde Sasak geleneksel köyü Sade var (Google Maps). Ben gitmedim ama benzer bir şey hiç görmediysen ilginç bir durak olabilir.

Kuta Lombok’ta yapılacak ve görülecek şeyler

Ben sörf yapmıyorum ama az önce dediğim gibi, bölgenin tamamı sörfçüler arasında gerçekten çok popüler. O yüzden dalgaların hiç de fena olmadığını tahmin ediyorum ve sörf okullarının eksik olmadığı kesin. İlgini çeken bir şeyse, biraz araştırma yapmanı öneririm. Her halükârda plaja ayak bastığın anda sana sörf dersi teklif edecekler.

Pantai Tanjung Aan’da sörfçüler.

Kuta Lombok’taki plajlar

Kuta Lombok çevresinde onlarca, hatta belki yüzlerce plaj var ve hepsini gezmek imkânsız. Aşağıda gördüklerim arasından favorilerimi sıralıyorum.

Pantai Tanjung Aan (Google Maps): sörf koşullarının fena görünmediği geniş bir koy. Plajın kendisi olağanüstü değil ama aradığın buysa bir sürü bar, restoran ve şezlonguyla oldukça donanımlı.

Nicole’s Monkey Beach (Google Maps): açık ara en sevdiğim plaj. Biraz “uzak” ve sadece yürüyerek ulaşılıyor, Bukit Merese üzerinden (Google Maps) ya da alçak gelgitte Tanjung Aan plajından kayalıklar boyunca. Küçük koy korunaklı, o yüzden yüzmek için mükemmel. Şezlong da kiralayan tek bir bar/restoran var ve sahibi son derece cana yakın. Yakındaki Moha Beach (Google Maps) de özellikle alçak gelgitte doğal bir havuz oluştuğunda şirin.

Nicole’s Monkey Beach.

Pantai Selong Belanak (Google Maps): genellikle gün batımında geçen su mandalarıyla ünlü plaj. Ben onları görmedim ama plaj yine de çok güzel. Park için 10.000 IDR istiyorlar. Gitmeye karar verirsen, çok uzakta olmayan bir yerde harika bir restoran var, Warung Corner (Google Maps). Çevredeki sık tavsiye edilen iki plaj daha Pantai Semeti (Google Maps) ve Pantai Mawi (Google Maps)

Kuta Lombok’taki seyir noktaları

Girintili çıkıntılı kıyıya harika bir manzara sunan en az üç gerçekten şirin seyir noktası var. Bukit Seger (Google Maps) “merkeze” en yakın olanı. Burada giriş için 10.000 IDR istiyorlar. Daha önce de bahsettiğim Bukit Merese (Google Maps), Nicole’s Monkey Beach’in de bulunduğu yarımada. Yani öğleden sonrayı plajda geçirdikten sonra gün batımını izlemek için uğrayabilirsin. Burada da yoldan gelirsen park için 10.000 IDR istiyorlar. Son olarak Bukit Pedau var (Google Maps). En azından ben gittiğimde para isteyen kimse yoktu. Şu noktaya (Google Maps) park edip patikadan yukarı çıkabilirsin.

Bukit Pedau.

Goa Bangkang ve Goa Sumur

Goa Bangkang (Google Maps) ve Goa Sumur Lombok (Google Maps), Kuta Lombok’un hemen dışında birbirine yakın iki mağara. Burada gün içinde mağaranın tavanındaki açıklıklardan giren ışık huzmeleriyle birkaç fotoğraf çekmek mümkün. Anladığım kadarıyla giriş için 50.000 IDR istiyorlar. Ben yoluma devam ettim ama bazıları ilginç bulabilir.

Son olarak, Kuta Lombok’ta sık sık “Secret Gilis” adalar arası (island hopping) turu öneriliyor. Lembar yakınlarındaki, aslında o kadar da gizli olmayan bir grup ada. Ben gitmedim, o yüzden bir şey söylemiyorum ama günü geçirmek için güzel bir yol olabilir. Bu sayfada daha fazla bilgi bulabilirsin.

Pantai Selong Belanak.

Kuta Lombok’ta konaklama

Ben ana turistik bölgenin biraz dışında kalan Gani Homestay‘de kaldım, özel bir şey değil. Çevrede bir sürü ucuz guesthouse var. Scooterın varsa bölge sakin ve biraz daha ucuz. Her halükârda gerçekten çok fazla seçenek var. Bu civarda kalmaya karar verirsen ya da yolun buradan geçiyorsa Kiena Warung’da (Google Maps) yemek yemeni tavsiye ederim, ucuz ve lezzetli yemekler.

Kuta Lombok’a ulaşım

Scooterla gezmiyorsan, Perama makul fiyatlarla servisler sunuyor. Lombok’ta başlıca turistik destinasyonlar arasında mekik dokuyan bir paylaşımlı taksi ağı var, herhangi bir guesthouse transferi ayarlayabilir. Lembar limanına varırsan, taksileri kontrol eden “yerel mafya” ile uğraşmaya hazırlıklı ol.

Pantai Selong Belanak.

Ekas

Ekas, Lombok’un güneydoğusundaki yarımadanın batı kıyısında bir köy ama genellikle bölgenin tamamını anlatmak için kullanılıyor. Ben gitmedim ama klasik turistik rotaların dışına çıkmak isteyen gezginler arasında giderek daha popüler hale gelen bir destinasyon. Bana hâlâ vahşi bir bölge olarak anlatıldı, ıssız plajlar arka arkaya sıralanıyormuş. Ekas ayrıca Pink Beach’e (Google Maps) Kuta Lombok’tan çok daha yakın. Gerçi okuduğuma göre plaj o kadar da pembe değilmiş. Burada biraz daha fazla bilgi içeren bir yazı var.

Tetebatu

Tetebatu, Rinjani Dağı’nın güney eteklerinde sakin bir köy. Pirinç tarlaları, şelaleler ve otantik bir yerel cazibe arasında birkaç günü huzur içinde geçirebilirsin.

Tetebatu’da pirinç tarlaları.

Tetebatu’da yapılacak ve görülecek şeyler

Tetebatu’da neler yapılacağına geçmeden önce şunu belirtmek isterim: istersen köyü Rinjani Dağı’nın kraterine çıkmak için üs olarak kullanabilirsin. Bu, Senaru ve Sembalun’dan çıkan patikaya kıyasla çok daha az kullanılan bir patika. Yani daha az kalabalık bir alternatif arıyorsan kesinlikle bir seçenek olabilir. Yine de buradan sadece kratere kadar çıkılabildiğini, asıl zirveye çıkılamadığını belirtmeliyim.

Tetebatu’da trekking

Bütün guesthouse’larda “trekking turları” sunuluyor. Açıkçası bunlara değeceğini sanmıyorum ama daha yapılandırılmış bir şey tercih edersen kesinlikle bir seçenek. Kendi başına yapma yaklaşımını tercih edersen, şu noktada (Google Maps) şirin bir patika var ve Organic Maps‘te de işaretli. Rota pirinç tarlalarının içinden geçiyor ve Big waterfall (Google Maps) ile Tetebatu Waterfall’u (Google Maps) ziyaretle birleştirilebilir. Burada çizdiğim rotayı kabaca izleyebilirsin (All Trails), siyah maymunları görebileceğin Monkey Forest ziyaretiyle (Google Maps) bitirirsin.

Monkey forest’ta olağanüstü nakliye.

Not: Big Waterfall’da kuru mevsimde su yok ama yine de yüzebilirsin, 10.000 IDR istiyorlar. Tetebatu Waterfall’da da 10.000 IDR isteniyor, Monkey Forest’ta ise 30.000 IDR. Yine de kontrol eden kimsenin olmadığı birkaç yan giriş var. Ben mesela tavsiye ettiğim Ima’s Cafe & Orchard’dan (Google Maps) geliyordum ve şu noktaya (Google Maps) park ettim. Burada yıkılmış bir köprü var, oradan yürüyerek inip ormana girebilirsin. Son olarak, sık tavsiye edilen bir başka şelale de Air Terjun Jeruk Manis (Google Maps). Ama okuduğuma göre “yerel mafya” seni saçma fiyatlara rehber tutmaya zorluyor. Yine de son yorumlardan bazılarını oku, belki durum değişmiştir. Ben yine de bundan kaçınmayı tercih ettim.

Monkey forest’ta siyah maymunlar.

Benang Stokel ve Benang Kelambu şelaleleri

Benang Stokel ve Benang Kelambu (Google Maps) iki çok güzel şelale. Aynı bölgede şirin iki şelale daha var: özetle Tetebatu’ya yaklaşık 40 dakika mesafede hiç de fena olmayan dört şelale. Ne yazık ki burada da yerel mafya kontrolü tamamen ele geçirmiş. Resmî olarak giriş 10.000 IDR ama yabancılar çok daha fazlasını istedikleri “bilgi merkezine” yönlendiriliyor ve ücret kaç şelaleyi ziyaret etmek istediğine göre de değişiyor. Bana “resmi” biletler gösterdiler. Müdürle konuşmak ve resmi bir kimlik görmek istediğimde kimsenin olmadığını söylediler. Bunun üzerine ödeme yapmadan girdim ve onları tamamen görmezden geldim. Hiç mutlu değillerdi ama bir şey yapmadılar. Yine de bazı yorumlara göre agresifleşebiliyorlar.

Gitmeye karar versen de vermesen de, ödesen de ödemesen de rehbere kesinlikle gerek yok. Dört şelaleyi birbirine bağlayan patika neredeyse her zaman çok net, her halükârda Organic Maps‘te de net bir şekilde işaretli.

Benang Kelambu.

Tetebatu’ya ulaşım

Scooterla gezmiyorsan, Lombok’ta başlıca turistik destinasyonlar arasında mekik dokuyan bir paylaşımlı taksi ağı var, herhangi bir guesthouse transferi ayarlayabilir.

Tetebatu’da konaklama

Tetebatu Sama Sama Bungalows, yemyeşil bir ortamda, havuzlu ve kahvaltı dahil çok güzel bir konaklama yeri.

Benang Stokel.

Sembalun

Sembalun, Rinjani Dağı’nın eteklerinde yer alan, nefes kesen manzaralar sunan ve volkanın zirvesine çıkmak isteyen herkes için ideal bir üs olan bir başka köy.

Sembalun Lawang’da yapılacak ve görülecek şeyler

Bukit Selong

Bukit Selong (Google Maps), Sembalun Lawang’ın fotojenik pirinç terasları üzerinde harika bir panorama sunan bir tepe. Otoparktan (Google Maps) zirveye yürüyerek sadece on dakika kadar. Özellikle gün batımında tavsiye edilir. Maymunlara dikkat. Girişte 10.000 IDR istiyorlar. Ben gitmedim ama istersen çok uzakta olmayan bir yerde küçük bir geleneksel köyün yeniden inşası var (Google Maps).

Bukit Selong.

Pergasingan Hill

Pergasingan Hill (Google Maps) hem pirinç tarlalarıyla kaplı vadiye hem de heybetli Rinjani Dağı’na fantastik manzaralar sunuyor. Doğrudan patikanın başına, şu noktaya (Google Maps) park edebilirsin. GPS izini bu sayfada bulabilirsin (All Trails). Patika özellikle uzun değil ama oldukça dik ve bir an bile soluk aldırmıyor. Hızlı adımlarla insanların kamp yaptığı alana ulaşmam bir saatten biraz az sürdü. Gün doğumunu zirveden görmek için erken çıktım (tavsiye ederim!), o yüzden girişte para toplayan kimse yoktu. Ama anladığım kadarıyla normalde yerlilerden 10.000 IDR, yabancılardan 25.000 IDR istiyorlar. Harika bir panorama.

Pergasingan Hill’den panorama.

Sembalun Lawang’dan Rinjani Dağı

Sembalun’dan Rinjani Dağı’na çıkan patika, volkanın asıl zirvesine ulaşmak isteyenler için hepsinden kısa olanı. Burada Sembalun, Torean ve Senaru’dan volkanın kuzey yamacına çıkan üç patikayı gösteren bir harita var. Umarım ne demek istediğimi netleştirir.

Zirveye tırmanış normalde iki günde tamamlanıyor. İlk gün kratere kadar çıkılıp geceyi çadırda geçiriyorsun, ikinci gün şafakta asıl zirveye çıkıp ardından Sembalun Lawang’a iniyorsun.

Bukit Senaru Homestay ile uzun bir pazarlıktan sonra her şey dahil 1,4 milyon ödedim (Gili Adaları’ndan gelen bir arkadaşımla buluşmak için gittiğim Senaru’ya gidiş ve oradan dönüş ulaşımı dahil). Tabii ki her şeyi doğrudan Sembalun Lawang’da da ayarlayabilirsin. Nefes kesen manzaralar sunan çok güzel bir gezi ama kesinlikle hafife alınmamalı. İki günde de olsa toplamda yaklaşık 2.800 metrelik bir yükselişten söz ediyoruz, zirve 3.726 metrede (All Trails). Bu kesinlikle bir gezinti değil!

Üstelik kraterden volkanın zirvesine kadar olan kısım sık sık güçlü rüzgârlara açık ve volkanik kül ve kırıntılardan oluşan kaygan zemin de işi kolaylaştırmıyor. Maalesef belirtilmesi gereken bir başka nokta da patikanın ve kamp alanının içler acısı durumu. Çöp, tuvalet kâğıdı ve insan dışkısı miktarı içler acısı.

Pergasingan Hill’den Rinjani.

Sembalun Lawang’da konaklama

Ben en ucuz seçeneklerden biri olan Tresno Sembalun Rinjani‘de kaldım. Odalar özel bir şey değil, kesinlikle daha iyisi var ama bir gece için fazlasıyla yeterli. Personel gerçekten cana yakın.

Sembalun Lawang’a ulaşım

Scooterla gezmiyorsan, Lombok’ta başlıca turistik destinasyonlar arasında mekik dokuyan bir paylaşımlı taksi ağı da var, herhangi bir guesthouse transferi ayarlayabilir.

Sembalun Lawang tarlaları.

Senaru

Daha önce de söylediğim gibi, Senaru da Rinjani volkanına tırmanışı organize etmek için üs olarak kullanılan bir başka köy. Özellikle sadece krateri görmek isteyen, asıl zirveye çıkmak istemeyenler için. Aynı zamanda çevredeki şelaleleri keşfederek birkaç gün dinlenmek için harika bir yer.

Senaru’da yapılacak ve görülecek şeyler

Senaru’nun sunacağı çok şey yok, sadece şelaleleri görmeni ve Rinjani Dağı trekkingini organize etmeni tavsiye ederim. Yine de başka vaktin varsa geleneksel köyü (Google Maps) ve Tiu Kelep şelalesine (Google Maps) bakan bir seyir noktasının bulunduğu kahve plantasyonlarını gezebilirsin.

Rinjani Dağı krateri.

Senaru’daki şelaleler

Köyün çok uzağında olmayan bir yerde kesinlikle ziyaret etmeye değer iki çok güzel şelale var: Sendang Gile (Google Maps) ve Tiu Kelep (Google Maps). İki giriş var: Gate 2 (Google Maps) ve Gate 1 (Google Maps). Biri diğerinden farklı değil, nerede kaldığına göre seç. Giriş 20.000 IDR.

Tabii ki sana rehber isteyip istemediğini soruyorlar ama kesinlikle gerekli değil. Patikayı takip etmek kolay ve Organic Maps‘te işaretli. Mümkünse şelaleleri sabahın erken saatlerinde ziyaret etmeye çalış, özellikle yerel turizmin yoğun olduğu hafta sonlarında.

Tiu Kelep.

Senaru’dan Rinjani Dağı

Daha önce de söylediğim gibi, volkanın asıl zirvesine ulaşmak isteyenler için Sembalun ideal başlangıç noktası, sadece kratere kadar çıkmak isteyenler için ise en popüler tercih Senaru. Açık olması için, volkanın kuzey yamacına çıkan üç patikayı gösteren haritayı bir kez daha paylaşıyorum.

Senaru’dan normalde önerilen gezi üç gün iki gecede tamamlanıyor: ilk gün kratere çıkılıp gece orada geçiriliyor, ertesi gün isteyen gün doğumunu görmek için Mount Sangkareang’ın ya da “Second Summit”in zirvesine çıkabiliyor, ardından göle inilip ikinci gece kaplıcaların yakınında (Google Maps) geçiriliyor. Üçüncü gün Torean’a giden patikadan iniliyor. Asıl zirveye tırmanıştan daha az zorlu olsa da, kesinlikle hafife alınmaması gereken bir gezi. Sadece ilk gün yaklaşık 2.000 metrelik bir yükseliş yapılıyor.

Zirve tırmanışı için kamp.

Senaru’da çok vakti olmayan ya da sadece kamp yapmak istemeyen herkes için sunulan bir başka ilginç seçenek de günübirlik tur. Yani gece yarısı tırmanışa başlayıp gün doğumunu görmek için kratere varmak, ardından tekrar Senaru’ya inmek. Aslında bu sayfada (All Trails) anlatılan patikayı yapıyorsun. Bu seçenek için Bukit Senaru Homestay ile sadece 500.000 IDR ödemiş bir adamla konuştum.

Son olarak, bunlar en popüler rotalar ama kelimenin tam anlamıyla en çok hoşuna giden rotayı kendin oluşturabilirsin. Zirveye Sembalun’dan çıkıp Senaru’dan kaplıcaların yanından geçerek ya da tersi şekilde inerek “grand tour” yapanlar da var. Kısacası, her zevke uygun bir sürü seçenek.

Rinjani Dağı zirvesi.

Senaru’da konaklama

Daha önce de söylediğim gibi, ben Bukit Senaru Homestay‘de kaldım, mütevazı bir oda ama hiç de fena değil. Rinjani turları çok rekabetçi fiyatlarla sunuluyor.

Senaru’ya ulaşım

Gili Adaları’ndaysan, Bangsal limanına (Google Maps) vardığında genellikle paylaşımlı bir taksi ya da belki Senaru’ya giden bir minibüs bulabilmen gerekir ama sert bir pazarlığa hazırlıklı ol. Muhtemelen transferi guesthouse’a ayarlatmak daha iyi. Alternatif olarak Lombok’ta gezmek için bir scooter kiralayıp Bali’ye döndüğünde ya da Flores’e giden tekneye binmeden önce iade edebilirsin. Başka herhangi bir yerden geliyorsan, ünlü paylaşımlı taksileri ayarlatmak sanırım daha uygun.

Rinjani krateri.

Senggigi

Senggigi, Mataram’ın kuzeyindeki bölgeyi ifade ediyor ve aynı adı taşıyan köyü de kapsıyor. Lombok’un tartışmasız en ticari ve en gelişmiş bölgesi, Batılı turistlerle kaynayan çok sayıda otel ve restoranı var. Buna rağmen yine de Lombok’tayız, o yüzden atmosfer genel olarak sakin.

Senggigi’de yapılacak ve görülecek şeyler

Dürüst olmak gerekirse Senggigi’yi özellikle heyecan verici bir destinasyon bulmadım. Plajda birkaç gün dinlenmenin ötesinde yapacak pek bir şey yok. Senggigi Beach (Google Maps) ana plaj, özel bir şey değil ama o kadar da kötü değil. Her halükârda benim tavsiyem kuzeydeki plajlara yönelmek, mesela Nipah Beach (Google Maps) ve Pantai Pandanan (Google Maps). Üstelik sahil yolu Malimbu Hill gibi (Google Maps) epey ilginç manzaralar da sunuyor.

Senggigi Beach.

Senggigi’de konaklama

Ben bir gece Mugeni Homestay‘de kaldım, fiyat-performans harika.

Senggigi’ye ulaşım

Scooterla gezmiyorsan, Lombok’ta başlıca turistik destinasyonlar arasında mekik dokuyan bir paylaşımlı taksi ağı var, herhangi bir guesthouse transferi ayarlayabilir.

Senggigi Beach’te gün batımı.

SUMBAWA

Sumbawa kesinlikle pek turistik olmayan bir ada. Gezginlerin çoğu ünlü Komodo Ulusal Parkı’nı görmek için doğrudan Lombok’tan Flores’e geçiyor. Adayı 2023’te keşfetmeyi planlıyordum ama ne yazık ki rotamı yolda değiştirmek zorunda kaldım. Epey araştırma yapmış olmama ve genel olarak adada epey ilginç destinasyon olduğunu düşünmeme rağmen, kişisel deneyimimden söz edemem. Bununla birlikte, kitle turizminden hâlâ uzak bir destinasyon arıyorsan ve vaktin varsa, Sumbawa üzerinden karayoluyla Flores’e gitmenin güzel bir deneyim olabileceğinden eminim. Travelfish‘in sitesinde bir rehber var. Burada pek de ayrıntılı olmayan bir başka rehber daha var.

FLORES

Birçok gezgin için Flores, Komodo ile eş anlamlı: Komodo ejderinin evi olan ünlü ulusal park ve dünyanın en iyi dalış noktalarından bazıları, tam anlamıyla yeryüzünde bir cennet. Ama ada bundan çok daha fazlasını sunuyor. Flores’i Labuan Bajo’dan Maumere’ye scooterla geçerek geçirdiğim haftalar tüm seyahatlerimin en güzel haftalarından bazıları. Baştan sona keşfedilecek bir ada, kitle turizminden hâlâ uzak ama aynı zamanda konaklama tesislerini ve altyapıyı sağlayacak kadar yeterli düzeyde turizm var.

Komodo’da geyik.

Labuan Bajo

Labuan Bajo, Komodo Ulusal Parkı’nı keşfetmek isteyen herkes için kavşak görevi gören liman kentinden başka bir şey değil. Buradan akla gelebilecek her tur organize edilebiliyor.

Labuan Bajo’da yapılacak ve görülecek şeyler

Daha önce de söylediğim gibi, Labuan Bajo’nun kendi başına sunacağı çok şey yok ama birkaç saatin varsa, doğal tuzlu su havuzuyla ünlü Rangko Cave’i (Google Maps) ziyaret edebilirsin. Öğleden sonranın erken saatlerinde güneş açıklıktan girdiğinde muhteşem ışık oyunlarıyla aydınlanıyor. Bunun için Labuan Bajo’dan yarım saat kadar uzaklıktaki şu noktadan (Google Maps) bir tekneye binmen gerekiyor. Pazarlıkta ne kadar iyi olduğuna ve kişi sayısına göre 100.000–200.000 IDR istiyorlar, mağaraya girmek için de ayrıca 50.000 IDR.

Komodo Ulusal Parkı.

Komodo Ulusal Parkı

Birçok gezgin parkı Lombok’tan Labuan Bajo’ya ya da tersi yönde tekne turuyla keşfetmeye karar veriyor. Tur birçok şirket tarafından sunuluyor ama program oldukça standart ve dört gün üç gece sürüyor. Ben yolculuğu Kareem the Explorer ile “Deck class”ta yaptım ve rahat denemese de genel olarak şikâyet edecek bir şeyim yok. Yine de esasen aynı tür yolculuğu sunan birçok şirket var, mesela: Wanua Adventure, Green Rinjani ve Travel Wise.

Pink Beach.

Burada tekrarlamayacağım ayrıntılı programı çeşitli bağlantılarda bulabilirsin ama esasen teknedeki ilk iki gün pek bir şey değil: ilk gün Pulau Kenawa’da (Google Maps) kısa bir mola, ikinci günün sabahı balina köpekbalıkları (onları besliyorlar ve ben kişisel olarak bunu çok üzücü buldum, suya bile girmedim), ardından da bir sürü seyir. Denizin dalgalı olması gibi bir talihsizlik yaşarsan gerçek bir işkence olabilir. Ulusal parkın içinde geçirdiğimiz iki gün ise harikaydı. Komodo ejderlerini (Google Maps), Pink beach’i (Google Maps) görmeye gittik, snorkeling için birkaç durak yaptık ve ikonik Pulau Padar’da (Google Maps) gün batımını izledik.

Pulau Padar’da gün batımı.

Alternatif olarak, sadece Labuan Bajo’ya uçup bir ya da daha fazla günlük tekne turunu doğrudan oradan organize edebilirsin. Lombok’tan yapılan tur gezginler arasında bu kadar popüler olduysa, bunun daha çok bütçeyle ilgili olduğunu düşünüyorum. Nitekim tekne turu, Lombok’tan Labuan Bajo’ya sadece uçuştan biraz daha pahalıya geliyor. Tersi yönde seyahat edersen (Labuan Bajo – Lombok) o yönde talep çok daha az olduğu için daha da az harcayabilirsin. Tekneler zaten mecburen geri dönmek zorunda, o yüzden önemli indirimler sunmaya hazırlar.

Komodo ejderi.

Son olarak, dalış sertifikan varsa parkta en az bir gün dalış yapmanı şiddetle tavsiye ederim, gerçekten dünyanın en iyi yerlerinden söz ediyoruz. Ben Uber Scuba Komodo ile (Google Maps) üç fun dive yaptım ve gerçekten memnun kaldım. Personel kibar ve donanımlı, tekne gayet rahat ve yemekler harika. Üstelik Wise ile ödeme kabul ediyorlar, bu gerçekten çok rahat. Henüz kayıtlı değilsen, bu bağlantıyı kullanarak 500 €’ya kadar ilk transferin tamamen ücretsiz. Sık tavsiye edilen diğer dalış merkezleri Wet Frog Divers (Google Maps) ve Divers Paradise Komodo (Google Maps). Ucuz bir liveaboard arıyorsan, çok yakın bir arkadaşım bana Wunderpus Liveaboard‘u tavsiye etti.

Labuan Bajo’da konaklama

Ben iyi konumlanmış harika bir hostel olan Bajo Nature Backpackers‘ta kaldım, personel çok kibar. Tavsiye ederim.

Labuan Bajo’ya ulaşım

Gezginlerin %99’u Labuan Bajo’ya Lombok’tan başlayan turla deniz yoluyla ya da Bali’den uçakla geliyor (her gün uçuş var). Maumere’ye uçup “tersine” seyahat etmeyi, yani Flores’i karayoluyla geçip ardından Lombok’a giden tekne turuna katılmayı da düşünebilirsin. Labuan Bajo ile Sulawesi adası arasında iki yönde de feribot bağlantıları var.

Balina köpekbalıklarıyla yüzmek.

Flores içinde ulaşım

Flores’teki çeşitli cazibe merkezlerine geçmeden önce, adada Labuan Bajo’dan Maumere’ye ve tersi yönde giden klasik rota boyunca nasıl ulaşım sağlanacağı hakkında birkaç söz söylemeye değer sanırım.

Flores’te scooter/motosikletle

Benim seçtiğim ve en yüksek özgürlük derecesini ve biraz macerayı isteyen herkese tavsiye ettiğim seçenek bu. “Trans-Flores Highway” yakın zamanda yenilendi ve bu yüzden çok iyi durumda. Üstelik adada fazla trafik yok, yani genel olarak keyifli bir yol. Ama ikincil yollar çoğu zaman berbat durumda. İmkânsız bir şey değil ama iki tekerlek üzerinde en azından biraz tecrübe sahibi olmak kesinlikle tavsiye edilir. Bu çözümü seçmeye karar verirsen, bildiğim kadarıyla Labuan Bajo’da scooter kiralayıp Maumere’de teslim etmek ya da tersi için sadece iki seçenek var.

En ucuz seçenek, Labuan Bajo’da Divers Paradise Komodo’da (Google Maps) bulabileceğin Marian’ın sunduğu seçenek. Maumere’nin hemen dışındaki Lena House (Google Maps) ile işbirliği yapıyor. Ben gittiğimde günlüğü 100.000 IDR, depozito 400.000 IDR ve scooterın iadesi için ayrıca 400.000 IDR istiyorlardı. Ağır seyahat ediyorsan bagajının bir kısmının taşınmasını ayarlayabilirsin. En pahalı seçenek Motor Adventure Bali (Google Maps) tarafından sunulan, Maumere ofisi burada (Google Maps). Marian’ın boş scooterı olmadığı için ben onlardan kiralamak zorunda kaldım. Güncel fiyatlar için resmi siteye bakmanı öneririm ama açık ara daha pahalılar. Yine de scooter/motosikletlerin daha iyi durumda olduğu, sigorta yaptırabildiğin, kartla ödeme kabul ettikleri vs. vs. de aynı derecede doğru. Kısacası tamamen farklı bir hizmet türü.

Inerie Dağı.

Flores’te özel şoför

Biraz Sumatra’da olduğu gibi, epey sayıda gezgin, özellikle aileler ya da gezgin grupları, basitçe özel bir şoför tutmaya karar veriyor. Bu kesinlikle rahat bir seçenek ama aynı zamanda açık ara en pahalısı, benzin hariç günde en az 30–40 € ödemeyi bekle. Guesthouse’lar normalde birçok iletişim bilgisi verebilir.

Flores’te toplu taşıma

Son seçenek toplu taşıma ve paylaşımlı taksilerin bir kombinasyonu. Çeşitli ilgi çekici yerleri ziyaret etmek ya da bir tura katılmak için neredeyse kesinlikle yine de yerinde bir scooter kiralaman gerekecek ama uzun yolculuklar için toplu taşıma kuşkusuz iyi bir seçenek. Çoğu zaman ağzına kadar dolu olan klasik yerel minibüsler ve paylaşımlı taksiler var, ayrıca sık tavsiye edilen Gunung Mas minibüsleri de var, WhatsApp üzerinden rezervasyon yapabilirsin. Her halükârda herhangi bir guesthouse rezervasyon yapmana yardımcı olabilir, durağın nerede olduğunu gösterebilir ve bazı durumlarda seni aldırabilir.

Wae Rebo.

Wae Rebo

Wae Rebo (Google Maps), adanın hatta belki tüm takımadaların en ünlü geleneksel köyü. Deniz seviyesinden bin metrenin üzerinde, vadiler ve ormanlarla çevrili. Köyün turistik kısmı, ikonik geleneksel evleriyle şüphesiz çok etkileyici. Yine de bence özgünlüğünün büyük bölümünü kaybetmiş, fiilen ticari bir cazibe merkezine dönüşmüş. Buna rağmen ziyaret etmeni tavsiye ederim. Öğleden önce vardım ve keyfini sakin sakin çıkarabildim: yerlilerle voleybol oynadım, sohbet ettim ve başka etkinlikler yaptım. Ama öğleden sonra büyük kalabalıklar gelmeye başladı ve akşama doğru turist sayısı köylülerden fazla gibiydi. En azından benim izlenimim bu. Kısacası, beklentilerini buna göre ayarlayarak git.

Oraya ulaşmak için şu noktadan (Google Maps) başlayan, iyi işaretlenmiş ve bakımlı bir patikada iki saatten az yürümek gerekiyor, kesinlikle rehbere gerek yok (All Trails). Ben orada kalıp uyudum, akşam yemeği ve kahvaltı dahil 350.000 IDR istiyorlar. Sadece köyü ziyaret edip aynı gün içinde inmek istersen sanırım 50.000 IDR istiyorlar.

Wae Rebo’nun eteğindeki köyden, istersen yakındaki Mules Island’a (Google Maps) geziler organize edilebiliyor. Ben ziyaret etmedim.

Wae Rebo.

Wae Rebo’da konaklama

Ben Labuan Bajo’dan öğleden sonranın geç saatlerinde yola çıktım, bu yüzden bir geceyi Parle Zo Cottage’da (Google Maps) geçirdim ve ertesi sabah Wae Rebo’ya çıktım. Sık tavsiye edilen bir seçenek Wae Rebo Lodge (Google Maps).

Wae Rebo’ya ulaşım

Labuan Bajo’dan scooterla geliyorsan, yakın zamanda bir şey değişmediyse, sahil yolunun çok kötü durumda olduğunu bil. Bildiğim kadarıyla bu civara gelen toplu taşıma yok ama Labuan Bajo’ya nispeten yakın olduğu için organize bir tura katılmak ya da basitçe taksi paylaşabileceğin birini bulmak mümkün.

Wae Rebo.

Ruteng

Ruteng’e varmadan önce, istersen ziyaret edilebilecek bir başka geleneksel köy olan Todo (Google Maps) var. Ben gitmedim ama burada 100.000 IDR istiyorlar ve yorumlara göre epey kişi burayı pek otantik bulmuyor.

Ruteng’de pirinç tarlaları.

Ruteng’de yapılacak ve görülecek şeyler

Asıl Ruteng’e dönersek, şehirde görülecek çok şey yok. Tek gerçek cazibe merkezi, geleneksel köy Ruteng Puu (Google Maps) ama yorumları çok kötü. Üstelik ben Wae Rebo’dan geliyordum, o yüzden atlamayı tercih ettim. Ama merkezden biraz çıkmak etkileyici manzaraların tadını çıkarmak için yeterli. Sun Rice Homestay her sabah gün doğumunu görmek için pirinç tarlaları arasında bir gezi organize ediyor ama istersen yol kenarında da durabilirsin (Google Maps) (Google Maps).

Sun Rice Homestay ile gün doğumu.

Bir gün içinde Ruteng çevresini keşfedebilirsin. Yollar sık sık en iyiler arasında değil ama o kadar da kötü sayılmaz. Hobbit cave ya da Liang Bua ile (Google Maps) başlayabilirsin. Orası, kısa boyu yüzünden “hobbit” lakabı takılan Homo floresiensis‘in keşfedildiği yer. Yaklaşık 100.000–50.000 yıl önce yaşamış, küçük boyutlarıyla (yaklaşık 1 metre boyunda) öne çıkan soyu tükenmiş bir hominin türü. Mağaranın yanında küçük bir müze var (Google Maps). Dürüst olmak gerekirse görülecek çok şey yok ama giriş sadece 20.000 IDR. Buradan Air Terjun Pangkadari şelalesine (Google Maps) devam edebilirsin. Ben gitmedim, çünkü yol gerçekten kötü durumda görünüyor ve vardığında mutlaka bir rehber tutman gerekiyor, çünkü patika hiçbir yerde işaretli değil ve yaklaşık bir saat yürümek gerekiyor.

Hobbit cave.

Bunun yerine Air Terjun Tengkulese şelalesine (Google Maps) gittim. Bunun için şu noktaya (Google Maps) park etmek gerekiyor, otoparka giden dönüş ise burası (Google Maps). Şelale çok güzel, park için 10.000 IDR istiyorlar ve sana rehber teklif ediyorlar. Ben reddettim ve mesele çıkarmadılar. Patikayı takip etmek kolay, şelale çok güzel ve en azından ben giderken sadece yerel çocuklar vardı.

Air Terjun Tengkulese.

Son olarak, Lingko Spider Web pirinç tarlalarını (Google Maps) ziyaret etmeni tavsiye ederim. Adından da anlaşılacağı gibi yukarıdan bakınca örümcek ağı şeklinde görünüyor. Bunun nedeni köylülerin sürdürdüğü geleneksel bir bölüştürme yöntemi. Ben dronu yan taraftan uçurmakla yetindim ama istersen yerlilerin 20.000 IDR istediği bir seyir noktası da var (Google Maps).

Son olarak şunu da vurgulamak isterim: toplu taşımayla seyahat ediyor olsan bile, guesthouse’ta tanıştığım birkaç gencin yaptığı gibi, Wae Rebo’yu ziyaret edebilmek için Ruteng’de yine de bir scooter kiralamaya karar verebilirsin.

Lingko Spider Web.

Ruteng’de konaklama

Daha önce de söylediğim gibi, ben Sun Rice Homestay‘de kaldım. Sahibi ve ailesi inanılmaz derecede kibar ve yardımsever insanlar. Kahvaltı dahil ve akşamları hep birlikte çok makul bir fiyata yemek yeniyor. Şiddetle tavsiye edilir. Chacha Homestay & Dormitory gezginler arasında sık tavsiye edilen bir başka seçenek, hatta sadece restoranında yemek yemek için bile.

Ruteng’e ulaşım

Kendi aracın yoksa, Ruteng Gunung Mas minibüslerinin hizmet verdiği destinasyonlardan biri.

Lingko Spider Web.

Bajawa

Bajawa’ya varmadan önce Danau Ranamese ya da Ranamese Gölü (Google Maps) sık tavsiye ediliyor ama guesthouse’un sahibi yabancılardan 100.000 IDR istedikleri için kesinlikle değmeyeceğini söyledi, o yüzden yoluma devam ettim. Popüler iki durak daha Cepi Watu Beach (Google Maps) ve Liang Bala Beach (Google Maps). Benim plaja gitmeye niyetim yoktu, üstelik yorumlar bir sürü çöpten söz ediyor, o yüzden bu durumda da yoluma devam ettim.

Inerie Dağı zirvesinden gün doğumu.

Bajawa’da yapılacak ve görülecek şeyler

Şehirde yapacak çok şey yok. Aslında Bajawa biraz Ruteng gibi: çevreyi keşfetmek için sadece harika bir üs.

Geleneksel köyler

Bajawa çevresinde Ngada etnik grubuna ait birkaç geleneksel köy var. En ünlüsü Bena (Google Maps), bin yıldan fazla önce kurulmuş gibi görünüyor. Burada diğer geleneksel köylerin aksine insanlar gerçekten yaşıyor, o yüzden biraz daha otantik bir deneyim sunduğunu düşünüyorum. Giriş 25.000 IDR. Ardından Gurusina’ya (Google Maps) devam edebilirsin. Burası esasen boş, o yüzden biraz tuhaf bir atmosferi var, girişte bağış istiyorlar. Buradan Tololela’ya (Google Maps) çıkabilirsin. Yol gerçekten çok kötü durumda ve yürümeye niyetim olmadığı için bir noktada ziyaret etmeden döndüm.

Bena köyü.

Seyir noktaları

Inerie yanardağını hayranlıkla izleyebileceğin onlarca seyir noktası var. Wolobobo Viewpoint’e (Google Maps) araba/scooter ile ulaşılabiliyor, o yüzden özellikle gün batımında çok popüler. Manulalo Panorama (Google Maps) bar/restoranın içinde, geleneksel köyleri ve kaplıcaları gezdikten sonra bir şeyler yemek için durulacak mükemmel yer sanırım.

Son olarak Bukit Avatar Langa’yı (Google Maps) tavsiye ederim. Şu noktadaki (Google Maps) otoparktan başlayan kısa bir patikanın (yer yer açıkta) sonunda ulaşılıyor. Giriş için 20.000 IDR istiyorlar.

Wolobobo Viewpoint.

Inerie Dağı

Kötü hava yüzünden tırmanışı birkaç kez ertelemek zorunda kaldım ama Inerie Dağı’nın zirvesine gün doğumunda çıkmak artık bir prensip meselesi haline gelmişti. O kadar ki Riung’da birkaç gün geçirdikten sonra sırf bunun için Bajawa’ya geri döndüm ve kesinlikle değdi!

Harika bir gezi, zirveden 360 derecelik güzel bir panorama var. Kesinlikle rehbere gerek yok, scooterı patikanın başında şu noktaya (Google Maps) bırakıp GPS izini (All Trails) takip edebilirsin. Her halükârda birkaç evin avlusundan geçen ilk kısım ve birkaç farklı izin olduğu bazı noktalar dışında, tam gece karanlığında bile patikayı takip etmek o kadar da zor değil. İçini rahatlatacaksa her zaman bir rehber tutabilirsin, herhangi bir guesthouse sana birkaç iletişim bilgisi verebilir ya da scooterın yoksa ulaşımı bile organize edebilir.

Zirveden gün doğumu.

Kaplıcalar

Gün doğumunda yanardağın zirvesine çıktıktan sonra, Manalage kaplıcalarında (Google Maps) birkaç saat dinlenmenin tadını çıkarabilirsin. İki derenin birleştiği yerde bulunuyorlar, biri sıcak biri soğuk sulu, o yüzden sıcaklık hiçbir zaman sabit değil. Gerçekten eşsiz ve çok doğal bir deneyim. Yanardağın zirvesine çıkmamaya karar versen bile ziyaret etmeni tabii ki tavsiye ederim. Giriş 20.000 IDR. Riung yönünde başka kaplıcalar da var, Soa Mengeruda (Google Maps). Tesis daha iyi günler görmüş ama çeşitli havuzlar hiç de fena değil. Bununla birlikte Bajawa’ya göre kesinlikle çok daha düşük bir rakımda olduğu için, kötü bir gün değilse, günün ortasındaki saatlerden kaçınmanı tavsiye ederim, çünkü sıcakta kaplıcalar hiç keyifli değil. Giriş 20.000 IDR.

Manalage kaplıcaları.

Son olarak Air Terjun Ogi’ye de (Google Maps) gittim. Şelale kendi başına fena değil ama yüzülemiyor ve tabanda atmosferi biraz bozan küçük bir baraj var, kesinlikle mutlaka görülmesi gereken bir yer değil.

Bajawa’da konaklama

Bajawa’daki iki kalışım sırasında tam üç farklı guesthouse’ta kaldım: Cinnamon Guest House, Marselino Bacpacker’s Room ve Kristian Homestay. Genel olarak üçünü de tavsiye ederim. Fiyat-performans iyi.

Bajawa’ya ulaşım

Kendi aracın yoksa, Bajawa Gunung Mas minibüslerinin hizmet verdiği destinasyonlardan biri.

Soa Mengeruda kaplıcaları.

Riung

Riung, Flores seyahati sırasında sık sık atlanan bir destinasyon. Nitekim gezginlerin çoğu doğrudan Bajawa’dan Moni’ye geçiyor. Ama vaktin varsa, orada birkaç gün geçirmenin kesinlikle değeceğini düşünüyorum.

Riung’a gelmenin asıl nedeni 17 Islands National Park’ı (Google Maps) ziyaret etmek. Adından da anlaşılacağı gibi on yedi adadan oluşan bir ulusal park. Tekne turları oldukça standart ama istersen özel bir tur organize edip aşağı yukarı istediğini yapabilirsin.

Nunsa Bampa.

Benim durumumda meyve yarasalarının kolonisini (Google Maps) görmeye gittik, snorkeling ve Nunsa Bampa’da (Google Maps) öğle yemeği, bir snorkeling daha ve son olarak Nunsa Rutong (Google Maps). Orada seyir noktasının tepesine çıkılabiliyor ya da sadece plajda vakit geçirilebiliyor. Hepsi çok güzeldi ve çevrede gerçekten çok az insan vardı. Bütün guesthouse’lar bir kaptanla çalışıyor ve turu organize edebilir. Alternatif olarak doğrudan limana gidebilir ya da Google Maps’te iskelenin yakınında işaretlenmiş çeşitli “acentelere” WhatsApp mesajı gönderebilirsin, ADAM BOAT RIUNG (Google Maps), Darno Boat Trip (Google Maps) vs. vs. gibi. Ben guesthouse üzerinden her şey dahil 300.000 IDR ödedim.

Son olarak, Riung’un hemen dışında Watu Mitong Riung’da (Google Maps) kısa bir patikanın sonunda ulaşılan şirin bir seyir noktası var.

Seyir noktası.

Riung’da konaklama

Ben Riung Guesthouse‘ta birkaç gece kaldım. Pek seçeneğim yoktu, çünkü sadece birkaç gün önceden ve ağustosun tam ortasında rezervasyon yaptığım için müsait olan tek yer orasıydı. Her halükârda memnun kaldım, çok şirin bir konaklama yeri, personel kibar ve yardımsever.

Riung’a ulaşım

Bildiğim kadarıyla Riung’dan Bajawa’ya hiçbir toplu taşıma yok. Konuştuğum aracı olmayan gezginlerin hepsi guesthouse’ları aracılığıyla organize edilen paylaşımlı bir taksiyle gelmişti. Scooterın varsa, Riung’u doğrudan Bajawa’ya bağlayan yol yer yer kötü durumda, öyle ki bazıları tavsiye etmiyor. Kişisel olarak o kadar da berbat bulmadım ve daha önce de değindiğim gibi, Bajawa’ya dönüp Inerie Dağı’nın zirvesine çıkmak için Ende yönündeki sahil yolunu kullanmak yerine bu yolu hatta iki kez kullandım.

Meyve yarasaları.

Ende

Ende, Flores’in ikinci büyük şehri. Sunacağı bir şey yok ama herhangi bir nedenle Riung’dan Moni’ye giden yolculuğu bölmek istersen iyi bir durak. Ayrıca buradan Sumba’ya giden feribot kalkıyor ve Labuan Bajo’ya ve Timor’daki Kupang’a uçuş bağlantıları var.

Şehrin hemen dışında olası bir durak Pantai Batu Biru (Google Maps), “Mavi Taş Plajı” anlamına geliyor. Ne yazık ki bu taşlar satılmak üzere artık plajdan tamamen kaldırılmış. Yoldan geçerken bile satılan sonsuz yığınlar görülebiliyor.

Ende’de konaklama

Moni’ye giden yolculuğu bölmek için bir gece, ardından Sumba’ya giden feribota binmeden önce bir gece daha Apollo Capsule Hotel‘de kaldım. Klasik bir capsule hotel, temiz ve ucuz. Tavsiye ederim.

17 Islands National Park.

Moni

Moni, Kelimutu yanardağının eteğinde, Trans-Flores Highway boyunca uzanan küçük bir köy.

Moni’de yapılacak ve görülecek şeyler

Kelimutu Ulusal Parkı

Kelimutu Ulusal Parkı şüphesiz Moni’nin bir numaralı cazibe merkezi. Yanardağın tepesindeki üç krater gölü en hafif deyimiyle etkileyici bir manzara sunuyor. Ne yazık ki park içinde yapılacak başka pek bir şey yok. Otoparktan birkaç seyir noktasına giden sadece kısa bir patika var ama gerçekten nefes kesen, kesinlikle görmeye değer bir manzara.

Park sabahın erken saatlerinde açılıyor, böylece gün doğumunu zirveden izleme imkânı var. Tabii ki bir aracın varsa doğrudan sürebilirsin, yol çok iyi durumda. Alternatif olarak normalde sadece ulaşımı kapsayan bir “rehberli tura” katılabilirsin. Üç gölü birden görebileceğin en güzel seyir noktası burada (Google Maps), patikanın esasen bittiği yer. Patika Organic Maps‘te de işaretli.

Zirveden gün doğumu.

Gün doğumunu gördükten sonra ben öğleden sonra da geri döndüm (bileti saklamak yeterli) ve en azından hafta içi neredeyse kimse yoktu. Göllerin rengi gün içinde ışığa göre değişiyor, o yüzden geri dönmek ilginç olabilir.

Ulusal parka giriş hafta içi 150.000 IDR, hafta sonu 225.000 IDR. Resmî giriş yanardağa çıkan yol üzerinde şu noktada (Google Maps). Bana Pemo köyüne kadar sürersen, şu noktada (Google Maps) yanardağa çıkan ve Organic Maps‘te de işaretli bir patika olduğu söylendi. Bu da aslında park giriş ücretinden tasarruf etmeni sağlıyor.

Kelimutu Ulusal Parkı.

Kaplıcalar

Moni çevresinde en az birkaç kaplıca var. Air Panas Liasembe’de (Google Maps) yerlilerin duş almak ve benzeri şeyler için halka açık banyo olarak kullandığı yapay havuzlar inşa edilmiş. Hijyen epey yetersiz ama çok yerel bir deneyim arıyorsan akşam uğra, kelimenin tam anlamıyla tek yabancı bendim.

Daha doğal bir deneyim istiyorsan Kolorongo Hot Spring’i (Google Maps) tavsiye ederim. Gerçekten pirinç tarlalarının ortasında kaplıcalar, ne yazık ki küçük doğal havuz pek derin değil ama ortam çok şirin.

Şelaleler

Air Terjun Murundao (Google Maps) tam “merkezde”, 5.000 IDR istiyorlar. Özel bir şey değil ama ferahlatıcı bir yüzüş için o kadar da kötü değil. Air Terjun Murukeba (Google Maps) bence çok daha şirin. Burada yüzülemiyor ama ortam çok etkileyici, üstelik ben giderken kelimenin tam anlamıyla kimse yoktu. Patika yol boyunca şu noktada (Google Maps) başlıyor, sulama kanalını takip ederek yukarı çıkmak gerekiyor. Her zaman net değil ama Organic Maps‘te işaretli, o yüzden sorun yaşamaman gerekir. Çok uzak olmayan bir yerde fümeroller de var (Google Maps).

Air Terjun Murukeba.

Moni’de konaklama

Ben Moni Mahalika‘da birkaç gece kaldım. (2026 güncellemesi: Moni Mahalika kapandı. Benzer bir alternatif: Farila Lodge.) Odalar çok geniş ve trafik gürültüsünü duymayacak kadar yoldan uzak. Tavsiye ederim.

Moni’ye ulaşım

Kendi aracın yoksa, Trans-Flores Highway üzerinde olduğu için Moni’ye Gunung Mas minibüslerinin hizmet veriyor olması gerekir. Bajawa’dan geliyorsan Ende’de otobüs değiştirmen gerekebilir.

Şelalenin yakınındaki fümeroller.

Koka Beach

Koka Beach ya da Pantai Koka (Google Maps), Moni ile Maumere arasında yaklaşık yarı yolda bulunan çok şirin bir plaj. Organize turlar arasında nispeten popüler bir durak. Turlar genellikle burada öğle arası verip birkaç saat geçiriyor, ardından iki destinasyondan birine devam ediyor. Vaktin varsa ve birkaç gün dinlenmek için bir yer arıyorsan, daha uzun süre durmaya değer sanırım.

Plaj özellikle akşam ya da sabah, günübirlikçilerin olmadığı saatlerde çok keyifli. Zaten Endonezya’nın bu kesiminde günübirlikçiler hiçbir zaman çok fazla olmuyor. Belki hafta sonu hariç, yerel turizm kendini hissettirebilir.

Koka Beach.

Koka Beach’te konaklama

Ben doğrudan plajda, Koka Beach Homestay by Blasius Woda’da (Google Maps) kaldım. Bungalovlar çok sade ama o kadar da kötü değil. Plajdaki restoranı da işleten çift gerçekten cana yakın ve yemekler lezzetli.

Koka Beach’e ulaşım

Kendi aracın yoksa, Trans-Flores Highway üzerinde indirilmeni isteyip ardından bir mototaksiye binebilir ya da 2 km’den az olduğu için sadece yürüyebilirsin.

Trans-Flores Highway boyunca.

Maumere

Maumere adanın en büyük şehri. Dürüst olmak gerekirse çok ilginç bir destinasyon değil ama burada Bali’ye ve başka yerlere her gün birkaç kalkışı olan bir havalimanı var. Bu nedenle Flores rotası için iyi bir başlangıç ya da varış noktası.

Gerisi için kesinlikle çok ilginç bir şehir değil, o yüzden orada uzun süre kalmanı tavsiye etmem. Yine de bölgede ziyaret etmeyi düşünebileceğin birkaç cazibe merkezi var. Ben gitmedim ama Pulau Koja Doi (Google Maps), Pulau Pangabatang (Google Maps) ve Pulau Babi (Google Maps) adalarına günübirlik gezi nispeten popüler görünüyor, anlaşılan snorkeling hiç de fena değil. Bütün guesthouse’lar turu sunuyor gibi görünüyor.

Çevrede epey gün kalmaya karar verirsen, muhtemelen Hitokalak civarında kalmak daha iyi olur. Burada plajın bir adım ötesinde Lena House ve Sunset Cottages gibi şirin guesthouse’lar ve ayrıca Santai Divers Maumere ve HAPPY DIVE RETREAT gibi dalış merkezleri var. Ayrıca Mount Egon’a (Google Maps) bir gezi organize edebilirsin.

Maumere’de konaklama

Ben Guest House Dorm Floressa‘da kaldım, özel bir şey değil ama ucuz bir şey arıyorsan bir gece için fazlasıyla yeterli. Az önce dediğim gibi, birkaç gün kalmak istersen şehrin doğusunda, yani Lena House ya da Sunset Cottages‘ta kalmak daha iyi olur sanırım.

Maumere’ye ulaşım

Daha önce de söylediğim gibi, Maumere’nin Labuan Bajo’ya, Bali’ye ve Timor’daki Kupang’a her gün birkaç uçuşu olan bir havalimanı var. Ayrıca en azından Bajawa’ya kadar giden direkt otobüsler ve paylaşımlı taksiler var. Ben mesela Sumba’ya giden feribota binmek için Ende’ye dönerken guesthouse aracılığıyla paylaşımlı bir taksi ayarlattım.

17 Islands National Park.

SUMBA

Flores’in güneyinde yer alan Sumba adası, seyahatlerim boyunca ziyaret ettiğim en az turistik destinasyonlardan biri. Endonezya’da klasik turistik rotaların gerçekten dışına çıkmak ve hâlâ çok vahşi, az bilinen ve az ziyaret edilen bir adanın tadını çıkarmak istiyorsan, Sumba tam sana göre olabilir.

Sumba’da gün batımı.

Sumba içinde ulaşım

Sumba’da neler yapılıp görüleceğinden bahsetmeden önce, adada ulaşım hakkında birkaç söz söylemeye değer sanırım. Çünkü başlıca şehirler arasındaki birkaç bağlantı dışında toplu taşıma bir seçenek değil.

Sumba’da scooter/motosikletle

Özel şoför tutmaya karar vermezsen, adayı keşfetmek için er ya da geç mecburen bir scooter kiralaman gerekecek. Benim yaptığım ve en yüksek özgürlük derecesini ve biraz macerayı isteyen herkese tavsiye ettiğim şey, adayı üç bölgeye ayırmak: doğu, orta ve batı. Adanın her bölümü için bir scooter kirala, turlarını yap, scooterı iade et, sonra toplu taşımayla doğuya/batıya geç. Scooter kiralamak için ideal üç üs sırasıyla şunlar: Waingapu, Waikabubak ve Tambolaka.

Ana yollar son yıllarda epey iyileşti ve genel olarak iyi durumda. Üstelik adada çok az trafik var, o yüzden sürmek oldukça keyifli. İkincil yollar ise çoğu zaman berbat durumda, şelalelere ve çeşitli plajlara giden birçok yol da öyle. İmkânsız bir şey değil ama iki tekerlek üzerinde en azından biraz tecrübe sahibi olmak kesinlikle tavsiye edilir.

Waingapu’da Muruhumba Trans ile (Instagram) bir scooter kiraladım, sayfada WhatsApp numarasını bulabilirsin. Muhatap olduğum genç çift sadece çok iyi İngilizce konuşmakla kalmıyor, aynı zamanda tavsiye vermeye de son derece istekli, gerçekten çok kibarlar. Scooterı doğrudan otele getirdiler ve sonra ek ücret almadan geri almaya geldiler. Sıfır bir Yamaha Fazzio için günlüğü 150.000 IDR ödedim.

Waikabubak’ta ise scooterı doğrudan guesthouse’tan kiraladım. Scooter çok kötü durumdaydı ama günlüğü “sadece” 100.000 IDR istediler, bu da Sumba için iyi bir fiyat.

Son olarak Tambolaka’da scooterı Arinka Scooter Rental Sumba’dan (Google Maps) kiraladım. Günlüğü 200.000 IDR’ye iyi durumda, 2015 model bir Honda Vario. Kiralama servisi doğrudan havalimanının hemen dışında, yani scooterı varışında/kalkışında alıp teslim edebilirsin. Onlarla Google Maps’te bulacağın numaradan doğrudan WhatsApp’tan iletişime geçebilirsin. Başka bir seçenek de Afiv Rent car, Tour & Adventure Sumba (Google Maps). Diğer kiralama servisinin yanında yer alıyor, onların da yorumları çok iyi ama fiyatları daha yüksek.

Sumba yolları boyunca.

Sumba’da özel şoför

Biraz Sumatra ve Flores’te olduğu gibi, burada da gezginlerin çoğu, özellikle aileler ya da organize turlar, basitçe özel bir şoför tutmaya karar veriyor. Bu kesinlikle rahat ve pratik bir seçenek ama aynı zamanda açık ara en pahalısı. Guesthouse’lar ilgilenirsen normalde birçok iletişim bilgisi verebilir ya da istersen daha önce bahsedilen acentelerle doğrudan iletişime geçebilirsin. Muruhumba Trans (Instagram) ve Afiv Rent car, Tour & Adventure Sumba (Google Maps) kesinlikle bu tür bir hizmet sunuyor. Alternatif olarak Google Maps’te “Rental mobil” yazarak arama yap, çeşitli seçenekler çıkması gerekir. Sürmek istersen kendin de bir araba kiralayabilirsin ama kişisel olarak ben iki kez düşünürdüm.

Sumba’da toplu taşıma

Daha önce de söylediğim gibi, Waingapu’yu Waikabubak üzerinden Tambolaka’ya bağlayan ana arter boyunca olan bağlantılar dışında toplu taşıma neredeyse yok.

Waingapu (Doğu Sumba)

Waingapu adanın doğusundaki başlıca şehir. Buradan Bali’ye günlük uçuş bağlantıları ve Flores adasındaki Ende’ye feribot bağlantıları var, bu da onu iyi bir varış ya da kalkış noktası yapıyor. Waingapu’nun kendi başına turistlere sunacağı bir şey yok ama yine de çevreyi keşfetmek için üs olarak kullanılabilir. Şehirdeki tek gerçek cazibe merkezi, onlarca geleneksel ev ve birkaç megalit barındıran Kampung Raja Prailiu köyü (Google Maps).

Sumba’nın dans eden ağaçları

Waingapu’dan yaklaşık yarım saat uzaklıkta, tam olarak Pantai Walakiri’de (Google Maps), Sumba’nın ikonik dans eden ağaçları var. Rüzgârın şekillendirdiği bu tür mangrovlar, özellikle suda yüzüyormuş gibi göründükleri yüksek gelgitte en hafif deyimiyle eşsiz bir manzara sunuyor. Plajın kendisi de o kadar kötü değil. Fotoğrafları çektiğim yer ana plajdan biraz uzakta, tam olarak şu noktadaydım (Google Maps).

Sumba’nın dans eden ağaçları.

Puru Kambera Plajı, Tanggedu Şelalesi ve Wunga köyü

Şehrin batısında Pantai Puru Kambera’ya (Google Maps) uğrayabilirsin. Çok şirin ve esasen bomboş bir plaj. Buradan Air Terjun Tanggedu şelalesi yönünde (Google Maps) devam ediyorsun. Yol üzerinde şirin bir seyir noktası var, Savana Puru Kambera (Google Maps).

Pantai Puru Kambera.

Her halükârda şelale hiç de fena değil ve yüzüp birkaç saat dinlenebileceğin güzel doğal havuzlar var. Giriş 25.000 IDR. Scooterın varsa, aslında yoldan çok patika olan yerden şelalenin asıl otoparkına kadar sürebilirsin. Alternatif olarak scooterı bu patikanın/yolun başında bırakıp yirmi dakika kadar yürüyebilir ya da yaklaşık 50.000 IDR’ye bir mototaksiye binebilirsin.

Son olarak, yerel tarihe göre adanın en eskisi olarak kabul edilen Kampung Adat Wunga’ya (Google Maps) devam edebilirsin. Ben gitmedim, çünkü öncelikle görülecek çok şey yok gibi görünüyordu, sonra da o kadar yol gitmeye niyetim yoktu.

Air Terjun Tanggedu.

Sumba’nın yeşil tepeleri

Waingapu çevresindeki bölgenin tamamı, yağmur mevsiminde parlak bir yeşile bürünen, gerçekten pitoresk manzaralar ortaya çıkaran tepelik arazilerle dikkat çekiyor. Ben adayı kuru mevsimin sonunda ziyaret ettim, o yüzden koşullar hiç de ideal değildi. Sadece şehrin hemen dışındaki Bukit Tanau’ya (Google Maps) gittim. Popüler diğer seyir noktaları şunlar: Bukit Hiliwuku (Google Maps), Savana Merdeka (Google Maps), Bukit Wairinding (Google Maps) ve Bukit Ndapayami (Google Maps). Son ikisi Tarimbang ve Waikabubak’a giden yolun üzerinde, o yüzden nasıl ulaşım sağladığına göre küçük bir sapma yapmayı düşünebilirsin. Son yorumlardan bazılarını okumanı öneririm, çünkü bu seyir noktalarına giden yollar çoğu zaman berbat durumda.

Pantai Tarimbang

Tarimbang plajı (Google Maps) hayatımda gördüğüm en güzel plajlardan biri. Beyaz kumlu geniş bir koy, kristal berraklığında su ve denize kadar uzanan orman. Kitle turizminden hâlâ çok uzak, gerçek bir inci. Bazıları Waingapu’dan günübirlik ziyaret etmeye karar veriyor ama en az bir gece geçirmeye gerçekten değer sanırım. Zaten şehirden iki saatten fazla, yer yer oldukça kötü durumdaki bir yolda gitmekten söz ediyoruz.

Pantai Tarimbang.

Yıllarca tek bir guesthouse vardı, Marthen Homestay (Google Maps), bir de resmi sitesi var. Ben burada birkaç gece kaldım, çok basit bungalovlar, özel banyolu olanlar kesinlikle daha şirin. WhatsApp’tan mesaj göndererek rezervasyon yapabilirsin. Oradayken, plajı yaklaşık yirmi yıldır ziyaret eden ve sörfün mükemmel olduğunu söyleyen altmış yaşlarında üç Avustralyalı sörfçüyle tanıştım. Açık ara daha pahalı ikinci bir seçenek de Camp Tarimbang (resmi site). Tesis yakın zamanda, bir öğleden sonra plajda tanışma fırsatım olan genç bir Alman tarafından açıldı ve bana çok kibar biri gibi geldi.

Her halükârda ben sadece muhteşem plajın tadını çıkarmakla yetindim ama istersen yakındaki koylara yürüyerek ya da tekneyle geziler organize edilebiliyor ya da Kabubul (Google Maps) ve Laputi (Google Maps) şelalelerine gidilebiliyor.

Pantai Tarimbang.

Wai Marang Şelalesi ve Sumba’nın güneydoğusu

Wai Marang Şelalesi (Google Maps) Waingapu’dan yaklaşık iki saat uzaklıkta. Şelalenin kendisi küçük ve kesinlikle etkileyici değil ama eteğindeki, ormanın içine gömülü doğal havuz onu gerçekten çok güzel ve etkileyici kılıyor. Otoparka varmak için son yol kısmı oldukça kötü durumda, o yüzden hazırlıklı ol! Her halükârda otoparka vardıktan sonra kesinlikle rehbere gerek yok, patikayı takip etmek kolay ve Organic Maps‘te işaretli.

Wai Marang Şelalesi.

Birçok kişi şelaleyi günübirlik ziyaret ediyor ama ben Waingapu’dan öğleden sonra yola çıktım ve geceyi Purnama Kasih Homestay’de (Google Maps) geçirdim. Yandaki dükkân “resepsiyon” görevi görüyor. Çok yerel bir konaklama. Daha Batılı standartlarda ama çok daha pahalı bir şey arıyorsan Ecoresort Sumba Dream‘e (resmi site) göz at.

Kampung Adat Praiyawang.

Ertesi gün adanın en güneyine doğru devam ettim ve geleneksel köy Kampung Adat Praiyawang’da (Google Maps) kısa bir mola verdim. Sumba Adventure Resort‘ta birkaç gün geçirdim, kelimenin tam anlamıyla tek misafir bendim. Bölgenin tamamı Sumba’nın geri kalanından bile daha az turistik. Burada uçsuz bucaksız ıssız plajlar ve çok ama gerçekten çok huzur var. Çevrede kalmak için iki seçenek daha Wajonata Sumba ve Kalala Beach Resort (ziyaretim sırasında restorasyon çalışmaları nedeniyle kapalıydı). Covid’den önce Sumba Adventure Resort dalış, balıkçılık ve benzeri aktiviteler sunuyordu ama ben gittiğimde turizm o kadar azdı ki her şeyi durdurmuşlardı. Esasen günlerimi plajda kitap okuyarak geçirdim. Biraz dolaşmak istersen Pantai Watuparunu’ya (Google Maps) gidebilirsin.

Sumba Adventure Resort’un önündeki plaj.

Waingapu’da konaklama

Ben birkaç gece Hotel Jemmy’de (Google Maps) kaldım. Daha çok yerlilerin kaldığı, odaları çok basit ama ucuz bir otel. Çok uzak olmayan bir yerde epey kez yemek yemeye gittiğim şirin bir restoran var: Timoer Cafe (Google Maps). Daha Batılı standartlarda ama yine de çok pahalı olmayan bir şey arıyorsan LOPE HOMESTAY, Casa Kandara ve Pondok Wisata dan Restoran Elim‘e göz at.

Waingapu’ya ulaşım

Waingapu limanından (Google Maps) Flores’teki Ende limanına (Google Maps) feribot bağlantıları var. Ben Sumba’ya tam olarak böyle geldim. Bu siteden online rezervasyon yapabilirsin. En azından bu rehberi yazdığım sırada ödemeyi yapabilmek için yerel bir bankan olması gerekiyordu. Şahsen bileti buradan alabilirsin (Google Maps). Daha önce de söylediğim gibi, Waingapu havalimanından Bali’ye ve Bali’den günlük uçuşlar da var. Waikabubak’a gidiş geliş için guesthouse’taki gençler Travel Sinar Lombok minibüsüne (Instagram) binmemi tavsiye etti. Rezervasyonu WhatsApp üzerinden onlar yaptı ve beni doğrudan guesthouse’tan almaya geldiler. Alternatif olarak otobüs terminaline (Google Maps) gidebilirsin ve en azından gündüz bir sefer bulmakta zorlanmaman gerekir.

Pantai Watuparunu.

Waikabubak (Orta Sumba)

Daha önce de söylediğim gibi, Waikabubak adanın orta-batı kesimini keşfetmek için ideal üs. Waingapu’dan geliyorsan, Waikabubak’a varmadan önce geleneksel köy Kampung Adat Pasunga’da (Google Maps) durabilirsin. Burada güzel bir Marapu mezar koleksiyonu var gibi görünüyor. Ben bu güzergâhı toplu taşımayla yaptım, o yüzden kısa bir mola vermek bir seçenek değildi.

Asıl Waikabubak’ta yine de ziyaret edilebilecek birkaç geleneksel köy daha var. En ünlüsü şüphesiz Prai Ijing (Google Maps). Çok fotojenik ve iyi korunmuş, oldukça ticarileşmiş olmasına rağmen sakinlerini gerçekten cana yakın ve hoş bir şekilde meraklı buldum. Giriş için 25.000 IDR istiyorlar. Sık tavsiye edilen diğer köy Kampung Tarung (Google Maps). Ben gitmedim ama diğer geleneksel köylerden çok farklı olmadığını tahmin ediyorum.

Prai Ijing.

Şelaleler

Lapopu (Google Maps) ve Matayangu (Google Maps) şelaleleri aynı patika üzerinde birbirine yakın konumlanmış. Onlara ulaşan rota hem Organic Maps‘te hem de All Trails‘te mevcut, ama yerliler sadece giriş için 150.000 IDR istemekle kalmıyor, mutlaka bir de 100.000 IDR’ye rehber tutturmak istiyor gibi görünüyorlar. Son yorumlardan bazılarını oku ama ben bu şartlarda atlamayı tercih ettim.

Bunun yerine Wee Kacura’ya (Google Maps) gittim. Ne yazık ki burada da fiyatlar yüksek ve kesinlikle gerekli olmayan bir rehber teklif ediyorlar. En azından daha makul, 50.000 IDR istiyorlar ama rahatlıkla 20.000 IDR verebilirsin. Pirinç tarlalarının arasındaki küçük şelaleler ve havuzlar dizisi gerçekten çok güzel.

Wee Kacura.

Son olarak gerçekten görmeye değer olan Lokomboro şelalesine (Google Maps) gittim, üstelik ben giderken başka kimse yoktu. Doğrudan küçük hidroelektrik santraline (Google Maps) park edebilirsin, oradan nehir boyunca birkaç yüz metre yukarı çıkmak gerekiyor. Bekçi bana rehberlik etmeyi teklif etti ve dürüst olmak gerekirse bu sefer sanırım değdi, en azından nehirde yüzmeden nasıl yukarı çıkılacağını gösterdi. Ona 50.000 IDR verdim, çünkü gerçekten çok yardımcı ve kibar çıktı.

Lokomboro Şelalesi.

Plajlar

Sumba’nın bu kesiminde plajları pek güzel bulmadım ve üstelik yüzmek için çoğu zaman pek uygun değiller. Buna karşılık sörf tutkunları için bu civarda dünyanın en iyi plajlarından bazıları var gibi görünüyor, mesela Pantai Marosi. Benim gibi sörfle değil sadece yüzmekle ilgileniyorsan, bir öncekinin yanında yer alan ve bir köyün içinden geçilerek ulaşılan küçük Pantai Watu Bella plajını tavsiye ederim. Senden hindistan cevizi almanı ya da park için ödeme yapmanı isteyebilirler. Çevredeki diğer plajlar Pantai Kerewei ve Nihiwatu. İkincisi ne yazık ki yasa buna engel olmasına rağmen fiilen (lüks resort Nihi Sumba tarafından) özelleştirilmiş.

Pantai Marosi.

Waikabubak’ta konaklama

Ben Waikabubak’ta bulunan Shekinah Homestay & Cafe Waikabubak RedPartner‘da kaldım. Ulaşım için çok daha pratik buldum ama plajda birkaç gün geçirmek ama yine de bir servet harcamamak istersen THE VILLAGE INN Rua Beach ve Jhony Homestay‘i düşünebilirsin.

Waikabubak’a ulaşım

Daha önce yazdığım gibi, Waingapu’ya gidiş geliş için guesthouse’taki gençler Travel Sinar Lombok minibüsüne (Instagram) binmemi tavsiye etti. Rezervasyonu WhatsApp üzerinden onlar yaptı ve beni doğrudan guesthouse’tan almaya geldiler. Tambolaka’ya gidiş geliş için hafta içi sık sık kalkan minibüsler var. Guesthouse’larda beni aldırabileceklerini söylediler ama ben pazar günü yolculuk ettim, o yüzden “terminale” (Google Maps) gittim. Orada – epey Google Çeviri ve İngilizce konuşan bir yoldan geçenin yardımıyla – bir tür “özel” minibüs kaldırmayı başardım (yine de yolda başka insanları bindirmek için durduk). Bu minibüs beni 100.000 IDR’ye otele kadar götürdü.

Kampung Tarung.

Tambolaka (Batı Sumba)

Biraz Waingapu gibi, Tambolaka da Sumba’ya varış ya da kalkış noktası olmanın ve adanın batısını keşfetmek için fena olmayan bir üs olmanın dışında sunacağı çok şey yok.

Şehirden çok uzak olmayan en şirin plaj bence Pantai Oro (Google Maps). Doğrudan Oro Beach Houses‘a park edip onların girişini kullandım, personel bana hiçbir sorun olmadığını söyledi. Plaj çok şirin ve sakin, gün batımını izlemek için mükemmel.

Pantai Oro.

Güneye inerken Museo Rumah Budaya Sumba’yı (Google Maps) ziyaret etmeni tavsiye ederim. Ben gittiğimde yarı kapalıydı, sadece bir oda gezilebiliyordu, o yüzden bir şey söylemiyorum ama teknik olarak ilginç bir ziyaret olabilir. Oradan Waikuri’ye (Google Maps) devam et. Yüzüp birkaç saat dinlenebileceğin muhteşem bir lagün. Giriş 20.000 IDR.

Waikuri.

Yakındaki Pantai Mandorak’a da (Google Maps) gidebilirsin. Yüzmek için mükemmel, korunaklı küçük bir koy. Ne yazık ki para isteyen bir sürü çocuk var. “Duyarsız” görünmek istemiyorsan muhtemelen başka bir yere gitsen daha iyi olur. Biraz daha güneyde Pantai Pero (Google Maps) fena değil, park için 5.000 IDR istiyorlar.

Pantai Mandorak.

Çok uzak olmayan bir yerde ikonik geleneksel köy Ratenggaro var (Google Maps). Burası kesinlikle adanın en fotojenik köyü, aynı zamanda en popüleri. Burada da birçok yorum ısrarcı, para falan isteyen çocuklardan söz ediyor, o yüzden ben atlayıp yakındaki Wainyapu’ya (Google Maps) gitmeyi tercih ettim. Ne yazık ki bu köyde yakın zamanda yangın çıkmış, o yüzden görülecek çok şey yoktu ama yerliler çok kibar, meraklı ve beni görünce şaşırmış çıktılar. Sonra plaja inip dronu Ratenggaro’nun üzerinde uçurup ikonik fotoğrafı çektim.

Pantai Pero.

Son olarak, vaktin artarsa Pantai Mbawana’ya (Google Maps) sürmeni tavsiye ederim. Toprak bir yolun sonunda ulaşılan muhteşem ıssız bir plaj, giriş şu noktada (Google Maps). Pantai Watu Malandong’a da (Google Maps) gittim ama bence değmez.

Ratenggaro.

Tambolaka’da konaklama

Havalimanına yakın, rahat bir konumdaki Hotel Pasola‘da kaldım. Fiyatı düşünülürse hiç de fena değil. Açık ara daha şirin, deniz kenarında bir konum tercih edersen Oro Beach Houses‘a göz at.

Tambolaka’ya ulaşım

Tambolaka havalimanından Bali’ye günlük uçuşlar var. Ayrıca yakındaki Waikelo limanından (Google Maps) Sumbawa’daki Sape’ye (Google Maps) feribotlar var. Aynı feribotun Flores adasındaki Labuan Bajo’ya da uğraması gerekiyor. Bu siteden online rezervasyon yapabilirsin ama en azından bu rehberi yazdığım sırada ödemeyi yapabilmek için yerel bir bankan olması gerekiyordu.

Hafta içi Waikabubak’a gidiş geliş için sık sık kalkan minibüsler var. Guesthouse’larda beni aldırabileceklerini söylediler ama ben pazar günü yolculuk ettim, o yüzden “terminale” (Google Maps) gittim. Orada epey Google Çeviri ve İngilizce konuşan bir yoldan geçenin yardımıyla bir tür “özel” minibüs kaldırmayı başardım (yine de yolda insan almak için durduk). Bu minibüs beni 100.000 IDR’ye otele kadar götürdü. Ters yönde seyahat ediyorsan, istersen WhatsApp üzerinden rezervasyon yapabileceğin Travel Sinar Lombok minibüsüne (Instagram) binebilirsin. Alternatif olarak resmi ofis/durak şurası olmalı (Google Maps).

Not: Burada Endonezya takımadalarının büyük adalarıyla ilgili doğrudan deneyimim sona eriyor ama eksiksiz olması için bahsetmeye değer sanırım başka birçok olası destinasyon var.

Pantai Mbawana.

TIMOR

Güneydeki ada grubundan Timor, hepsinin en doğusunda olanı. Kişisel olarak gitmedim ama Flores’teyken o yöne gelen ya da o yöne giden epey gezginle tanıştım. İhtiyacın olursa burada karayoluyla Timor-Leste’ye girerek bir visa run yapabilirsin (burada bir rehber var). Bununla birlikte, bu civara gelme cesareti gösteren az sayıdaki gezginden, bildiğim kadarıyla çoğu sadece Pulau Rote adasını ziyaret etmekle yetiniyor (burada bir rehber var). Timor’un geri kalanı daha da az turistik. Altyapı ne durumdaysa o ve konaklamayı online rezerve etmeyi ya da halka açık bir restoran bulmayı düşünmek bile ütopya gibi görünüyor. Bu sayfada daha fazla bilgi var.

KALIMANTAN (BORNEO)

Kalimantan, Borneo adasının Endonezya’ya ait kısmından başka bir şey değil. Buraya da gitmedim ama adanın Malezya kısmında seyahat ederken Kalimantan’a giden birkaç gezgine rastladım. Derawan Adaları (burada bir rehber var) özellikle popüler. Endonezya’nın yeni başkenti Nusantara’nın tam da Kalimantan’da olduğu düşünülürse, yakın gelecekte adanın güçlü bir gelişme görebileceğini, özellikle altyapı açısından bunun daha fazla turizm gelişimine yol açabileceğini tahmin ediyorum.

SULAWESI

Sulawesi nispeten popüler hale geliyor. Endonezya’daki son seyahatlerim sırasında orada bulunmuş ya da gitmeyi planlayan epey gezgine rastladım. Yine de turizm sektörü hâlâ başlangıç aşamasında olan bir destinasyon, bunun getirdiği her şeyle birlikte. Burada adada rota planlamak için birkaç harika rehber var: Birinci rehber ve İkinci rehber.

BANDA ADALARI

Banda Adaları takımadası ülkenin en uzak ve en az keşfedilmiş yerlerinden biri. Gerçekten radarın dışında bir destinasyon arıyorsan, Banda Adaları tam sana göre olabilir. Burada nispeten ayrıntılı bir rehber var.

PAPUA (BATI YENİ GİNE)

Endonezya, ülkenin en doğu ucunda, büyük Yeni Gine adasının batı kısmını yönetiyor. Papua eyaletinden söz ediyoruz, aslında belki de tüm Endonezya’nın en az turistik destinasyonu.

Batıda ise Raja Ampat takımadaları bir istisna. Dünyanın biyolojik çeşitlilik açısından en zengin deniz ortamı olarak kabul ediliyor. Mercan Üçgeni’nin kalbinde yer alan bölge, bilinen mercan türlerinin %75’inden fazlasına, 1.400’den fazla resif balığı türüne ve köpekbalıkları, mantalar ve kaplumbağalar dahil olağanüstü çeşitlilikte deniz yaşamına ev sahipliği yapıyor. Uzak konumu ve koruma çabaları sayesinde Raja Ampat dalış tutkunları ve deniz severler için bir cennet.

Yıllar içinde hem Komodo’da hem de Raja Ampat’ta çeşitli dalışlar yapmış epey gezginle konuşma fırsatım oldu ve birçoğu Komodo’yu tercih ediyor gibi görünüyor, ki Komodo kesinlikle çok daha erişilebilir ve ucuz. Her halükârda bu sayfada bir rehber var.

Endonezya için önerilen rotalar

Endonezya’da yapılacak ve görülecek şeylere ayrılmış bu uzun bölümden sonra, bunun devasa bir ülke olduğunu anlamışsındır. Orada neredeyse beş ay geçirmeme rağmen ancak bir kısmını gezebildim. Çoğu insanın daha da az vakti olduğunun farkındayım. Bu yüzden genellikle yaptığım gibi tüm ülke için rotalar önermek yerine, aşağıda tek tek adalara ayrılmış, kısa ya da uzun seyahatler oluşturmak için kolayca birleştirilebilecek rotalar bulacaksın.

Her ülkede olduğu gibi, herkese uyan mükemmel bir rota yok. O yüzden aşağıdakileri bir başlangıç noktası olarak düşün: ilgi alanlarına ve bütçene göre uyarla ya da kendine özel bir tane oluştur!

Harau Vadisi.

Sumatra’da iki haftalık rota

Özellikle Endonezya seyahatin sırasında başka deniz günleri planlamıyorsan, Pulau Weh adasında birkaç gün geçirmek için seyahate Banda Aceh’te başlamaya değer sanırım. Aksi takdirde doğrudan Medan’a uçabilirsin.

Banda Aceh (1 gece)

1. gün:

Varış saatine göre doğrudan Pulau Weh’e gidebilirsin. Aksi takdirde şehirden ayrılmadan tsunamiyle ilgili birkaç yeri ve camiyi ziyaret edebilirsin.

Pulau Weh (3 gece)

2. gün:

Banda Aceh’ten Pulau Weh’e feribot. Günün geri kalanını plajda geçir.

3. gün:

Pantai Iboih’te snorkeling, tekne turu ya da dalış.

4. gün:

Scooterla ada turu.

Medan (1 gece)

5. gün:

Pulau Weh’ten Banda Aceh’e feribot. Medan’a uçuş ya da gece otobüsü. Öğleden sonra uçakla varırsan günün geri kalanını Medan’da geçirebilirsin, belki Tjong A Fie Mansion ve Masjid Raya Medan camisini ziyaret ederek.

Bukit Lawang (4 gece)

6. gün:

Medan’dan Bukit Lawang’a otobüs. Ertesi gün için trekkingi organize et. Yerel pazara, yarasa mağarasına uğrayabilir ya da günün geri kalanını sadece nehir kenarında geçirebilirsin.

7. gün:

Trekkingin ilk günü.

8. gün:

Trekkingin ikinci günü.

9. gün:

Trekkingin üçüncü günü.

Berastagi (2 gece)

10. gün:

Bukit Lawang’dan Berastagi’ye geçiş. Yerel pazara uğra ve küçük müzeyi ziyaret et.

11. gün:

Sibayak yanardağına gezi, ardından kaplıcaları ziyaret.

Toba Gölü (2 gece)

12. gün:

Berastagi’den Toba Gölü’ne geçiş. Günün geri kalanını dinlenerek geçir.

13. gün:

Toba Gölü’nde keşif günü.

14. gün:

Medan’a dönüş.

Harau Vadisi’nde gün batımı.

Sumatra’da üç haftalık rota

Bir hafta daha eklersen, az önce anlatılan iki haftalık rotayı izlemeni, ardından Medan’dan Padang’a uçmayı (ya da otobüse binmeyi) ve Mentawai Adaları’nı ziyaret etmeyi düşünmeni tavsiye ederim. Birkaç günün artarsa Harau Vadisi’ni de kesinlikle ziyaret etmeye değer.

Cava’da iki haftalık rota

Jakarta’ya giden çok sayıda uçuş göz önüne alınırsa, bu nispeten popüler bir rota ve yakındaki Bali’de birkaç günle kolayca birleştirilebilir.

Jakarta (1 gece)

1. gün:

Dürüst olmak gerekirse, özellikle vaktin kısıtlıysa Jakarta’da bir geceden fazla kalmaya değeceğini sanmıyorum. Vaktin varsa bir free walking tour’a katılabilirsin.

Yogyakarta (4 gece)

2. gün:

Jakarta’dan Yogyakarta’ya tren ya da iç hat uçuşu. Vaktin artarsa şehri keşfedebilirsin.

3. gün:

Borobudur Tapınağı ve Prambanan Tapınağı.

4. gün:

Bir scooter kirala. Air Terjun Kedung Kayang şelalesine git, ardından Nepal Van Java’ya devam et.

5. gün:

Sumbing Dağı’na tırmanış. Yogyakarta’ya dön.

Karimun Jawa (5 gece)

6. gün:

Daha önce yapmadıysan sabah Yogyakarta’yı ziyaret edip öğleden sonra Jepara’ya transfer alabilirsin. İstersen geceleyin seyahat edip Yogyakarta’dan bir önceki gün ayrılabilirsin.

7. gün:

Karimun Jawa’ya feribot ya da sürat teknesi. Öğleden sonra plajda.

8. gün:

Plajda dinlenme günü.

9. gün:

Tekne turu.

Malang (1 gece)

10. gün:

Jepara’ya feribot ya da sürat teknesi. Malang’a geçiş.

Bromo Dağı (1 gece)

11. gün:

Sabah rainbow village’ı ziyaret edip ardından Bromo – Tumpak Sewu halka rotasını yapmak için bir scooter kiralayabilir ya da organize bir tura katılabilirsin. Öğleden sonra Bromo Dağı’nın kraterine gidebilirsin. Geceyi Cemoro Lawang’da geçir.

Tumpak Sewu Şelalesi (1 gece)

12. gün:

Gün doğumunda King Kong Hill’de. Geçiş ve öğleden sonra Tumpak Sewu Şelalesi ziyareti.

Kawah Ijen (2 gece)

13. gün:

Malang’a dönüş ve Banyuwangi’ye tren.

14. gün:

Kawah Ijen gezisi.

Cava’da üç haftalık rota

Bir hafta daha eklersen Bandung’da birkaç gün geçirebilir, sörfle ilgileniyorsan da Cimaja ile Batukaras’tan birini ekleyebilirsin.

Broken Beach.

Bali’de iki haftalık rota

Bence bu, Endonezya’yı ilk kez ziyaret eden, tapınaklar, plajlar ve trekking arasında doğru orta yolu isteyen ve çok turistik yerleri gezmekte sorun görmeyen herkes için ideal rota.

Güney Bali (3 gece)

1. gün:

Jet lagini at ve plajda dinlenerek bir gün geçir.

2. gün:

Bukit Yarımadası’nı ve Uluwatu Tapınağı’nı keşfet.

3. gün:

Kuzeydeki bölgeyi keşfet; istersen Tegenungan Şelalesi ve Taman Ayun başka bir aktiviteyle değiştirilebilir. Gün batımında Tanah Lot.

Ubud (3 gece)

4. gün:

Sabah Güney Bali – Ubud geçişi, Ubud merkezini, merkez pazarını ve Ubud sarayını keşfet. Öğleden sonra Monkey Forest’a git.

5–6. gün:

Tegalalang pirinç teraslarını ziyaret et, sonra ilgi alanlarına ve özellikle scooter sürmeye ne kadar istekli olduğuna göre belki birkaç tapınak ya da şelale seç.

Orta Bali (2 gece)

7. gün:

Jatiluwih pirinç tarlalarını, Air Terjun Leke Leke şelalesini ve Ulun Danu Beratan Tapınağı’nı ziyaret et. Geceyi Munduk’ta geçir.

8. gün:

Munduk çevresindeki şelaleleri ziyaret et.

Kintamani (2 gece)

9. gün:

Kintamani’ye geçiş.

10. gün:

Batur Dağı’na tırmanış.

Amed (2 gece)

11. gün:

Besakih Tapınağı’nı ziyaret et. Amed’e geçiş.

12. gün:

Amed’de snorkeling ya da dalış. Lahangan Sweet’te gün batımı.

Amlapura (2 gece)

13. gün:

Amlapura’ya geçiş. Geleneksel Bugbug köyünü ziyaret et ve günün geri kalanını Virgin Beach’te geçir.

14. gün:

Bukit Cinta’da gün doğumu. Güney Bali’ye dönüş.

Bali’de üç haftalık rota

Birkaç günün daha varsa Lovina’yı, Nusa Adaları’nı ya da hatta Gili Adaları’nı ziyaret etmeyi ekleyebilirsin.

Kelingking Beach.

Lombok’ta iki haftalık rota

Rinjani Dağı’nın zirvesine çıkmaya hiç niyetin yoksa Lombok’ta iki hafta gerçekten çok.

Gili Adaları (3 gece)

1. gün:

Bali’den sürat teknesi. Plajda dinlenme.

2. gün:

Snorkeling turu.

3. gün:

Plajda dinlenme.

Senaru (4 gece)

4. gün:

Gili Adaları’ndan Bangsal’a tekne. Scooter kirala ya da Senaru’ya transfer ayarla. Şelaleleri ziyaret et. Ertesi gün için trekkingi organize et.

5. gün:

Rinjani Dağı’na trekking.

6. gün:

Rinjani Dağı’na trekking.

7. gün:

Trekkingin son günü. Geceyi Senaru’da geçir.

Sembalun Lawang (1 gece)

8. gün:

Senaru’dan Sembalun Lawang’a geçiş. Öğleden sonra Bukit Selong’a uğra.

Tetebatu (3 gece)

9. gün:

Bacakların Rinjani’den sonra hâlâ çok kötü durumda değilse gün doğumunda Pergasingan Hill’e çık. Sembalun Lawang’dan Tetebatu’ya geçiş. Dinlenme.

10. gün:

Benang Stokel ve Benang Kelambu şelalelerini ziyaret et.

11. gün:

Tetebatu’yu ve çevresini keşfet. Şelaleler, monkey forest ve pirinç tarlaları.

Kuta Lombok (3 gece)

12. gün:

Tetebatu’dan Kuta Lombok’a geçiş. Plaj ve gün batımında seyir noktası.

13. gün:

Sörf ya da plajda bir gün.

14. gün:

Sörf ya da plajda bir gün.

Lombok’ta üç haftalık rota

Bir hafta daha eklersen Ekas ve Senggigi bölgesinde birkaç gün geçirmeyi düşünebilirsin.

Rinjani Dağı.

Flores’te iki haftalık rota

Pek çok gezgin Flores’e, rehberde anlatıldığı gibi Lombok’tan tekne turuyla geliyor, o yüzden kolaylık olsun diye rotayı da tam olarak böyle başlatacağım.

Komodo Ulusal Parkı (3 gece)

1. gün:

Turun ilk günü.

2. gün:

Turun ikinci günü.

3. gün:

Turun üçüncü günü.

Labuan Bajo (1 gece)

4. gün:

Turun dördüncü günü. Geceyi Labuan Bajo’da geçir.

Wae Rebo (1 gece)

5. gün:

Scooter kirala, Wae Rebo’nun eteğindeki otoparka kadar sür. Patikayı tırman ve geceyi köyde geçir.

Ruteng (2 gece)

6. gün:

Ruteng’e kadar sür, yolda Lingko Spider Web pirinç tarlalarında dur.

7. gün:

Ruteng’i ve çevresini keşfet.

Bajawa (2 gece):

8. gün:

Bajawa’ya kadar sür. Birkaç köyü ziyaret et, belki gün batımında seyir noktalarından birine git.

9. gün:

Inerie Dağı’na tırmanış. Kaplıcalarda dinlenme.

Riung (2 gece)

10. gün:

Riung’a kadar sür. Gün batımında seyir noktası.

11. gün:

Ulusal parka tur.

Moni (1 gece)

12. gün:

Moni’ye kadar sür. Şelaleleri ve kaplıcaları keşfet.

Koka Beach (1 gece)

13. gün:

Kelimutu’nun tepesinde gün doğumu. Koka Beach’e kadar sür. Plajda dinlen ve geceyi burada geçir.

Maumere (1 gece)

14. gün:

Sabah plajda, sonra Maumere’ye kadar sür.

Flores’te üç haftalık rota

Bir hafta fazlan varsa Labuan Bajo’da dalış yapmak ve belki Rangko Cave’i ziyaret etmek için birkaç gün daha kalabilirsin. Diğer seçenekler Koka Beach’te birkaç günlük dinlenme ya da Maumere’de tekne turu olabilir.

Tololela.

Sumba’da iki haftalık rota

Bence Sumba’da iki hafta, adanın sunduğu her şeyi görmek ve kendine epey gün tam bir dinlenme ayırmak için doğru orta yol.

Waingapu (2 gece)

1. gün:

Sumba’ya varış. Scooter kirala. Günün geri kalanını dans eden ağaçları görmek için Pantai Walakiri’de geçir.

2. gün:

Puru Kambera plajı, Tanggedu Şelalesi ve Wunga köyü.

Pantai Tarimbang (2 gece)

3. gün:

Pantai Tarimbang’a kadar sür. Günün geri kalanı plajda.

4. gün:

Şelalelerden birini ziyaret edebilir ya da günü sadece plajda geçirebilirsin.

Güneydoğu Sumba (3 gece)

5. gün:

Waingapu’ya dön, sonra Wai Marang Şelalesi’ne kadar sür. Geceyi civarda geçir.

6. gün:

Geleneksel Kampung Adat Praiyawang köyünü ziyaret et, sonra adanın en güney ucuna kadar sür. Sumba Adventure Resort ve Wajonata Sumba konaklamak için iki iyi seçenek.

7. gün:

Plajda dinlenme. Pantai Watuparunu’ya da uğrayabilirsin.

Waingapu (1 gece)

8. gün:

Sabah erkenden yola çıkarsan aynı gün içinde Waingapu’ya dönebilirsin; ya da sabahı plajda geçirip öğleden sonra Waingapu’ya dönebilir, scooterı teslim edip geceyi burada geçirebilirsin.

Waikabubak (3 gece)

9. gün:

Waingapu’dan Waikabubak’a geçiş. Nerede kaldığına bağlı olarak doğrudan yürüyerek ulaşabileceğin Prai Ijing köyünü ziyaret et.

10. gün:

Scooter kirala ve plajlara kadar in, özellikle Pantai Watu Bella’yı tavsiye ederim. İstersen Lapopu ve Matayangu şelalelerinde durabilirsin.

11. gün:

Wee Kacura’ya uğra, sonra Lokomboro Şelalesi’ne devam et.

Tambolaka (3 gece)

12. gün:

Waikabubak – Tambolaka geçişi. Scooter kirala ve günün geri kalanını Pantai Oro’da geçir.

13. gün:

Waikuri Lagünü, Pantai Mandorak ve Pantai Pero.

14. gün:

Geleneksel Ratenggaro köyü ya da yakındaki Wainyapu ve Pantai Mbawana.

Sumba’da üç haftalık rota

Plajda ya da sörfte epey gün geçirmek istemiyorsan üç hafta muhtemelen “çok fazla” ve başka hangi destinasyonu ekleyeceğimi gerçekten bilemiyorum. İki haftalık rota bile bazıları için fazlasıyla yeterli olabilir.

Wainyapu.

Endonezya içinde ulaşım

Her şeyden önce, rehber boyunca birkaç kez belirttiğim gibi, Organic Maps‘i indirmeni şiddetle tavsiye ederim. Değerli çevrimdışı haritaları uzun yıllardır kullanıyorum ve seyahat için harika bir araç olduğunu düşünüyorum. Her halükârda Endonezya’da ulaşım genellikle oldukça kolay, ya da en azından başlıca turistik adalarda öyle.

Endonezya’da bemolar

Bemolar kısa ve orta mesafeler için geleneksel ulaşım biçimi. Esasen çoğunlukla yerlilerin kullandığı minibüsler ve var olan en ucuz toplu taşıma biçimi. Normalde belirlenmiş durakları ve terminalleri var ama güzergâhları boyunca esasen her yerde durdurulabilirler.

Endonezya’da shuttle otobüsler

Shuttle otobüs servisleri özellikle herhangi bir konaklama yerinin ya da turizm ofisinin bilet sunabildiği Bali’de popüler. Bali ve Lombok’ta hizmet veren Perama Bus muhtemelen en popüler olanı, fiyatlar ve saatler internet sitelerinden rahatça kontrol edilebilir.

Bali’de geleneksel bemo.

Endonezya’da otobüsler

Endonezya’da özellikle Sumatra ve Cava gibi nüfusu yoğun adalarda sık bir otobüs bağlantısı ağı var. Diğer ülkelerin aksine, genellikle her şehrin bütün şirketlerin hareket ettiği kendi terminali var, bu da gezginin hayatını kolaylaştırıyor. Uzun mesafe otobüslerin çoğu RedBus ve Traveloka gibi sitelerden online rezerve edilebilir.

Grab, Gojek, Indrive ve taksiler

Çeşitli “ride-hailing” uygulamalarının kullanımı Endonezya’nın her yerinde çok yaygın; Avrupa standartlarıyla karşılaştırıldığında yolculuk ücretleri gerçekten komik derecede düşük; tüm şoförler uygulama üzerinden kayıtlı ve normal taksilerden daha güvenli, üstelik pazarlık etmeye de gerek yok çünkü taksiciler genelde turistlere çok daha yüksek tarifeler uygular. Yine de dikkat et, metropol ve turistik bölgelerin dışına çıkınca kullanımları neredeyse hiç yok, çoğu zaman “yerel mafya” kimsenin kullanmasına izin vermiyor ve fiilen kartel oluşturuyor. Normal bir taksiye binmeye karar verirsen, gereksiz tartışmalardan kaçınmak için araca binmeden önce fiyatı belirlediğinden emin ol.

Grab ve Gojek yerlilerin “Ojek” dediği moto taksileri ayarlamak için de kullanılabilir. Bunlar kısa ve orta mesafeler için sadece son derece ucuz değil, aynı zamanda çok hızlı. Şoförler trafikte nasıl hareket edileceğini gerçekten iyi biliyor ve sana epey zaman kazandırabilir. Üstelik oldukça hafif seyahat ediyorsan, bunları bir destinasyondan diğerine geçişler için de kullanabilirsin.

Endonezya’da özel şoför

“Driver” denen şey, Endonezya’da maksimum konforu arayanlar arasında nispeten yaygın bir ulaşım biçimi. Birkaç numarayı Reddit, Facebook grupları gibi sitelerden online arayabilir ya da yerinde bir acenteye veya guesthouse’a sorabilirsin. Bazı durumlarda, benim de epey kez kullandığım çok daha pratik bir yöntem, Grab ve Ojek ile basitçe bir taksi çağırmak ve şoför gelir gelmez uygulamanın dışında tüm gün ya da birkaç gün için sabit bir ücret için pazarlık etmek, ya da belki sadece bir ziyaret sırasında seni beklemesini sağlamak. Bu “tekniği” kullandığım her seferde şoförler hep müsait ve dürüst oldular, çünkü çeşitli uygulamalara ödemeleri gereken komisyonlardan tasarruf ediyorlar ve tek bir yolculuktan daha uzun süre çalışmayı garantiliyorlar.

Endonezya’da scooter kiralama

Sürmeye gönlü olanlar için, Bali ve Lombok gibi adaların tamamını keşfetmek için scooter kiralamanın tartışmasız en iyi seçenek olduğunu düşünüyorum. Scooter çoğu zaman sadece var olan en ucuz ulaşım aracı değil, aynı zamanda en fazla özgürlüğü sunan araç. Kiralama fiyatları nerede olduğuna ve ne kadar süre kiralamak istediğine göre çok değişiyor. Rekabetin yüksek olduğu Bali’de scooterı kelimenin tam anlamıyla bir aylığına günde birkaç avroya kiralayabilirsin, Sumba’da ise günde on avrodan fazla ödediğim bile oldu.

Endonezya’yı scooter/motosikletle baştan sona geçmeyi düşünüyorsan, ayrılırken satmak üzere bir araç satın almayı kesinlikle düşünmeye değer, bu seçeneği tercih eden epey kişiyle tanıştım. Rehber boyunca da bahsettiğim ve Flores’te bizzat kullandığım çok ilginç bir hizmet, Cava, Bali, Lombok ve Flores’te ofisleri olan Motor Adventure Bali‘nin sunduğu hizmet. Kısacası Jakarta’da bir araç kiralayıp Cava, Bali, Lombok, Sumbawa ve Flores’i geçerek Maumere’de teslim edebilirsin. Fiyatlar en ekonomik olanlar arasında değil ama en hafif deyimiyle eşsiz bir hizmet söz konusu ve araçlar mükemmel durumda.

Maymunlar bile scooterla dolaşıyor!

Not: Teknik olarak Endonezya’da araç kullanmak için uluslararası ehliyet gerekiyor. Pratikte büyük bir sorun değil, çünkü durdurulursan çoğu zaman yozlaşmış olan polis birkaç bozuk parayla yetiniyor. Sadece yanında çok fazla nakit bulundurmamaya ya da en azından hepsini cüzdanında tutmamaya çalış. Asıl sorun, sigortanın büyük olasılıkla karşılamayacağı ciddi kazalarda ortaya çıkıyor, ama bu başka bir konu. Zaten yurt dışındaysan ya da sadece uluslararası ehliyeti online almak istiyorsan, bunu bu siteden yapabilirsin.

Sembalun.

Endonezya’da trenler

Sumatra’daki bazı kısa hatlar gibi birkaç nadir istisna dışında, trenlerden bahsetmek yalnızca demiryolu ağının genel olarak hiç de fena olmadığı Cava adası için anlamlı. Adadaki tüm büyük şehirler demiryoluyla bağlı ve Traveloka üzerinden rahatça online rezervasyon yapabilirsin. Otobüse binmek dünyanın sonu değil ama trenle yolculuk, mümkün olduğunda, sadece daha rahat ve hızlı değil, çoğu zaman daha ekonomik de. Erkenden rezervasyon yap.

Endonezya’da iç hat uçuşları

İç hat uçuşları çok ucuz olabiliyor ve özellikle vakti kısıtlı olanlar için adalar arasındaki ya da aynı adanın içindeki yer değiştirmeler için neredeyse her zaman en iyi seçenek. Endonezya’da karayoluyla uzun mesafeleri kat etmek bazen sandığından çok daha fazla zaman alabiliyor. Ülkede faaliyet gösteren birçok düşük maliyetli havayolu var ve uçuş arama motorlarında yaptığın aramalarda çıkıyorlar.

Tiu Kelep.

Endonezya’da feribotlar

İç hat uçuşlarından daha ekonomik bir seçenek de kesinlikle takımadanın çeşitli adalarını birbirine bağlayan çok sayıda feribot. Ulusal şirket ASDP hatların çoğunu işletiyor ve son yıllarda dijitalleşmeye yönelik önemli bir çaba var; bugün birçok hat için biletler yalnızca ferizy platformundan online satın alınabiliyor. Ne yazık ki bu rehberi yazdığım sırada ödemeyi tamamlamak için yerel bir banka hesabı gerekiyor. Birkaç kez kaldığım guesthouse’un personeli nakit karşılığında benim yerime ödeme yapmayı kabul etti, her halükârda her limanın yakınında küçük bir komisyon karşılığında bu hizmeti sunan biri mutlaka bulunuyor.

Son olarak şunun altını çizmek istiyorum: Cava – Bali ya da Bali – Lombok gibi kısa ve çok işlek hatlarda günde birkaç sefer olsa da, Flores – Sumba ya da belki Flores – Sulawesi gibi daha uzun hatlarda feribot haftada sadece bir kez kalkabilir. Özellikle deniz genellikle daha dalgalı olan yağmur mevsiminde seferler gecikebilir ya da iptal edilebilir. Kısacası bu tür yer değiştirmeleri çok önceden planlamaya çalış ve yerine varınca kalkış saatlerinin teyidini iste.

Gurusina.

Endonezya seyahati: masraflar

Endonezya’da seyahat ne kadara mal olur? Çok az, hem de çok az. Endonezya şüphesiz şimdiye kadar ziyaret ettiğim en ucuz ülkelerden biri. Tabii nasıl seyahat ettiğine ve nereye gitmeye karar verdiğine çok bağlı ama bir sırt çantalı gezgin için gerçekten hiçbir şeyden mahrum kalmadan günde 30 € ya da daha az bir bütçeyi korumak kesinlikle mümkün.

Endonezya’da konaklama maliyeti

Genel olarak iyi bir hostelde gecelik 10 €’dan az bir ücretle rahatça kalınabilir, başlıca turistik destinasyonların dışında kolayca 5 € civarında harcanabilir. Guesthouse’larda ve küçük otellerde özel odalar için bile gecelik 10–15 €’dan fazla ödemek zor.

Endonezya’da ulaşım maliyeti

Endonezya’da karayoluyla ulaşım oldukça ekonomik, otobüsler, minibüsler ve trenler gerçekten çok ucuz yolculuklar sunuyor. Özel ulaşımı ve iç hat uçuşlarını tercih etmeye başladığın anda maliyetler fırlıyor ve büyük olasılıkla bütçende önemli bir kalem olacak.

Endonezya’da yemek maliyeti

Tabii ki ne tür bir restoran aradığına bağlı ama çok fazla beklentin yoksa “Warung”lar, yani bazen yemeğin doğrudan tencerelerden seçildiği ya da yemeğin büfe usulü servis edildiği küçük yerel restoranlar, harika bir seçenek. Tabağına koyduğuna göre ödeme yapılıyor, bir öğün genellikle 20.000–40.000 IDR civarında tutuyor. Yerlilerin pek gitmediği restoranlarda bile bir tabak Nasi Goreng ya da Mie Goreng (kızarmış pirinç ve kızarmış noodle) için 50.000 IDR’den fazla ödemek zor.

Endonezya’daki ilk yemeklerimden biri, bir avrodan az.

Diğer masraflar (para çekme ve SIM kartlar)

Para çekme masrafları, en iyi seyahat kartlarını kullanarak sıfıra indirilebilir. Nitekim ücretsiz çekim yapmana izin veren bazı yerel bankalar var; bir şeyler değişmediyse ben hep Mandiri, BSI ve Maybank ile ücretsiz çektim.

SIM kartlara gelince, devlet ortaklığı güçlü olan Telkomsel, ülke çapında açık ara en iyi kapsama alanına sahip operatör, özellikle kırsal Endonezya’da çoğu zaman kelimenin tam anlamıyla çalışan tek seçenek. Kısacası Endonezya’da iki haftanı Güney Bali’de geçirmeyi düşünmüyorsan başka operatörleri düşünme.

Bali’ye en son geldiğimde, fiyatları piyasanın tamamen dışında olan turistik veri paketleri olmadan bana SIM satan tek bir mağaza bulamadım. Senin deneyimin de böyle olursa, en ucuz paket hangisiyse onu al, sonra GB’ları doğrudan uygulamadan piyasa fiyatlarıyla satın al. Ne yazık ki bundan faydalandıklarını kesin olarak biliyorum çünkü Sumatra’da başlayan başka bir Endonezya seyahatim sırasında resmi mağaza bana hiçbir veri paketi almaya zorlamadan bir SIM kaydetti.

eSIM destekleyen bir telefonun varsa ve yerel SIM almak zorunda kalmadan hemen internete girmenin rahatlığını istiyorsan, Airalo ve Ubigi‘nin sunduğu hizmetleri kullanmanı tavsiye ederim. Bu çözümü seçersen en azından birkaç hususu göz önünde bulundurman gerekiyor. Her şeyden önce, nadir istisnalar dışında GB’lar yerel SIM kullanırsan ödeyeceğinden çok daha pahalıya geliyor; ikinci olarak, yerel ortakları her zaman bölgede en iyi kapsama alanına sahip olan değil.

Kısacası çoğu gezginin yerel bir SIM almasının (ya da belki yerel bir sağlayıcının eSIM’ini almayı denemesinin) daha iyi olacağını düşünüyorum ama kendi değerlendirmeni yapmanı öneririm çünkü istisnalar da az değil. Örneğin Japonya’yı ziyaret ettiğimde Ubigi‘nin sunduğu plan, yerleşik olduğumu kanıtlamadan satın alabileceğim herhangi bir yerel SIM’den daha ucuzdu.

Dream Beach.

Endonezya seyahati: güvenlik

Endonezya genel olarak güvenli kabul edilen bir ülke, en yaygın suç olayları neyse ki kapkaç ve hırsızlıkla ilgili (özellikle kalabalık yerlerde eşyalarına göz kulak ol), şiddet suçları ise biraz tüm Asya’da olduğu gibi son derece nadir.

Scooter kiralamaya karar verirsen trafiğe özellikle dikkat et; bulunduğun yere göre gerçekten kaotik olabilir. Ayrıca yollar çoğu zaman mükemmel durumda değil ve insanlar trafik kurallarını tamamen yok sayıyor gibi görünüyor. Kaçınmanı tavsiye ettiğim bir şey daha her türlü uyuşturucuyla temas etmek: Endonezya’da uyuşturucu ithalatı ve ihracatı için ölüm cezası var ve küçük miktarlarla yakalanmak bile hapis dahil hiç de küçümsenmeyecek sorunlara yol açabilir.

Son olarak, özellikle dikkat edilmesi gereken şey dolandırıcılıklar; sokakta yardım teklif ederek yanına yaklaşanlara, “zorunlu rehberlere”, sahte giriş biletlerine, şişirilmiş tarifelere vb. güvenme. Ne yazık ki bunlar Endonezya’da sık görülen uygulamalar ve kendi başlarına güvenliğini tehlikeye atmasalar da kazıklanmak kimsenin hoşuna gitmez.

Her halükârda korkma, tehlikeli ülkeler kesinlikle başka yerlerde, sağduyunu kullan, dünyanın her yerinde nasıl güvenli seyahat edeceğine dair tavsiyelerime bir göz at ve göreceksin hiçbir sorun yaşamayacaksın.

Endonezya’ya seyahat mi planlıyorsun? Şu yazılara bir göz at:

Hangi seyahat sırt çantasını seçmeli

Seyahatte yanına neler almalı

Aklına takılan bir soru mu var? Ya da güncel bilgilerin mi var? Bir yorum bırakmaktan ya da bana Instagram‘dan yazmaktan çekinme!

Sitemde artık reklam olmadığı için, bu yazıyı faydalı bulduysan seyahat sigortanı bu sayfadaki bağlantılardan biri üzerinden satın alabilirsin. Böylece sana hiçbir ek maliyeti olmadan işimi desteklemiş olursun. AB’de ya da Birleşik Krallık’ta yaşıyorsan True Traveller‘ı öneririm. Diğer herkese, %5 indirim alabileceğin HeyMondo‘yu öneririm. Desteğin için teşekkürler!

Bağış / sanal pizzalar ve biralar için 🙂