Op eigen houtje naar Panama

Ik denk dat veel mensen Panama alleen met het kanaal en de internationale financiële wereld associëren, maar de waarheid is dat het land nog heel veel meer te bieden heeft en zonder twijfel een van de landen in Midden-Amerika is die juist op het gebied van toerisme in opkomst zijn.

In een paar dagen kun je van de ene oceaan naar de andere reizen, de bergen en het regenwoud bezoeken, kennismaken met de inheemse cultuur en genieten van een van de modernste steden van het continent.

Bovendien is het voor veel backpackers die door Midden-Amerika reizen de ideale plek om te beginnen of af te sluiten. In deze gids vind je een hoop informatie en nuttige tips om je reis zo goed mogelijk te organiseren.

Snelmenu

↑ Menu

Strand in Bocas del Toro

Zapatilla-eilanden, Bocas del Toro.

Waarom naar Panama

  1. Het klimaat. In Panama is het het hele jaar zomer! Natuurlijk zijn er maanden waarin het meer regent en de luchtvochtigheid stijgt, maar normaal gesproken beperken de buien zich tot een paar uur in de middag. Panama is zeker het hele jaar door te bezoeken.
  2. Het is een tropisch paradijs. Dankzij de ligging fungeert het land als biologische corridor tussen Noord- en Zuid-Amerika. Het is bijna helemaal bedekt met regenwoud en herbergt volgens de regering maar liefst 10.444 soorten planten, 255 soorten zoogdieren en 972 inheemse vogelsoorten.
  3. Veilig en toegankelijk. Panama is een van de veiligste landen van Latijns-Amerika en ook een van de makkelijkst bereikbare: de luchthaven is de drukste van Midden-Amerika en vaak ook de goedkoopste om naartoe te vliegen.

Beste reistijd voor Panama

Omdat Panama in de tropen ligt, heeft het een klassiek tropisch klimaat met twee duidelijk gescheiden seizoenen.

Het droge seizoen loopt van eind december tot eind april. In deze periode kenmerken de meeste dagen zich door een strakblauwe lucht, vooral langs de kust aan de Stille Oceaan. Deze periode, die ook samenvalt met de kerstvakantie, is wat vliegtickets en hotels betreft de duurste van het jaar.

Het regenseizoen, van mei tot december, is uitgesprokener in de bergachtige gebieden en aan de Caribische kust, terwijl de regenbuien langs de Pacifische kust, hoewel ze vaak voorkomen en hevig zijn, zelden langer dan een paar uur duren.

Aan de Caribische kust zijn de twee seizoenen minder uitgesproken en kan het het hele jaar door regenachtig zijn. Van december tot half februari maken de passaatwinden de zee hier ruw en worden sommige eilanden ver van de kust onbereikbaar. De droogste maanden zijn daarentegen maart en oktober.

Kortom, de beste periode om naar Panama te gaan zijn de maanden februari en maart, wanneer er in het hele land weinig neerslag valt en de prijzen lager zijn dan in december en januari. Toch ben ik er in juni geweest, tijdens het regenseizoen, en ik heb desondanks heel veel zonnige dagen gehad.

Top van de vulkaan Barú

Top van de vulkaan Barú.

Documenten en vaccinaties voor Panama

Houders van een Italiaans paspoort krijgen bij binnenkomst in het land een toeristenvisum voor 180 dagen (de regels hangen af van je nationaliteit, dus check wat voor jou geldt).

Je kunt het visum met nog eens 180 dagen verlengen door gewoon het land uit te gaan, al is het maar voor een dag: de zogeheten “visa run”.

Dit is de officiële website van de Panamese immigratiedienst.

Officieel eist Panama een bewijs van uitreis binnen de geldigheid van je visum. Dat is geen probleem voor iedereen die een retourvlucht heeft of een vlucht naar een ander land (ook een busticket volstaat), maar het kan wel een probleem zijn voor wie een enkeltje heeft en van plan is het land over land of over zee te verlaten, zonder een vaste datum of geboekte tickets.

De controles zijn ter beoordeling van de grensbeambte en van de luchtvaartmaatschappijen bij het inchecken voor vertrek; mij is niets gevraagd. Dat is ook de ervaring van heel veel andere reizigers, maar als je op de verschillende online forums leest, zijn er toch gevallen van mensen aan wie daadwerkelijk een bewijs van uitreis is gevraagd. Mijn advies is om een ticket te huren (een echt ticket, tegen betaling) op een site als onwardticket, of returnflights.net te gebruiken (gratis en zonder veel pretenties) om een nepreservering uit te printen! Lees dit artikel voor meer informatie.

Panama eist officieel een vaccinatie tegen gele koorts als je uit een risicoland komt. Toen ik uit Brazilië kwam (risicoland), werd het certificaat mij naar mijn ervaring niet door de immigratiebeambte gevraagd, maar door de medewerker van de luchtvaartmaatschappij toen ik incheckte voor de vlucht naar Panama. Ook deze controle lijkt naar eigen inzicht van de medewerkers te gebeuren, maar het is raadzaam je te laten vaccineren, net als tegen hepatitis A en hepatitis B.

Voor actuele informatie over visa en dergelijke raad ik aan de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken van je eigen land te raadplegen (bijvoorbeeld, in Nederland, het Reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken).

Wat te doen en te zien in Panama

In deze gids staan de prijzen in de lokale munteenheid. De officiële munteenheid van Panama heet “balboa”, maar sinds 1904 is de waarde ervan gelijk aan die van de Amerikaanse dollar.

Daarom wordt in Panama de Amerikaanse dollar gebruikt, aangezien alleen de munten door de Panamese regering worden geslagen. De wisselkoers is ongeveer 1€ = 1.12$. Voor de actuele koers raad ik je aan deze pagina te bekijken.

Toeristische kaart van Panama, wat te doen en te zien in Panama

Let op: meerdere keren in de loop van de gids vind je links naar https://www.alltrails.com/. Als je offline navigatie rechtstreeks vanuit de AllTrails-app wilt gebruiken, moet je overstappen op de pro-versie. Je kunt dit probleem echter omzeilen door de coördinaten te downloaden van de desktopversie van de site in het formaat “Google Earth KML” en ze daarna te uploaden in Organic Maps, dat veruit een van mijn favoriete reisapps is.

Panama-Stad

Panama-Stad is niet alleen de modernste stad van het land maar van heel Midden-Amerika, zozeer zelfs dat ze onlangs de titel “Dubai van Latijns-Amerika” kreeg opgeplakt. Eerlijk gezegd is het niet een van mijn favoriete steden, maar het is de moeite waard om er een dag of twee te stoppen.

Wat te doen en te zien in Panama-Stad

Het Panamakanaal

Naar mijn mening kun je Panama-Stad niet verlaten zonder het beroemde kanaal te hebben bezocht. Het bezoekerscentrum van Miraflores (Google Maps) is modern en goed opgezet. Binnen vind je een bioscoopzaal waar een korte, interessante documentaire over de geschiedenis van het kanaal wordt vertoond, een museum en een uitkijkplatform van waaruit je de passerende schepen van een paar meter afstand kunt bekijken. Het toegangskaartje geeft toegang tot alle zojuist genoemde onderdelen en kost 17 $, ook met een kaart te betalen.

De goedkoopste manier om bij het bezoekerscentrum van Miraflores te komen is een bus nemen vanaf het busstation Albrook (Google Maps) richting “Esclusas Miraflores” (0,25 $). Het bezoekerscentrum ligt bij de laatste halte en je kunt het onmogelijk missen. Het busstation is ook goed verbonden met het metronetwerk. Als alternatief zou een taxi vanuit het centrum ongeveer 6 dollar moeten kosten. Ik raad sterk aan om er vroeg in de ochtend te zijn, vóór 8:30, of na 14:00, want de meeste schepen passeren het kanaal in deze tijdsblokken.

Schip dat door het Panamakanaal vaart

Het Panamakanaal.

Amador Causeway

Amador Causeway (Google Maps) verbindt de drie eilandjes voor de stad met het vasteland. Vanaf hier heb je een geweldig uitzicht op de stad en op de Puente de las Américas. De causeway is ook populair bij de lokale bevolking, die er gaat joggen, fietsen of gewoon wandelen. Je kunt er een fiets huren voor ongeveer 3,50 $ per uur. Aan het begin van de causeway kun je het Biomuseo (Google Maps) bezoeken, een nieuw museum gewijd aan biodiversiteit.

Casco Viejo en Ancon Hill

Casco Viejo (Google Maps) is het oude gedeelte van de stad, met talloze gebouwen uit de koloniale tijd, en al met al een mooie wijk om te voet te verkennen, al haalt hij het zeker niet bij andere koloniale steden in Latijns-Amerika. Vanuit Casco Viejo raad ik aan naar de nabijgelegen Ancon Hill (Google Maps) te klimmen; de wandeling is kort, aangenaam en bijna helemaal in de schaduw. Als je boven bent, heb je aan de ene kant een prachtig uitzicht op de stad en aan de andere kant op de haven – tijdens de klim zag ik zelfs apen!

Panama-Stad vanuit de lucht gezien, Ancon Hill

Panama-Stad gezien vanaf Ancon Hill.

Overnachten in Panama-Stad

Zebulo Hostel is een prima goedkoop hostel in het nieuwe deel van de stad, op een steenworp afstand van het metrostation, met airconditioning in de slaapzalen, een mooie, ruime gemeenschappelijke ruimte en een ontspannen sfeer; aanbevolen. Een andere populaire optie is Hostal Panama Experience.

Naar Panama-Stad reizen

Vanaf de luchthaven Tocumen is de goedkoopste manier om het centrum te bereiken uiteraard de bus, maar helaas werken de stadsbussen alleen met de prepaidkaart (niet verkrijgbaar op de luchthaven of in de bus, juni 2017). Je kunt iemand vragen voor je te betalen en diegene contant geld geven, of doen wat ik deed: als je bij de bushalte bent (volg gewoon de borden buiten de luchthaven), steek je de rotonde voor je over en neem je een van de bussen die aan de andere kant van de weg langskomen; dat zijn “privé”-bussen die je contant kunt betalen. In beide gevallen kost het 1,25 $, tegenover 25–30 $ voor de taxi.

Update: een lezer heeft me verteld (mei 2023) dat je de prepaidkaart kunt kopen bij de mensen die op de luchthaven een kraampje hebben waar ze simkaarten verkopen. Als je er expliciet naar vraagt, verkopen ze je de tarjeta voor het stadsvervoer voor 5 dollar, met een tegoed van 2 dollar.

Let op: vanuit Colombia kun je de grens niet over land oversteken; de snelste en goedkoopste manier is een vlucht vanuit Cartagena of Bogotá nemen, of, zoals veel mensen doen, meedoen aan een boottocht via de San Blas-eilanden. Dat laatste is zonder twijfel de duurste optie. Hier vind je een prima artikel (in het Engels) met alle opties om de grens over te steken, naast de zojuist genoemde, en sommige zijn echt avontuurlijk!

Portobelo

Het dorpje Portobelo was in de koloniale tijd een haven van cruciaal belang, van waaruit de Spanjaarden het Peruaanse zilver uitvoerden. Daarna werd het door piraten geplunderd en kwam het vervolgens onder Engelse controle. In 1980 werden de ruïnes van de vestingwerken en het nabijgelegen fort San Lorenzo Unesco-werelderfgoed.

Wat te doen en te zien in Portobelo

Portobelo is een slaperig dorp dat echt weinig toeristisch is; er is niet veel te doen, behalve de ruïnes van het fort bezoeken (Google Maps). De sfeer is echter echt ontspannen en als je een plek zoekt om een paar dagen helemaal tot rust te komen, is het waarschijnlijk zeker geen slechte keuze. Vanuit Portobelo kun je bovendien je overtocht per boot naar Colombia via de San Blas-eilanden regelen, waarbij je waarschijnlijk iets bespaart ten opzichte van de prijzen in Panama-Stad, of over land naar Carti reizen, vanwaar boten vertrekken naar Puerto Obaldia (aan de grens met Colombia).

Fuerte San Rolando in Portobelo, Panama.

Fuerte San Rolando, Portobelo.

Overnachten in Portobelo

Hostal Portobelo is qua accommodatie niet het mooiste, maar de sfeer is geweldig en de eigenaar helpt je meer dan graag met alle informatie die je nodig hebt om je reis naar Colombia voort te zetten en, indien nodig, te regelen.

Naar Portobelo reizen

Neem vanaf het busstation Albrook in Panama-Stad een bus naar Colón (45 minuten, 2,50 $) en stap uit bij Sabanitas, tegenover de supermarkt Rey. Van daar rijden om de 20–30 minuten bussen naar Portobelo (1 uur, 1,30 $).

San Blas-eilanden

De San Blas-eilanden behoren tot de spectaculairste en meest ongerepte van heel Midden-Amerika. De eilanden worden bewoond en bestuurd door de Kuna-indianen en zijn in sommige opzichten onafhankelijk van Panama.

Ik heb de archipel zelf niet bezocht, omdat die te duur was voor mijn budget, maar ik heb heel wat jonge mensen ontmoet die de klassieke boottocht van Panama naar Colombia hebben gedaan, langs de eilanden, en ze beschreven ze als een echt paradijs. Er zijn heel veel opties, maar de twee meest voorkomende zijn:

Zeilboot of catamaran: volgens velen is dit de beste optie. Je slaapt aan boord van het schip en de prijs ligt rond de 500–550 $ alles inbegrepen voor een tocht van 5 dagen. Ik raad aan een kijkje te nemen op ColombiaPanamaSailing.com en de recensies te lezen. Sommige boten gelden als “party boat”, terwijl andere een meer ontspannen sfeer hebben.

Speedboot: je reist aan boord van motorboten en slaapt op de eilanden. De kosten zijn ongeveer 595 $ alles inbegrepen voor een tocht van 5 dagen (bijgewerkt in oktober 2026), dus inmiddels is de prijs min of meer gelijk aan die van de zeilboot. In tegenstelling tot de zeilboten, die rechtstreeks naar Cartagena varen, stoppen deze boten in Sapzurro, net over de Colombiaanse grens. Het populairste bedrijf dat deze dienst aanbiedt is San Blas Adventures.

Bij beide opties is het beter om van tevoren te boeken, maar je kunt ook alles regelen zodra je in Panama-Stad bent. Als je voor die optie kiest, houd er dan rekening mee dat je een paar dagen moet wachten voordat de juiste boot vertrekt.

Het is mogelijk om de eilanden in één dag te bezoeken, maar gezien de niet bepaald bescheiden kosten denk ik eerlijk gezegd niet dat het de moeite waard is.

Ik geef hier wat informatie door die een lezer in mei 2023 heeft gedeeld: “Voor het bezoek aan de San Blas hebben we gebruikgemaakt van San Blas Dreams, dat verschillende alternatieven biedt om een of meer eilanden in één dag vanuit Panama te bezoeken, of er te blijven slapen. Een dagtrip is niet de moeite waard, zowel vanwege de tijd (je bent ongeveer 4 uur onderweg vanuit Panama-Stad) als vanwege de kosten (vanaf 120 dollar per persoon, terwijl we voor twee nachten plus excursie 200 dollar hebben uitgegeven). Ze kwamen ons ophalen bij het hostel in Panama-Stad (als je blijft slapen, vragen ze je om beperkte bagage mee te nemen, dus ik raad aan na te gaan of het hostel in Panama-Stad een bagagebewaring heeft voor de nachten buiten de stad). De rit naar de haven van Cartí duurt ongeveer 3 uur, met een grenspost waar de paspoorten worden gecontroleerd. In het hoogseizoen loop je het risico veel tijd te verliezen in deze fase. Wij zijn naar Yani island geweest; met de boot waren we daar ongeveer 45 minuten over onderweg. Zoals ze je ook bij het boeken zeggen: neem water/bier en snacks mee, want op het eiland zijn ze erg duur en er zijn geen winkels. Ontbijt, lunch en diner zijn daarentegen bij de prijs inbegrepen.”

San Blas-eilanden

Een van de vele eilanden van de archipel.

El Valle de Antón

El Valle de Antón is een klein bergdorp omringd door weelderig woud. Het dorp ligt in de krater van een oude vulkaan, een van de grootste van het Amerikaanse continent.

Wat te doen en te zien in El Valle de Antón

Het dorpje, dat door de lokale bevolking gewoon El Valle wordt genoemd, heeft geen grote attracties, maar er zijn veel watervallen (El Macho de beroemdste) en paden in de omgeving. Ik raad het pad aan dat naar de top van de Cerro Cara Iguana leidt, ongeveer een uur vanaf het centrum van het dorp (All Trails).

Er is ook een slangenpark (Google Maps), een dierentuin “El Nispero” (Google Maps), en een orchideeënkwekerij (Google Maps) waar meer dan 100 soorten worden bewaard, veel ervan inheems in Panama; de entree kost 2 $ en omvat een minirondleiding van ongeveer 20 minuten.

De markt van Valle de Antón in Panama

De markt van Valle de Antón.

Overnachten in El Valle de Antón

Bodhi Hostel is met 15 $ per nacht naar de maatstaven van het land iets aan de dure kant, maar het ontbijt is inbegrepen en het gebouw is nieuw en echt mooi gemaakt, een uitstekend hostel.

Naar El Valle de Antón reizen

Er vertrekken regelmatig bussen vanaf het busstation Albrook in Panama-Stad, 4,75 $, ongeveer 3 uur.

Santa Catalina

Langs de westkust van Panama liggen een heleboel dorpen die populair zijn bij surfers, zoals Playa Venao, Pedasí en Santa Catalina, dat waarschijnlijk het populairst is. Dit kleine dorpje, met slechts 350 inwoners, staat bekend om zijn “surf breaks” en is ook de perfecte plek om het nabijgelegen eiland Coiba te bereiken.

Het eiland, dat in het gelijknamige nationale park ligt (Unesco-werelderfgoed), is rijk aan ongerepte natuur – zowel boven als onder water. Hier vind je enkele van de beste plekken van het land om te snorkelen en te duiken.

Vanuit Santa Catalina is het eiland in ongeveer een uur per boot te bereiken; onderweg kun je dolfijnen, schildpadden en zelfs walvissen spotten (in het juiste seizoen). De prijs ligt rond de 50 $ per persoon (plus 20 $ entree voor het nationale park) voor een dagtocht, waarin je even tijd hebt om het eiland te verkennen, op het strand te liggen en te snorkelen.

Zelf ben ik niet in Santa Catalina geweest: ik ben geen surfer en het nationale park sprak me niet aan. Op deze pagina vind je een uitgebreide gids in het Engels met alle mogelijke activiteiten in en rond Santa Catalina.

Strand in Santa Catalina

Het strand van Santa Catalina.

Overnachten in Santa Catalina

Bodhi Santa Catalina is een goed hostel dat niet te duur is.

Naar Santa Catalina reizen

Neem vanuit Panama-Stad een bus naar Sona, ongeveer 5 uur reizen, 5–6 vertrekken per dag. Vanuit Sona zijn er vrij regelmatig verbindingen naar Santa Catalina; in ieder geval raad ik aan vroeg in de ochtend te vertrekken om te voorkomen dat je in Sona vast komt te zitten.

Vanuit Boquete of Bocas del Toro neem je eerst een bus naar David, en vandaar een bus naar Santiago. Stap uit bij het busstation in de buurt van Los Tucanes, een restaurant van waaruit je de Terminal de Transporte de Santiago bereikt (10 minuten lopen, of neem een taxi), het vertrekpunt voor de bussen naar Sona.

Let op: er zijn rechtstreekse toeristenshuttles, te boeken bij elk hostel, naar Boquete, één vertrek per dag (5 uur), en naar Bocas del Toro (8 uur). Het openbaar vervoer is uiteraard een stuk goedkoper.

Boquete

Boquete is een echt rustig dorp, omringd door regenwoud, aan de voet van de vulkaan Barú – de hoogste berg van Panama, 3.475 meter. De ontspannen sfeer, in combinatie met een aangenaam microklimaat het hele jaar door (het ligt op 1.200 meter boven zeeniveau), heeft ervoor gezorgd dat er sinds het begin van de jaren 2000 sprake is van sterke immigratie, vooral van gepensioneerde Amerikanen, of gewoon mensen die op zoek zijn naar een rustige en goedkope plek om te wonen.

Wat te doen en te zien in Boquete

Boquete is een populaire bestemming om de talrijke koffieplantages in de omgeving te bezoeken, te wandelen en nog tal van andere buitenactiviteiten te doen: raften, paardrijden en zip-linen. Zelf heb ik alleen een paar paden gelopen, ben ik de vulkaan Barú op geklommen en heb ik de warmwaterbronnen bezocht, maar als je wilt is er echt heel veel te doen.

Wandelen bij Boquete

Zoals al gezegd zijn er talrijke paden in de omgeving. Enkele van de populairste zijn die naar de Tres Cascadas (All Trails), een mooi, goed aangegeven pad dat je langs drie verschillende watervallen in het woud voert. De toegang tot het pad kost 10 $, terwijl het minibusje dat naast het hoofdplein vertrekt 2,50 $ kost voor enkele reis. Voor de terugweg hoef je alleen maar op het eerste minibusje terug naar Boquete te wachten; er rijdt ongeveer elk half uur een.

Een ander heel mooi pad is de zogeheten “pipeline trail” (All Trails). Zoals de naam zegt, volgt het een leiding en eindigt het aan de voet van alweer een waterval; de entree kost 3 $ en het pad is gemakkelijk te volgen. Ook hier rijden minibusjes in het gebied die tot het begin van het pad komen, enkele reis 2 $.

Helaas is het me niet gelukt de Quetzal Trail (All Trails) te lopen, waar je naar verluidt een goede kans maakt de prachtige, zeldzame schitterende quetzal te zien. Ik was er in het regenseizoen, een periode waarin het pad erg modderig is. Update: het pad lijkt op dit moment gesloten te zijn.

Er zijn nog veel andere paden in de omgeving, kortere en langere. Het hostel waar ik logeerde, maar volgens mij bijna alle accommodaties, geeft informatie over de verschillende paden en de minibusroosters; een gids is niet nodig. Je kunt ook gewoon even op All Trails kijken.

schitterende quetzal

Schitterende quetzal.

Caldera-warmwaterbronnen

Het zijn zeker niet de mooiste warmwaterbronnen (Google Maps) waar ik ooit ben geweest, maar zonder twijfel wel de meest authentieke. De tour ernaartoe zou ongeveer 30–40 $ moeten kosten, maar je kunt er ook komen met het openbaar vervoer en een kort stukje lopen, wat ik uiteraard heb gedaan.

De bussen naar Caldera vertrekken ongeveer elk uur (het is verstandig het aan je hostel/hotel te vragen) en kosten 2 $. Ook al zal de chauffeur wel snappen waar je naartoe wilt, het is altijd beter het hem te zeggen. Je wordt afgezet aan het begin van een onverharde weg die je ongeveer 40 minuten moet volgen; hier en daar staan bordjes, maar voor de zekerheid kun je altijd Organic Maps downloaden. Eenmaal op de bestemming zijn er een paar natuurlijke baden om in het water te liggen en vlak daarbij de rivier om te zwemmen en af te koelen. Het is allemaal echt heel sober; de entree kost 3 $.

Vulkaan Barú

Zoals al gezegd is de vulkaan de hoogste berg van het land en is de top de enige plek ter wereld van waaruit je op een heldere dag beide oceanen kunt zien. Je kunt omhoog met een jeep, maar dat kost de hoofdprijs (150 $ per persoon), of te voet, zoals ik deed. In beide gevallen wordt de tocht bij zonsopgang gemaakt, wanneer de kans op een heldere hemel, en dus op zicht op beide oceanen, het grootst is.

Om bij de top van de vulkaan Barú te komen is er een shuttle die elke nacht rond 23:30 vertrekt vanaf het hostel Mamallena en rond middernacht bij de ingang van het park aankomt; als alternatief kun je een taxi nemen (duurder). (Update: het hostel is gesloten, maar je zou in elk hostel makkelijk een gedeelde taxi moeten kunnen regelen.) Vanaf de ingang, waar het rangerstation staat, is het ongeveer 13 km en 1.700 meter hoogteverschil (All Trails), niet bepaald een lichte wandeling, maar ook niet iets onmogelijks. Er loopt een echte onverharde weg naar de top van de vulkaan, dus het is uitermate makkelijk te volgen; een gids is absoluut niet nodig.

Ik raad aan rustig te klimmen, want als je te snel loopt, loop je het risico dat je boven aankomt als het nog helemaal donker is, en op 3.475 meter kan het best koud zijn. Check hoe laat de zon opkomt en probeer je tempo daarop af te stemmen. De klim duurt, afhankelijk van je tempo, 4 tot 7 uur, terwijl wij er voor de afdaling 3 uur over deden, in een echt stevig tempo. Zodra je weer bij de ingang van het park bent, staat de ranger er om het geld voor de toegang (5 $) te innen; bij ons was hij zelfs zo aardig om een taxi voor ons te bellen om terug naar Boquete te gaan.

Dit was zonder twijfel de mooiste ervaring van mijn reis door Panama, een onvergetelijke zonsopgang, een absolute aanrader.

zonsopgang op de vulkaan Barú

Top van de vulkaan Barú.

Overnachten in Boquete

Vooral uit gemakzucht logeerde ik in het hostel Mamallena (onlangs gesloten), dat aan het hoofdplein ligt, op een steenworp afstand van de halte van de bus uit David en van het minibusstation. Het hostel is leuk en ik raad het aan, maar La Jungla Experience, iets buiten de stad, is mij door tal van reizigers aanbevolen, net als Bambuda Castle, een echt kasteel, echt luxueus, voor de prijs van een hostel, winnaar van de prijs voor het beste hostel van Panama op Hostelworld.

Naar Boquete reizen

Met het openbaar vervoer moet je hoe dan ook via David, dat rechtstreekse bussen heeft naar alle grote steden van Panama. Vanaf daar zijn er ongeveer elke 45 minuten verbindingen naar Boquete, ongeveer een uur.

Boquete wordt ook bediend door de toeristenshuttles waar ik het eerder over had, met verbindingen vanuit Bocas del Toro en Santa Catalina. Het openbaar vervoer is uiteraard een stuk goedkoper.

The Lost and Found Hostel

Een korte zijsprong: langs de weg die van David naar Almirante (Bocas del Toro) leidt, ligt dit hostel, letterlijk in the middle of nowhere, midden in het regenwoud van het natuurreservaat Fortuna, met uitzicht op de vulkaan Barú (officiële website). Ik ben er helaas niet geweest, maar ik heb de verhalen van veel reizigers gehoord en als je naar de foto’s en recensies kijkt, lijkt het echt een spectaculaire plek waar heel veel groepsactiviteiten, excursies en spelletjes worden georganiseerd.

Om bij het hostel te komen moet je ongeveer 15 minuten door het bos lopen, maar er staat dat de familie die het kleine groente- en fruitwinkeltje bij het begin van het pad runt, tegen een paar dollar kan helpen met je bagage. Hoe dan ook, hieronder vind je de link. Het enige wat ik nog wil toevoegen is dat het eten in het restaurant van het hostel niet supergoedkoop is, dus als je een beperkt budget hebt, overweeg dan om eten mee te nemen.

The Lost and Found Hostel

Hostel Lost & Found in Panama

Hostel Lost & Found.

Bocas del Toro

Deze Caribische archipel vlak bij de grens met Costa Rica is zonder twijfel een van de meest toeristische bestemmingen van het land. Bocas Town, op het hoofdeiland, is veruit de grootste nederzetting van de archipel; hier vind je een hoop slaapplekken, supermarkten, banken, allerlei winkels en zelfs een luchthaven.

Maar dit is maar een heel klein deel van de archipel, want er zijn andere eilanden die makkelijk per watertaxi te bereiken zijn, zoals Isla Bastimentos, waar de beroemde “playa rana roja” ligt (Google Maps), en Isla Solarte, dat bijna helemaal onbewoond is op een paar lodges na, waaronder de beroemde Bambuda Lodge Hostel, in 2016 winnaar van de prijs voor het beste hostel van het land (ruim van tevoren boeken!). Kortom, ik raad het hoofdeiland aan voor activiteiten/tours en, als je het nachtleven zoekt, Bastimentos en Solarte. Voor een meer ontspannen sfeer besluiten veel mensen daarentegen een paar dagen op de ene plek en een paar dagen op de andere door te brengen.

Tour naar de Zapatilla-eilanden bij Bocas del Toro

Tour naar de Zapatilla-eilanden.

Wat te doen en te zien in Bocas del Toro

Er is veel te doen en de reisbureaus in Bocas Town bieden verschillende tours aan. Ik heb een uitstekende tour gedaan voor 20 $, aangeboden door het hostel waar ik verbleef, met de dolfijnenbaai, waar je ze praktisch niet kunt missen, de fantastische Zapatilla-eilanden (twee onbewoonde atollen die perfect beantwoorden aan het ideaal van een paradijselijk eiland), een eiland met luiaards en snorkelen. De tour was fantastisch en ik raad hem sterk aan; de route is volgens mij vrij standaard en wordt dus door veel reisbureaus/accommodaties aangeboden. Er is mij verteld dat de officiële prijs voor deze tour nu 30 $ is, maar als je ’s ochtends rond 9:30 over de hoofdstraat loopt, wanneer ze de boot vol moeten krijgen (ze vertrekken allemaal rond 10 uur), kun je gewoon naar 25 $ afdingen.

Ik heb mijn duikbrevet een paar maanden later in Honduras gehaald en heb dus niet het genoegen gehad te duiken bij Bocas del Toro, maar er is mij verteld dat het echt de moeite waard is en dat de prijzen zeker niet slecht zijn: 70 $ voor twee duiken.

Een andere populaire activiteit is per boot (1 $) naar het eiland Carenero tegenover Bocas Town varen, waar de stranden mooier zijn en geschikt om te zwemmen. Eenmaal daar raad ik aan even langs te gaan bij de Acqua Lounge Bar, een tent aan zee met een zwembad, duikplanken, schommels enzovoort.

Dolfijnenbaai Bocas del Toro

De dolfijnenbaai.

Overnachten in Bocas del Toro

Ik logeerde in Spanish by the Sea, dat behalve een hostel ook een Spaanse taalschool is! Ontspannen sfeer, een ruime keuken, kortom, ik heb er een fantastisch verblijf gehad, vooral dankzij de andere jonge mensen, studenten en niet-studenten, die er op dat moment waren. Er zijn zeker mooiere accommodaties aan zee.

Naar Bocas del Toro reizen

Vanuit Boquete of Santa Catalina moet je eerst naar David. Vanaf daar zijn er regelmatig vertrekken naar Almirante (8,30 $, 4–5 uur). Als je bij het busstation van Almirante bent, kun je naar de haven lopen (10–15 minuten) of een taxi nemen (1 $). Vanaf de haven varen er pendelboten naar Bocas Town voor 6 $ enkele reis of 10 $ retour.

Vanuit Panama-Stad is er een maatschappij die ook ’s nachts rechtstreekse bussen aanbiedt voor ongeveer 30 $; de tickets worden verkocht door enkele reisbureaus op het eiland of op het busstation Albrook in Panama-Stad.

Vanuit Puerto Viejo in Costa Rica neem je de bus naar Sixaola (grensplaats met Panama). Zodra je de grens over bent, kun je de bus naar Changuinola nemen (1 $) en daar overstappen op een bus naar Almirante (1,50 $). Er staan ook veel taxi’s aan de grens te wachten; als je er een deelt is het niet veel duurder dan de twee bussen en een stuk sneller.

Let op: er zijn rechtstreekse toeristenshuttles, te boeken bij elk hostel, van en naar Boquete (30 $) en Santa Catalina (8 uur, 60 $). Het openbaar vervoer is uiteraard een stuk goedkoper.

Mogelijke reisroutes door Panama

Hieronder som ik mogelijke reisroutes van 10 dagen, 2 en 3 weken op. Er bestaat uiteraard geen perfecte reisroute voor een bepaalde tijdsspanne, dus houd rekening met wat je tot nu toe hebt gelezen, neem wat volgt als inspiratie en pas de reisroute aan op basis van je interesses/budget!

Reisroute van 10 dagen door Panama

Tien dagen is niet veel, daarom raad ik aan je te beperken tot slechts 3 bestemmingen, zodat je de toch al beperkte tijd zo goed mogelijk benut zonder voortdurend van plek te wisselen. Als je budget het toelaat, overweeg dan om de duurdere San Blas-archipel te bezoeken in plaats van Bocas del Toro.

Reisroute van twee weken voor een reis naar Panama

Panama-Stad (2 nachten)

Dag 1:

Kom bij van de jetlag, verken het centrum van de stad.

Dag 2:

Bezoek ’s ochtends het Panamakanaal, en in de middag Casco Viejo en Ancon Hill.

Overnachten: Zebulo Hostel

Boquete (4 nachten)

Dag 3:

Reis naar Boquete.

Dag 4–5–6:

Zoals beschreven in het gedeelte Wat te doen en te zien in Boquete zijn er heel veel activiteiten beschikbaar. Ik raad onder al die dingen sterk de beklimming van de vulkaan Barú aan, maar als je daar geen interesse in hebt, kun je kortere wandelingen kiezen, een paar koffieplantages bezoeken of wat je maar interessant vindt.

Overnachten: Bambuda Castle

Bocas del Toro (4 nachten)

Dag 7:

Reis naar Bocas del Toro.

Dag 8–9–10:

Ook hier hangt het sterk af van je interesses; iets wat je volgens mij absoluut niet mag missen is een boottocht langs de prachtige Zapatilla-eilanden. Neem op de laatste dag de nachtbus naar Panama-Stad.

Reisroute van 2 of 3 weken door Panama

Met een paar dagen extra tot je beschikking kun je zeker nog andere bestemmingen overwegen dan die al in de reisroute van twee weken zijn genoemd. Zoals al gezegd kun je, als je budget het toelaat, de San Blas opnemen, misschien via Portobelo, of stoppen in Valle de Antón / Santa Catalina voordat je Boquete bereikt. Een paar dagen in het hostel Lost and Found voordat je naar Bocas del Toro gaat.

Sommigen zouden met 2–3 weken ter beschikking misschien ook Costa Rica erbij willen nemen. Ik ben er eerlijk gezegd geen fan van om dingen zo te forceren en ik raad het af, omdat je dan het risico loopt een hoop tijd in de bus door te brengen zonder echt van je reis te genieten, maar de keuze is uiteraard aan jou!

Vervoer in Panama

Bussen in Panama

Bussen zijn veruit de goedkoopste en populairste manier om je door het land te verplaatsen. Langs de Pan-Amerikaanse snelweg en in de grote steden zijn de bussen comfortabel en modern: vaak zijn er twee soorten, de gewone en de snellere expressbus, die minder vaak stopt. Voor korte afstanden worden nog steeds de beroemde “chicken buses” gebruikt, die voor ons de Amerikaanse schoolbussen zijn die we kennen uit oude films! Minder comfortabel en soms overvol.

Voor de busroosters raad ik deze website aan.

Een paar populaire toeristische bestemmingen worden bediend door minibusjes die uitsluitend met toeristen werken. Ze zijn zeker sneller, halen je rechtstreeks bij je accommodatie op en maken geen tussenstops. Ze zijn veel duurder en rijden zeker de trajecten Santa Catalina – Boquete en Boquete – Bocas del Toro.

In Panama kun je om de een of andere vreemde reden geen bustickets online kopen, maar de bussen rijden vaak en het volstaat om op tijd op het busstation te zijn om zeker te zijn van een plek, of hooguit op de volgende bus te wachten.

Voor vertrekken vanuit Panama-Stad kun je altijd de dag ervoor naar het busstation gaan om een plek voor de volgende dag te verzekeren. Met de metro is de reis snel en goedkoop, of je koopt de tickets online op panamabusticket.com; de dienst kost 7 $ en in feite sturen ze iemand naar het busstation om de tickets te kopen, die je dan op het busstation krijgt overhandigd (ik heb het niet geprobeerd, maar het lijkt betrouwbaar; er staat dat je voor vertrek per e-mail instructies krijgt over hoe je het ticket ophaalt). Een aantal bussen vind je ook op deze pagina.

Let op: op het busstation Albrook moet je vóór het instappen een doorgangsheffing van 0,10 $ betalen. Die kan alleen worden betaald met de openbaarvervoerkaart, maar om de een of andere vreemde reden moet het die zijn die je op het busstation hebt gekocht en niet die van het metrostation, die bij elke andere gelegenheid werkt (bussen inbegrepen). Ik heb vriendelijk aan iemand anders gevraagd het voor mij te betalen en bood hem contant geld aan.

Chicken bus in Panama

Chicken bus.

Taxi’s in Panama

Taxi’s gebruiken geen taximeter en ik raad sterk aan om de prijs af te spreken voordat je instapt, om verrassingen te voorkomen. Vraag misschien aan je hostel/hotel wat de juiste prijs is voor een bepaald traject. Gebruik in Panama-Stad Uber, dat goedkoper en efficiënter is dan gewone taxi’s.

Binnenlandse vluchten in Panama

AirPanama biedt tamelijk veel binnenlandse vluchten naar David, Bocas del Toro en andere bestemmingen in het land, maar bussen zijn veruit goedkoper. CopaAirlines biedt alleen vluchten Panama-Stad – David.

Liften in Panama

Liften lijkt makkelijker te gaan in landelijke gebieden dan in drukke gebieden, waar het raadzaam is te wachten bij tankstations en rechtstreeks met vrachtwagenchauffeurs te praten.

Reis naar Panama: kosten

Wat kost een reis naar Panama? Na Costa Rica is Panama waarschijnlijk het duurste land van Midden-Amerika, maar nog altijd goedkoop vergeleken met thuis. Het goede nieuws is dat het vaak de goedkoopste vluchten van de regio heeft; een vlucht vanuit Europa naar Panama-Stad kost gemiddeld ongeveer € 500 heen en terug. Lees gerust mijn gids over hoe je de beste aanbiedingen vindt en de verschillende vluchtzoekmachines gebruikt.

Kosten voor vervoer in Panama

Vervoer over de weg is echt goedkoop, vooral langs de hoofdwegen, waar je gemiddeld 1–2 $ per uur reizen betaalt. Binnenlandse vluchten zijn daarentegen echt duur: het traject Panama-Stad – David kost ongeveer 100 $, tegenover 15 $ met de bus.

Kosten voor accommodatie in Panama

Een bed in een slaapzaal kost gemiddeld tussen de 10 en 15 dollar, terwijl je voor een tweepersoonskamer ongeveer 30 $ moet verwachten. Hostels zijn vaak inclusief ontbijt. Voor een kamer in een goedkoop hotel moet je ongeveer 20 $ verwachten, en als je iets luxueuzers wilt minstens 40 $.

Hostel Castello Bambuda.

Hostel Castello Bambuda.

Kosten voor eten in Panama

De typische gerechten, die bijna altijd kip, rijst en bonen bevatten, eten in geïmproviseerde restaurantjes kost echt weinig, 2–4 $. Voor een iets serieuzer restaurant moet je minstens 10 $ verwachten.

Om af te sluiten: hoewel Panama tot de duurste landen van Midden-Amerika behoort, is een budget van € 30–40 per dag meer dan genoeg voor de meeste reizigers die op eigen houtje reizen, mits je in een hostel of in elk geval in goedkope accommodatie slaapt en een paar maaltijden zelf kookt. Naar mijn mening is het enige wat het budget van een reis naar Panama sterk kan beïnvloeden een tour naar de San Blas-eilanden.

Om wissel- en opnamekosten te beperken, vind je hier mijn gids met de beste betaalkaarten voor op reis.

Reis naar Panama: veiligheid

Is Panama veilig? Ja! Zoals al gezegd aan het begin van deze gids is Panama een van de veiligste landen van Latijns-Amerika. Op een paar wijken van Panama-Stad na zou je geen enkel probleem moeten hebben; op het platteland is het uitermate veilig en de mensen zijn er vriendelijk en nieuwsgierig. Denk eraan een reisverzekering af te sluiten voor het geval er iets onverwachts gebeurt, wat overal kan, en je zult zien dat alles goed gaat.

Hoe dan ook raad ik je aan een kijkje te nemen bij mijn artikel met trucs en tips om veilig te reizen.

Plan je een reis naar Panama? Bekijk dan deze artikelen:

Paklijst voor je reis

Welke reisrugzak kiezen

Heb je vragen? Actuele informatie? Aarzel niet om een reactie achter te laten of stuur me een bericht op Instagram!

Voor donaties/pizza’s en virtuele biertjes 🙂

Vond je dit artikel leuk? Pin het dan!
Reisgids en reistips voor Panama



Geef een reactie